21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Philip Nowlan

Amerikalı yazar Philip Francis Nowlan, 1928'deki Armageddon 2419 A.D. novellasıyla Buck Rogers'ı yarattı ve 1929'da başlayan gazete şeridini 1939'a kadar yazdı.

Doğum tarihi
13 Kasım 1888
Ülke
ABD
Görevi
Bilimkurgu yazarı
Rolü
Yazar
Ölüm tarihi
1 Şubat 1940

Philip Nowlan kimdir?

Philip Francis Nowlan (13 Kasım 1888, Philadelphia - Şubat 1940, Bala Cynwyd, Pennsylvania), Amerikalı bilimkurgu yazarı ve gazete köşe yazarıdır. Adı, Buck Rogers karakterinin yaratıcısı olarak bilinir: Ağustos 1928'de Amazing Stories dergisinde yayımlanan Armageddon 2419 A.D. novellasında Anthony Rogers'ı yazdı, bu karakter ise 1929'da Dick Calkins'in çizimleriyle Buck Rogers in the 25th Century A.D. adlı gazete şeridine dönüştü. Şerit 1967'ye kadar sürdü ve uzay maceralarının popüler kültürdeki ilk büyük örneklerinden biri sayılır.

Hayatı

Nowlan, Philadelphia'da doğdu ve Pennsylvania Üniversitesi'nde okudu. Üniversitedeki oyun topluluğu Mask and Wig Club'da 1907 ile 1909 arasında yıllık oyunlarda önemli görevler üstlendi. Sonrasında gazetede köşe yazarlığı yaptı; bilimkurgu yazarlığına, kaynaklara göre, 1928'de başladı ve 1940'a kadar sürdürdü. Theresa Junker'la evlendi ve on çocukları oldu. Hayatının son yıllarında Philadelphia'nın banliyösü Bala Cynwyd'e taşındı ve orada, evinde geçirdiği bir felç sonucu 1940'ta öldü. Ölüm günü kaynaklara göre değişiyor: Bilimkurgu Ansiklopedisi 1 Şubat 1940 derken, Vikipedi'nin bilgi kutusunda 3 Şubat yer alıyor; bu sayfa gün konusunda ilk tarihi esas alır.

Armageddon 2419 A.D.: Buck Rogers'ın doğuşu

Armageddon 2419 A.D. Ağustos 1928 tarihli Amazing Stories sayısında yayımlandı. Anlatının kahramanı Anthony Rogers, 1898 doğumlu bir Birinci Dünya Savaşı gazisidir ve 1927'de bir kömür madeninde "American Radioactive Gas Corporation" için çalışmaktadır. 15 Aralık 1927'de madende radyoaktif gazın etkisiyle askıya alınmış bir uykuya dalar ve 492 yıl sonra, 2419'da uyanır. Uyandığında Amerika'nın, 2109'dan beri dünya çapındaki Han imparatorluğunun bir eyaleti olarak yönetildiğini görür. Hikâye, Rogers'ın Han'a karşı sürdürülen "İkinci Bağımsızlık Savaşı"na katılmasını anlatır; yanında Wilma Deering de vardır. Devamı The Airlords of Han, Mart 1929'da yayımlandı.

Hikâye, bilimkurgu için dönemin birçok motifini bir araya getirir: hava gemileri, "disintegrator" ışınları ve yeni malzemeler. Nowlan'ın uydurduğu ve metinde geçen iki malzeme, ağırlığı tersine çevirdiği söylenen "inertron" ile görünmez, yoğun ve yansıtmayan bir katı olan "ultron"dur. İnertronla kaplı sırt çantalarındaki "jumper"lar, kahramanların uzun sıçramalar yapmasını sağlar. Bunlar kurgusal icatlardır; gerçek fizikte karşılıkları yoktur. Hikâye, H. G. Wells'in The War in the Air (1908) romanındaki hava gemisi istilası ve Amerika'nın savunmasızlığı temalarına benzetilir. Wells'in öteki uzay anlatıları için sitedeki H. G. Wells sayfasına bakabilirsiniz.

Han istilası, o dönemde Batı'da yaygın olan Asya kaynaklı bir tehdit korkusuyla, yani "Sarı Tehlike" klişesiyle ilişkilendirilir; Vikipedi maddesinin ilgili konular bölümünde de bu başlık anılır. Bugünden bakınca hikâyenin bu yönü, bir dönem klişesi olarak okunmalıdır. Hikâyenin ayrıntılı tanıtımı ve okuma rehberi Buck Rogers (Nowlan, Calkins) sayfasındadır.

