Dick Calkins

Dick Calkins kimdir?

Richard William "Dick" Calkins (12 Ağustos 1894 – 12 Mayıs 1962), Amerikalı çizgi roman sanatçısıdır. Uzay macerasını Amerikan gazete okurunun gündelik hayatına sokan Buck Rogers çizgi dizisinin ilk çizeridir. Çalışmalarını çoğunlukla Birinci Dünya Savaşı'ndaki rütbesine atıfla "Lt. Dick Calkins" (Teğmen Dick Calkins) imzasıyla yayımladı. Dizinin metnini başlangıçta yaratıcısı Philip Francis Nowlan yazıyordu; Calkins sonraki yıllarda dizinin yazarlığını da üstlendi, Buck Rogers radyo programına metin yazdı ve Buck Rogers'ı Satürn'ün uydularına, Jüpiter'e ve Eros asteroidine götüren resimli kitaplar hazırladı.

Calkins'in adı bugün geniş kitlelerce bilinmese de, çizdiği roket gemileri, ışın tabancaları ve sırt roketleri 20. yüzyılın ortasında Amerikalıların uzayı nasıl hayal ettiğini belirleyen ilk görsellerdendir.

Hayatı

Calkins, Michigan eyaletinin Grand Rapids kentinde doğdu ve Chicago Sanat Enstitüsü'nden mezun oldu. İlk işi Detroit Free Press gazetesinde karikatüristlikti. Birinci Dünya Savaşı sırasında ABD Ordusu Hava Servisi'nde pilot ve uçuş eğitmeni olarak görev yaptı. Savaştan sonra Chicago American gazetesinde editoryal karikatürist olarak çalıştı; bu işi, Buck Rogers'ı çizmeye başladığı 1929'a kadar sürdü. 1926'da Chicago'da Uncle Bob's Story Book adlı bir çocuk kitabı yayımlamıştı.

Eşinin adı Margaret'tı. Calkins, 12 Mayıs 1962'de Arizona'nın Tucson kentinde kalp krizi sonucu 67 yaşında öldü. New York Times, iki gün sonra yayımladığı ölüm ilanında onu Buck Rogers'ın yaratılmasına yardım eden karikatürist olarak andı.

Buck Rogers'ın doğuşu

Buck Rogers ilk kez, Philip Francis Nowlan'ın Amazing Stories dergisinin Ağustos 1928 sayısında yayımlanan Armageddon 2419 A.D. adlı kısa romanında ortaya çıktı. Hikâyenin kahramanı, 20. yüzyıldan beş yüz yıl sonrasına, 25. yüzyıla uyanan bir adamdır; bu yüzden bazı gazeteler onu ilk yıllarda Rip Van Winkle'a gönderme yaparak "Rip Van Rogers" diye anmıştı. Gazete dağıtım şirketi sahibi John F. Dille, bu hikâyede bilimkurguya dayalı bir çizgi dizi fırsatı gördü. Nowlan ile Dille, o sırada editoryal karikatürist olan Calkins'i çizer olarak ekibe kattı.

Buck Rogers in the 25th Century A.D. adlı günlük çizgi dizi 7 Ocak 1929'da yayına başladı ve ilk etapta 47 gazetede yer aldı. Rastlantı eseri, Tarzan çizgi dizisi de aynı gün yayına başlamıştı. 30 Mart 1930'da bir de pazar dizisi eklendi; ilk pazar sayfalarını Calkins değil, Russell Keaton çizdi.

Uzaya çıkan çizgi dizi

Buck Rogers'ın ilk hikâyeleri Dünya'da, geleceğin Amerika'sında geçiyordu. 22 Ocak 1930'da, beşinci hikâye olan Tiger Men from Mars ile Buck ilk kez bir roket gemisiyle uzaya çıktı. Bu, dizinin yönünü belirleyen bir adımdı: bundan sonra Mars, Satürn'ün uyduları, Jüpiter ve asteroitler Buck'ın macera sahnesi oldu. Calkins'in çizdiği ya da imzasını taşıyan kitapların adları da bu yönelimi gösterir: Whitman yayınevinin cep boyu resimli kitap dizisinde Buck Rogers on the Moons of Saturn (1934), Buck Rogers 25th Century A.D. and the Depth Men of Jupiter (1935), Buck Rogers in the City of Floating Globes (1935), The Story of Buck Rogers on the Planetoid Eros (1936), Buck Rogers vs. the Fiend of Space (1940) ve Buck Rogers and the Super-Dwarf of Space (1943) yayımlandı. Bunlara ek olarak 1934-1935'te açılır resimli (pop-up) Buck Rogers kitapları çıktı.

Calkins ve Nowlan 1933'te Buck Rogers'ın kökenini yeniden anlatan ve maceralarını özetleyen Buck Rogers in the 25th Century adlı bir kısa roman yazdılar. Kellogg's gevrek şirketi de 1933 ve 1935'te, hikâyesi ve çizimleri Nowlan ile Calkins'e ait iki promosyon kitapçığı dağıttı.

