21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

La Trilogie Nikopol (Enki Bilal): konusu, bilimi ve okuma rehberi

Enki Bilal'in 1980-1992 arasında yayımlanan üç albümü, yörüngede donmuş bir mahkûmun Mısır tanrılarının piramidi altındaki faşist bir Paris'e dönüşünü anlatır.

Tür
Çizgi roman
Yazar
Enki Bilal
İlk yayın yılı
1980
Türkçe baskı
Ölümsüzler Panayırı / Tehlikeli Kadın / Soğuk Ekvator — Marmara Çizgi

La Trilogie Nikopol (Nikopol Üçlemesi), Belgrad doğumlu Fransız çizer Enki Bilal'in 1980'den 1992'ye uzanan üç albümlük bilimkurgu çizgi romanıdır. Albümler La Foire aux immortels (1980), La Femme piège (1986) ve Froid Équateur (1992)'dir. Hikâye, otuz yıllık hapis cezasını Dünya yörüngesinde donmuş olarak geçiren Alcide Nikopol'un, bir Mısır tanrısının hâkimiyetindeki bir Paris'e dönüşünü anlatır.

Bu yazıda üçlemenin ne anlattığını, yazarını ve yazıldığı dönemi, içindeki bilimi, 2004 tarihli film uyarlamasını ve okuma sırasını özetliyorum. Türkçe baskı, Vikipedi'nin Enki Bilal sayfasına göre Marmara Çizgi'den çıkmış durumda.

Kitap ne anlatıyor?

Hikâye 2023'te Paris'te geçer. Nikopol, otuz yıllık cezasını uzayda kriyo-uykuyla (dondurularak korunma) çekmiş bir mahkûmdur; kapsülü Paris'e düşer. Şehrin üzerinde, Mısır tanrılarına ait uçan bir piramit asılıdır ve Paris, faşist bir rejimin yönetiminde, ayrıcalıklı merkez ile yıpranmış banliyölere bölünmüş durumdadır. Nikopol, bu yeni dünyada tanrı Horus'la karşılaşır.

Üçlemenin ayırt edici yanı, ciddi politik bilimkurguyu şiirsel, bazen kara mizahlı bir üslupla buluşturması ve Bilal'in kendi çizgisiyle (hem yazar hem çizer olarak) benzersiz bir görsel dünya kurmasıdır. Fransızca Vikipedi üçlemeyi, 1980'lerde çizgi romanı yenileyen bir eser ve "bilimkurgu ile şiirin" birleşimi olarak anıyor; İngilizce Vikipedi ise onu, çizgi roman anlatımının geleneklerini değiştiren en özgün bilimkurgu çizgi romanlarından biri sayıyor. Eserin sıradışı yanı yalnızca konusunda değil, ciddi siyasi bilimkurguyu mizahla, mitolojik imgeleri bozulmuş bir şehir manzarasıyla yan yana getirmesinde de görülür.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Aşağıda üç albümün ana hattını kendi cümlelerimle özetliyorum.

Birinci albüm, La Foire aux immortels (1980). Nikopol'un kapsülü Paris'e düşer. Şehrin üzerinde Mısır tanrılarının piramidi vardır. Siyasi nüfuzunu yitirmiş Horus, Nikopol'un bedeniyle birleşir ve onun aracılığıyla yeryüzünde bir iktidar planı yürütür. Nikopol, bu plan içinde etkili bir konuma gelir; tanrılar sonunda hapsedilir ve Nikopol yükselir. Albüm 62 sayfadır; Temmuz 1980'de Dargaud tarafından yayımlandı. Horus'un tam adı Horus d'Hiérakonopolis'tir ve hikâyede tanrılar arasındaki siyasi çekişmenin kaybedeni olarak görünür. Anlatıdaki Paris, bir yanda ayrıcalıklıların yaşadığı merkez, diğer yanda bozulmuş banliyölerle ikiye bölünmüştür; bu bölünme, bilimkurgunun siyasi arka planını oluşturur.