Gazete şeridi: Buck Rogers

Hikâyeyi şeride çeviren, National Newspaper Syndicate'in başındaki John F. Dille oldu. Vikipedi'ye göre Dille, Nowlan'ı gazeteler için şerit biçiminde bir dizi hazırlaması için aradı. Kahramanın adı Anthony'den Buck'a döndü; bazı anlatımlar, adın Dille tarafından 1920'lerin kovboy oyuncusu Buck Jones'tan esinlenerek verilmiş olabileceğini ileri sürüyor. Buck Rogers in the 25th Century A.D. 7 Ocak 1929'da, başlangıçta 47 gazetede yayımlanmaya başladı. Çizgileri Dick Calkins attı; Nowlan metinleri yazdı ve 1939'a kadar şeridin yazarlığını sürdürdü. 30 Mart 1930'da pazar eki şeridi de eklendi. Şeridi daha sonra Rick Yager, Jack Lehti, Fritz Leiber ve Howard Liss gibi yazarlar sürdürdü ve şerit 1967'de sona erdi. Calkins'in sayfası için Dick Calkins'e bakabilirsiniz.

Şeridin dünyasında Wilma Deering ve baş düşman Killer Kane başta olmak üzere birçok karakter yer alır; ikisinin sayfaları Wilma Deering ve Killer Kane altında bulunur. Kahramanın kendi sayfası Buck Rogers kimdir? başlığıyla duruyor. Buck Rogers'tan doğan yapımlar arasında 1932'de başlayan ve "radyonun ilk bilimkurgu programı" diye anılan radyo dizisi, 1939'da bir sinema dizisi (serial) ve 1950-1951 ile 1979-1981 yıllarındaki televizyon dizileri vardır. 1979 tarihli dizi için Buck Rogers in the 25th Century sayfasına bakabilirsiniz. Aynı çağda doğan ve onunla sık karşılaştırılan bir başka uzay kahramanı için Flash Gordon sayfası var.

Öteki eserleri

Nowlan, Buck Rogers'ın dışında da bilimkurgu yazdı. Kaynaklarda The Onslaught from Venus (1929) ve The Time Jumpers (Şubat 1934) gibi öyküleri anılır. Toplu öyküleri ölümünden çok sonra, 2005'te Wings Over Tomorrow adıyla yayımlandı. Armageddon 2419 A.D. ile The Airlords of Han telif süresi dolduğu için ABD'de ve Avrupa Birliği'nde kamu malıdır; 1960'larda editör Donald A. Wollheim iki novellayı tek ciltte bir ucuz baskı kitap olarak yayımladı.

Eserlerinin sırasını kısaca toparlarsak: Armageddon 2419 A.D. (Ağustos 1928), The Airlords of Han (Mart 1929), The Onslaught from Venus (1929), The Time Jumpers (Şubat 1934) ve ölümünden sonra yayımlanan derleme Wings Over Tomorrow (2005). Yani bilimkurgu dergilerindeki üretken dönemi kısadır; kalıcı etkisini asıl bırakan, Buck Rogers şeridiyle gazete okurlarına ulaşması oldu.

Bilimle ilişkisi

Nowlan'ın bilime doğrudan bir katkısı, yani bir buluşu, ölçümü ya da kuramı yoktur; yazdığı bilim, hikâyenin ihtiyacına göre kurgulanmış bilimdir. Radyoaktif gazın bir insanı beş yüzyıl uyutması ya da inertron gibi bir malzeme gerçek fizik açısından savunulabilir şeyler değildir. Bilimkurgu Ansiklopedisi'ne göre, buna karşılık iki hikâyesi kapalı devre televizyon, telsiz (walkie-talkie) ve kredi kartı gibi sonradan gerçekleşen şeyleri önceden tahmin etti. Aynı kaynak, "zap" sözcüğünün dile girişini de ona atfeder. Bu tür öngörüleri tutarlı bir bilimsel tahmin olarak değil, dönemin teknoloji merakının kurguya yansıması olarak okumak daha doğrudur. Nowlan'ın asıl katkısı, uzay yolculuğu ve gelecekteki teknolojiyi geniş bir gazete okuruna günlük bir macera olarak sunması oldu.

Ödülleri

Doğruladığım kaynaklarda Nowlan'ın hayatı boyunca aldığı bir ödül anılmıyor. Bilimkurgu Ansiklopedisi, yarattığı şeridin "Star Trek ve Star Wars'ın sonradan yaptığı gibi bilimkurguyu dönemin geniş kitlesine sevdirdiğini" belirtir; bu bir ödül değil, tarihsel bir değerlendirmedir.

Kitapları

Etkisi

Buck Rogers, uzay maceralarının popüler kültürdeki ilk büyük örneklerinden biri oldu ve sayısız benzerinin doğmasına yol açtı. Nowlan'ın kendi adı karakterinin gölgesinde kalsa da, 1929'da başlayan şerit, sonraki on yıllarda radyoya, sinemaya, televizyona, oyunlara ve masaüstü oyunlara uzanan bir yapımlar zinciri doğurdu. Bugün onu okumanın değeri, uzay çağından önce uzayın nasıl hayal edildiğini görmek ve popüler bilimkurgunun başlangıcına bakmaktır.

Kısaca: 1888'de Philadelphia'da doğdu, 1928'de Armageddon 2419 A.D. ile Anthony Rogers'ı yarattı, 1929'da Dick Calkins'le Buck Rogers şeridini başlattı ve 1939'a kadar yazdı, Şubat 1940'ta öldü.

Aynı alandan isimlerTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar