Letonya'nın en büyük operatörü LMT, uydu ağlarına açılmaya hazırlanıyor

Cep telefonu operatörleriyle uydu şirketleri arasındaki sınır giderek siliniyor. Letonya'nın en büyük telekomünikasyon şirketi LMT Grubu ile uzay danışmanlık şirketi Novaspace, ülkede karasal ve uydu ağlarını bir araya getirecek bir inovasyon merkezinin temellerini atmak için iş birliği anlaşması imzaladı. İmza, 22 Eylül 2026'da Hollanda'nın Noordwijk kentinde, Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) teknoloji merkezi ESTEC'te düzenlenen Industry Space Days 2026 etkinliğinde atıldı.

Anlaşma neyi kapsıyor?

Anlaşmanın amacı, Letonya'nın bağlantı sektörünü uluslararası uydu endüstrisine bağlayacak bir telekomünikasyon inovasyon platformunun kavramını geliştirmek. Girişim, ESA'nın 5G/6G Karasal Olmayan Ağ (NTN) Merkezi modelini örnek alıyor ve Letonya'nın bu Avrupa ağı içinde nasıl bir rol üstlenebileceğini araştıracak.

Planlanan merkezin odak alanları arasında ticari uygulamalar, kritik altyapının dayanıklılığı, güvenlik, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm yer alıyor. Merkezin hem ulusal hem uluslararası iş birliğini, fonu ve yetişmiş insan gücünü ülkeye çekmesi hedefleniyor.

Anlaşma, AB fonlu FIERCE Ekosistem Oluşturma Programı çerçevesinde imzalandı. Bu yapıda LMT "inovasyon aracısı", Novaspace ise stratejik destek ve pazar uzmanlığı sağlayan taraf olarak yer alıyor. Novaspace, LMT ile birlikte merkezin kavramını tanımlayıp doğrulayacak. Açıklamaya göre çalışma mevcut Avrupa girişimlerini kopyalamak yerine Letonya'nın bölgeye özgü katkısını belirlemeye ve gelecekteki merkezi daha geniş Avrupa 5G/6G ve NTN ekosistemine bağlamaya odaklanacak.

İmza törenine ESA ve Novaspace'in yanı sıra Letonya'nın Hollanda Büyükelçiliği, Letonya Eğitim ve Bilim Bakanlığı ile Letonya Yatırım ve Kalkınma Ajansı'ndan temsilciler katıldı.

Karasal olmayan ağ ne demek?

Bugünkü mobil şebekeler, yere kurulu baz istasyonlarından oluşuyor. "Karasal olmayan ağ" kavramı ise uyduları ve yüksek irtifadaki platformları bu şebekenin doğal bir parçası hâline getirmeyi ifade ediyor. Hedef, bir telefonun ya da sensörün baz istasyonunun kapsamadığı bir yerde kesintisiz biçimde uyduya geçebilmesi.

Uzay altyapısı karasal ağları zaten adım adım destekliyor. 6G döneminde ise iki dünyanın tamamen birleşmesi bekleniyor. Bunun en güçlü gerekçesi dayanıklılık: Şiddetli hava olaylarında, elektrik kesintilerinde ya da fiziksel altyapı arızalarında yerdeki şebeke çöktüğünde bağlantının uydular üzerinden sürmesi.

LMT'nin uzaydaki ilk adımları

LMT, 2 Ocak 1992'de Letonya'nın ilk mobil şebeke operatörü olarak kuruldu ve bugün ülkenin en büyük telekomünikasyon hizmet sağlayıcısı. Şirket, mobil bankacılıktan 4G'ye kadar pek çok teknolojiyi ülkeye ilk getiren kurum oldu.

LMT'nin uydu tarafındaki ilk somut işi de zaten sürüyor. Letonya'nın ESA ortak üyeliği sayesinde şirket, ESA ve İspanyol uydu operatörü Sateliot ile birlikte enerji verimli, çift modlu bir uydu nesnelerin interneti (IoT) bağlantısı üzerinde çalışıyor. Barselona merkezli Sateliot, küçük uydulardan oluşan takımyıldızıyla, mobil standartları belirleyen 3GPP'nin dar bant IoT için tanımladığı karasal olmayan ağ standardına göre hizmet veriyor. Projede geliştirilecek donanım ve yazılımın, karasal ve uydu ağları arasında sorunsuz geçiş yapabilen cihazlardaki pazar boşluğunu kapatması amaçlanıyor. Planlanan 5G/6G merkezi, bu çalışmanın doğal devamı olarak görülüyor.

LMT Yönetim Kurulu Üyesi ve Başkan Yardımcısı Ingmārs Pūķis, şirketin geleneksel bir mobil operatörden tam ölçekli bir teknoloji yenilikçisine dönüştüğünü ve 6G'ye hazırlanırken uydu iletişimini altyapı ve hizmetlerine katmanın kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Avrupa açısından neden önemli?

Avrupa'nın uzay programları büyük ölçüde birkaç büyük ülkenin sanayisine dayanıyor. Novaspace'ten Gabrielle Brophy, Avrupa uzay sektörünün gücünün bütün üye ülkelerin katılımına bağlı olduğunu vurgulayarak Copernicus, Galileo, EGNOS ve IRIS² gibi programların yeni fırsatlar yarattığını belirtti.

Bu programlardan IRIS², konunun neden güncel olduğunu iyi gösteriyor. Avrupa Birliği'nin güvenli haberleşme takımyıldızı, alçak ve orta yörüngede toplam 348 uydudan oluşacak ve hükümetlere bağımsız, şifreli bağlantı sağlayacak. İlk devlet hizmetlerinin 2030'da başlaması planlanıyor. Böyle bir altyapı kurulurken, onu kullanacak cihazları ve hizmetleri geliştirebilen operatörlerin her ülkede hazır olması önem kazanıyor.

Baltık ülkeleri gibi küçük ama teknoloji odaklı ekonomiler için bu tür merkezler, bölgede yetişmiş mühendis ve bilim insanlarını tutmanın da bir yolu. Açıklamaya göre merkez, bölgedeki araştırma ve sanayi ortaklarıyla birlikte kurulacak.

Kısaca

• LMT ve Novaspace, Letonya'da bir 5G/6G karasal olmayan ağ merkezinin kavramını birlikte geliştirecek.
• Anlaşma 22 Eylül 2026'da ESA'nın ESTEC tesisinde, AB fonlu FIERCE programı kapsamında imzalandı.
• LMT, ESA ve Sateliot ile çift modlu uydu IoT bağlantısı üzerinde zaten çalışıyor.
• Merkez henüz kavram aşamasında; kuruluş takvimi ve bütçesi açıklanmadı.