İkinci albüm, La Femme piège (1986). Odak, Londralı gazeteci Jill Bioskop'a geçer. Jill, uzaylı sevgilisinin ilaçlarını kullandıktan sonra halüsinasyonlar görür; bir uzay görevinin dönüşünü haberleştirmek için Berlin'e gider, orada Horus'la ve yeniden Nikopol'la karşılaşır. Rejimin çöküşünden iki yıl sonra geçen hikâye, gerçeklik ile uyuşturucu görüntüleri arasındaki sınırı bulanıklaştırır. Albüm 56 sayfadır ve Dargaud'dan çıktı. Fransızca Vikipedi'ye göre Jill, Horus'la karşılaştığında ona bir anlaşma önerir; hikâyede zamanlar arası haberleşme ve tanrılar arası çekişme de rol oynar. Mekân Paris'ten Berlin'e kayar; üçlemenin coğrafyası böylece genişler.

Üçüncü albüm, Froid Équateur (1992). Hikâye, buzul iklimiyle donmuş bir kent olan Équateur-City'ye taşınır. Nikopol'un oğlu Alcide Junior, babasını ve Jill'i arar; kentin üzerinde yine uçan piramit durmaktadır. Horus, babanın bedeninde yaşamaktadır ve boks ile satrancı birleştiren tuhaf bir sporda yarışır. Albümün sonunda piramit yok edilir, tanrılar dağılır; bazı karakterlerin hafızası silinir ya da yollar ayrılır. Üçlemenin ana teması ölümsüzlük, aşk, hafıza ve kaderdir. Hikâyenin yeri bu kez Orta Afrika'daki Équateur-City'dir; yani üçleme Paris'ten Berlin'e, oradan Afrika'ya uzanan bir rota çizer. Horus ve Nikopol ortak bir bedeni paylaşırken oğul Alcide Junior, babasına ulaşmaya çalışan taraf olarak hikâyeye girer. Böylece üçlemenin sonu, bir kuşaktan diğerine geçen bir hikâyeye dönüşür.

Yazar ve yazıldığı dönem

Enki Bilal, 7 Ekim 1951'de Belgrad'da, Çek bir anne ile Boşnak Müslüman bir babanın çocuğu olarak doğdu. Aile, o dokuz yaşındayken Paris'e yerleşti. On dört yaşında René Goscinny'yle tanıştı ve Goscinny onu cesaretlendirdi; ilk öyküsü 1972'de Pilote dergisinde yayımlandı. Üçlemenin ilk albümü 1980'de, yani bu ilk Pilote öyküsünden sekiz yıl sonra çıktı; son albüm ise 1992'de gelir. Bir çizerin on iki yıla yayılan bu çalışması, üçlemeyi bir tek yaratıcının tutarlı ama gelişen bir dünyası hâline getirir. Bilal'in Yugoslavya doğumlu bir göçmen olarak Fransa'da yetişmesi ile üçlemedeki bölünmüş şehir ve baskıcı rejim imgeleri arasında bağ kurmak mümkündür; ama bu bir yorumdur, kaynakların açık bir ifadesi değildir.

Bilal, çizgi roman dışında üç uzun metrajlı film yönetti: Bunker Palace Hôtel (1989), Tykho Moon (1996) ve Immortel, ad vitam (2004). 1987'de Angoulême Grand Prix'sini, 1999'da en iyi uluslararası çizgi roman çizeri dalında Adamson Ödülü'nü kazandı. Üçlemenin son albümü Lire dergisince yılın kitabı seçildi. Bilal'in diğer çizgi romanları arasında yazar Pierre Christin'le ortak çalıştığı Légendes d'Aujourd'hui ve Fins de Siècle sayılıyor. Türkçede Marmara Çizgi, Nikopol üçlemesinin yanı sıra Gazap Fırtınası üçlemesinden Mahlukk (2011), Julia & Roem ve Havanın Rengi (ikisi 2018), ayrıca Var Olmayan Kent / Bugünün Efsaneleri (2016) ve Kara Tarikat Tugayları (2017) gibi Bilal albümlerini yayımladı; bu liste Vikipedi'nin Türkiye bölümüne dayanıyor.