Dizi kısa sürede büyük bir başarıya dönüştü. 1934'teki zirvesinde ABD'de 287 gazetede yayımlanıyor, 18 dile çevriliyor ve yurtdışında 160 gazetede daha yer alıyordu. Bu başarı başka dağıtım şirketlerini de kendi bilimkurgu dizilerini başlatmaya yöneltti; bunların en ünlüsü, Alex Raymond'ın yarattığı ve 1934'te başlayan Flash Gordon'dur.

Kim neyi çizdi?

Calkins'in Buck Rogers'taki payı, çizgi roman tarihçilerinin üzerinde uzlaşamadığı bir konudur. Resmî künyeye göre Calkins Ocak 1929'dan Kasım 1947'ye kadar dizinin çizeri, Eylül 1939'dan Kasım 1947'ye kadar da yazarıydı. Ancak bazı kaynaklar onun diziyi 1932 civarında çizmeyi bıraktığını öne sürer. 1932'de asistan olarak işe alınan Rick Yager kısa sürede dizinin asıl çizerlerinden biri oldu ve 1940'tan itibaren pazar sayfalarını büyük olasılıkla tek başına yürüttü. Dönemin pek çok dizisinde olduğu gibi imzalar güvenilir değildir: Calkins'in imzası, katkısının sona ermesinden çok sonra da sayfalarda görünmeye devam etti. Dizi Calkins'ten sonra başka çizerlerle sürdü ve son bölümü 8 Temmuz 1967'de yayımlandı.

Havacılık dizisi Skyroads

Calkins, havacılık öncüsü ve kendisi gibi Birinci Dünya Savaşı pilotu olan Lester J. Maitland ile birlikte Skyroads adlı havacılık temalı bir çizgi dizi yarattı. 1929-1933 arasında Calkins'in çizdiği dizi daha sonra Russell Keaton'a geçti. Whitman yayınevi bu dizinin de resimli kitaplarını yayımladı: Skyroads with Hurricane Hawk (1936) ve Skyroads with Clipper Williams of the Flying Legion (1938). Bir pilotun elinden çıkan uçak ve roket çizimleri, Calkins'in iki dizisini birbirine bağlayan ortak çizgidir.

Radyoda Buck Rogers

1932'de yayına giren Buck Rogers radyo programı, radyonun ilk bilimkurgu programı olarak kabul edilir. CBS'te 7 Kasım 1932'de, pazartesiden perşembeye 15 dakikalık bölümlerle başlayan program farklı kanallarda ve aralıklarla 1947'ye kadar sürdü. Radyo tarihçisi John Dunning'in eski radyo ansiklopedisine göre Calkins bu programın yazarları arasındaydı.

Bilimle ve uzay çağıyla ilişkisi

Calkins bir bilim insanı değildi; ama Buck Rogers, insanlı uzay uçuşunun henüz hayal olduğu yıllarda roket gemisi ve gezegenler arası yolculuk fikrini milyonlarca okura tanıdık hale getirdi. Kaynaklara göre Buck Rogers, Jules Verne ile H. G. Wells'in edebiyatta başlattığı uzay keşfi fikrini popüler kültüre taşıyan yapımlardan biri sayılır ve bu popülerlik, 20. yüzyılda uzay teknolojisinin gelişmesine paralel ilerledi.

Dizinin etkisi dile de geçti. Bilimkurgu yapıtlarında roketler genellikle kanatçıklarının üzerine dik olarak inerdi ve "Buck Rogers usulü" ifadesi, roketlerin dikey inişini anlatan bir deyim haline geldi. 1993'te deneysel DC-X roketinin dikey inişini anlatan bir yazar onu Buck Rogers'a benzetti; 2010'larda SpaceX'in yeniden kullanılabilir roketleri için de aynı benzetme yapıldı. Dizinin ışın tabancaları da oyuncak sektöründe iz bıraktı: 1934'te Amerikan Oyuncak Fuarı'nda tanıtılan XZ-31 roket tabancası, ardından gelen bütün "uzay silahı" oyuncaklarının biçimini belirledi. Aynı yıl Louis Marx şirketinin ürettiği iki teneke Buck Rogers devriye gemisi bugün Smithsonian Ulusal Hava ve Uzay Müzesi koleksiyonundadır.

İlginç bir ayrıntı da Boşluktaki Kahramanlar (1983) filminden gelir: Mercury astronotlarının hikâyesini anlatan filmde, uzay programına para akmasının önemi "para yoksa Buck Rogers da yok" sözüyle özetlenir. Calkins'in çizdiği kahraman, gerçek astronotların döneminde bile uzayın simgesi olarak anılıyordu.

Etkisi

Buck Rogers, çizgi diziden sonra 1932'de radyoya, 1939'da sinema dizisine ve 1979'da televizyona uyarlandı; televizyon uyarlaması için Buck Rogers in the 25th Century sayfamıza bakabilirsiniz. 1933'ten itibaren üretilen Buck Rogers oyuncakları, bir karakterin adının ve görüntüsünün çok sayıda ürüne lisanslandığı modern karakter pazarlamasının başlangıçlarından biri sayılır. Dizinin günlük sayfaları 2009-2010'da Hermes Press tarafından ciltler halinde yeniden basıldı. Calkins'in çizimleri, Flash Gordon'dan sonraki kuşakların uzay operalarına kadar uzanan görsel geleneğin ilk halkalarından biri olarak bugün de okunuyor.