Kitaptaki bilim

Üçleme, bilimsel doğruluk iddia etmeyen, ama bilimin imgelerini simgesel biçimde kullanan bir eserdir. Yine de karşılaştırılabilecek birkaç unsur var:

  • Yörüngede kriyo-uyku: Bugün insan bedenini dondurup sağlıklı biçimde canlandırmanın bilinen bir yolu yok; üçlemedeki otuz yıllık uyku tamamen kurgudur. Bir kapsülün otuz yıl boyunca Dünya çevresinde dolaşması ise yörüngenin yüksekliğine bağlı olarak mümkündür; yapay nesnelerin yörüngede nasıl kaldığını anlamak için sitedeki yapay uydu yazısına bakılabilir.
  • Uçan piramit ve tanrılar: Doğa bilimiyle bir ilgisi yoktur; Mısır mitolojisini bilimkurgu ögesi olarak kullanır.
  • Satranç-boks: Üçüncü albümde görülen bu spor, kurgudan gerçeğe geçen nadir örneklerden biridir. Hollandalı performans sanatçısı Iepe Rubingh, Bilal'in fikrini dönüşümlü turlar hâlinde gerçek bir spora çevirdi; ilk karşılaşma 2003'te Berlin'de yapıldı, aynı yıl Amsterdam'da ilk dünya şampiyonası düzenlendi.

Etkisi ve ödülleri

Üçleme, 1980'ler Fransız çizgi romanında bilimkurgu ile şiirin, siyasetle mizahın birleştiği en etkili eserlerden biri sayılır. Bilal'in Angoulême Grand Prix'si (1987) ve sonraki ödülleri doğrudan üçlemeye verilmiş ödüller olarak belirtilmiyor; bu yüzden onları yazarın genel başarısı olarak aktarıyorum. Eser ayrıca bir video oyununa dönüştü: White Birds Productions'ın Nikopol: Secrets of the Immortals oyunu (2008).

Üçlemenin etkisi çizgi roman dışına da taştı. Satranç-boks örneğinde görüldüğü gibi, bir çizginin hayal ettiği spor gerçek hayatta yer buldu; film ve video oyunu da Bilal'in dünyasını başka ortamlara taşıdı. Bu geniş etkiye karşın üçlemenin kendi başına aldığı bir ödül bilgisini doğrulayamadım.

Uyarlamaları

Immortal (Immortel, ad vitam), Bilal'in yönettiği ve Serge Lehman'la birlikte yazdığı bir Fransız filmidir; 24 Mart 2004'te gösterime girdi. Başrollerinde Linda Hardy, Thomas Kretschmann ve Charlotte Rampling var. Film, üçlemenin ilk kitabı La Foire aux immortels'ten esinlenir ama farklı bir hikâye anlatır: 21. yüzyılın sonlarında New York'ta geçer ve idam edilmek üzere olan Horus, yeniden doğabilmek için bir kadın aramaktadır; Nikopol'un bedenine yerleşir. Film, Casshern ve Sky Captain ile birlikte tümüyle "dijital arka plan" önünde çekilen ilk büyük filmlerdendir. Bütçesi 22,5 milyon euro, hasılatı 7,2 milyon dolar olarak belirtiliyor. Sitede film için ayrı bir sayfa bulunmadığından uyarlama alanını boş bıraktım.

Karakterleri

Kimlere uygun, nereden başlanır?

Albümler yayın sırasıyla okunmalıdır, çünkü her biri bir öncekinin dünyasını varsayar: önce La Foire aux immortels, sonra La Femme piège, en sonda Froid Équateur. Türkçede üç albüm Marmara Çizgi'den Ölümsüzler Panayırı, Tehlikeli Kadın ve Soğuk Ekvator adlarıyla çıkmış durumda. Üçleme, bir Jodorowsky okuru için de ilginç bir karşılaştırma sunar: Incal ve Valérian ve Laureline aynı dönemin Fransız bilimkurgu çizgi romanının başka yüzleridir.

Okuru zorlayacak yanları da var: hikâye doğrusal değildir, simgesel imgeler ve politik göndermeler yoğundur; üçüncü albümü iyi anlamak için ilk ikisini okumuş olmak gerekir. Bilimkurguyu hızlı aksiyondan çok atmosfer ve fikir üzerinden sevenler, resim sanatına ilgi duyanlar ve 1980'lerin Avrupa çizgi romanını tanımak isteyenler için uygun bir eserdir.

📚 KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  6. Cosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiCosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiRoman
  7. The True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiThe True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiRoman
  8. Mr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMasal / efsane

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar