Becky Chambers

Becky Chambers kimdir?

Becky Chambers (asıl adı Rebecca Marie Chambers, d. 3 Mayıs 1985), Amerikalı bilimkurgu yazarıdır. Dört romanlık Wayfarers (Yolcular) uzay operası serisiyle 2019'da Hugo En İyi Seri Ödülü'nü, A Psalm for the Wild-Built adlı novellasıyla da 2022'de Hugo En İyi Novella Ödülü'nü kazandı. Patlayan gezegenler ve galaksiler arası savaşlar yerine sıradan insanların ve uzaylıların gündelik hayatını, birbirine anlayışla yaklaşan toplulukları anlatan kitaplarıyla tanınır. Umudu ve nezaketi merkeze alan, "hopepunk" diye anılan bilimkurgu akımının öncü adlarından biri sayılır. Kendi parasını Kickstarter kampanyasıyla toplayarak yayımladığı ilk romanı, büyük yayınevlerinin dikkatini çeken ender kendi-yayın başarılarındandır.

Hayatı

Chambers 1985'te Kaliforniya'nın Los Angeles County bölgesinde doğdu ve Los Angeles'ın bir banliyösü olan Torrance'ta büyüdü. Ailesi uzay araştırmalarıyla iç içeydi: anne ve babasından biri astrobiyoloji eğitmeni, diğeri uydu mühendisidir. Astrobiyoloji, evrende yaşamın kökenini, dağılımını ve olası biçimlerini inceleyen bilim dalıdır; bu ilgi alanı ileride yazarın kitaplarına doğrudan yansıyacaktı.

Çocukluğunda Tolkien'i annesinden öğrendi, aile film gecelerinde Star Wars ve Star Trek izledi. Uzaya olan tutkusunun asıl başlangıcı ise 12 yaşındayken izlediği Mesaj (Contact) filmiydi. Bilinmeyeni keşfetmeyi ve uzaylılarla karşılaşmayı bir kadın kahramanın gözünden anlatan bu film onu derinden etkiledi; ardından filmin dayandığı romanın yazarı Carl Sagan'ı okumaya başladı. Gençliğinde uzay programlarının boşa para harcamak olduğunu, bu bütçenin Dünya'nın sorunlarına ayrılması gerektiğini savunan biriyle karşılaşınca insanlığın uzayı keşif çabalarını ayrıntılı biçimde incelemeye koyuldu. Vardığı sonuç, bu çabaların değerli olduğu, ama finansman yöntemlerinin iyileştirilebileceğiydi. Yazar, bu düşünme sürecinin yazılarına önemli bir esin kaynağı olduğunu anlatır.

Üniversite için San Francisco'ya taşındı ve University of San Francisco'da tiyatro sanatları okudu. Mezuniyetten sonra, bir Star Trek rol yapma forumunda tanıştığı İzlandalı eşi Berglaug Asmundardottir ile önce İskoçya'nın başkenti Edinburgh'a yerleşti; tiyatroda iş bulamayınca bir süre barmenlik yaptı. Ardından çift yaklaşık beş yıl Reykjavik'te yaşadı. Kariyerinin başında tiyatro yöneticiliği yapan Chambers, İzlanda yıllarında ABD'deki yayınlar için serbest yazarlık yaptı; bir yandan da uzayda bir araya gelmiş uyumsuz karakterlerin hikâyesi için sahneler ve diyaloglar biriktirdi. Bugün eşiyle birlikte Kaliforniya'nın kuzeyindeki Humboldt County'de yaşıyor.

Kickstarter'dan Hugo'ya: Wayfarers serisi

Chambers 2012'de Kickstarter'da bir kitle fonlama kampanyası başlattı. Hedefi 2.500 dolar toplamak ve iki ay yarı zamanlı çalışarak romanını bitirebilmekti. Kitap Şubat 2013'te tamamlandı ve 2014'te kendi imkânlarıyla yayımlandı. The Long Way to a Small, Angry Planet (Küçük, Öfkeli Bir Gezegene Uzun Yol) adlı bu ilk roman, İngiltere'deki Kitschies ödüllerinin en iyi ilk roman dalı olan Golden Tentacle'da kısa listeye kaldı; bu listeye giren ilk kendi-yayın roman oldu. Bu başarı üzerine Hodder & Stoughton ve Harper Voyager kitabı yeniden yayımladı.

Serinin evreni Galaktik Topluluk (Galactic Commons) adlı, pek çok türün bir arada yaşadığı bir birliktir; insanlar bu toplulukta görece yeni ve küçük bir türdür. İlk romanda geçmişinden kaçan Rosemary Harper, farklı türlerden oluşan bir mürettebatın çalıştığı Wayfarer gemisine kâtip olarak katılır. Kitap macera yerine karakterlerin gelişimine odaklanır; her mürettebat üyesinin kendi hikâyesi, kendi sınavı vardır.

Seri, birbirine bağlı ama ayrı ayrı okunabilen dört romandan oluşur:

• The Long Way to a Small, Angry Planet (2014): Wayfarer mürettebatının uzun yolculuğu.
• A Closed and Common Orbit (2016): Gemideki yapay zekâ Lovelace'in kendini yasa dışı yollarla bir android bedene yüklemesi ve teknisyen Pepper ile yeni bir hayat kurmaya çalışması. Paralel anlatı, genetiği değiştirilmiş bir çocuk köle olarak büyüyen Pepper'ın geçmişini izler.
• Record of a Spaceborn Few (2018): Dünya'yı terk eden insanların kuşaklar boyunca yaşadığı Exodus filosundaki hayat, beş farklı karakterin gözünden.
• The Galaxy, and the Ground Within (2021): Yalnızca birkaç ulaşım tünelinin kesiştiği noktaya yakın olduğu için yerleşime açılmış, cansız Gora gezegenindeki bir yakıt istasyonu. Bir teknik arıza yörüngedeki uyduların neredeyse tamamını düşürünce trafik durur ve farklı türlerden beş yolcu günlerce aynı yerde kalmak zorunda kalır.

Eleştirmenler serinin güçlü dünya kurgusunu, birbirinden özgün uzaylı türlerini ve okura sevdiren karmaşık karakterlerini öne çıkardı. Öte yandan, klasik uzay operalarından alışılan hızlı ve sürükleyici olay örgüsünün yerine ağır, karakter odaklı bir tempo seçmesi kimi eleştirmenlerce övüldü, kimilerince eleştirildi. Yazar seriyi tamamladığını açıklamıştır.

Novellaları: Bilim insanları ve robotlar

2019'da yayımlanan To Be Taught, If Fortunate (Öğrenilecekse, Şanslıysak), Wayfarers evreninden bağımsız bir novelladır ve yazarın bilimle en doğrudan ilişki kuran eseridir. 22. yüzyılda geçen kitap, Dünya'dan 15 ışık yılı uzaklıktaki yaşanabilir dünyalarda dünya dışı yaşamı belgelemek için yola çıkan dört astronotu anlatır. Ekip lideri ve mühendis Ariadne'nin okura doğrudan seslendiği mektup biçiminde yazılmıştır. Novellanın kurgusal buluşu "somaforming"dir: gezegenleri Dünya'ya benzetmek (terraforming) yerine astronotlar, uzun uykuları sırasında kendi bedenlerini her gezegenin yerçekimine, atmosferine ve sıcaklığına uyduracak biçimde değiştirir. Kitabın adı, 1977'de fırlatılan Voyager sondalarındaki Altın Plak'ın açılış kaydından, dönemin BM Genel Sekreteri Kurt Waldheim'ın selam mesajından alınmıştır.

2018'de Tor Books ile iki kitaplık bir anlaşma imzalayan Chambers, bu anlaşma kapsamında "solarpunk" türünde Monk & Robot (Keşiş ve Robot) dizisini yazdı. Solarpunk, sürdürülebilir teknolojiyle doğayla barışık toplumlar kuran iyimser gelecekleri anlatan bilimkurgu dalıdır. Dizinin ilk kitabı A Psalm for the Wild-Built (2021), Panga adlı yaşanabilir bir uyduda geçer. Yüzyıllar önce robotlar insan toplumunu bırakıp vahşi doğaya çekilmiş, insanlar da küçük çiftlik toplulukları halinde yaşayan sürdürülebilir bir düzene geçmiştir. Köy köy dolaşıp insanlara çay demleyen keşiş Dex, bir gün ormanda Mosscap adlı bilinç sahibi bir robotla karşılaşır ve ikisi "insanların neye ihtiyacı var?" sorusunun peşine düşer. Hikâye 2022'de çıkan A Prayer for the Crown-Shy ile sürer.

Chambers ayrıca Yoon Ha Lee, S. L. Huang ve Rivers Solomon ile birlikte The Vela (2019) adlı ortak bir uzay hikâyesi yazdı; öyküleri arasında 2001: An Odyssey in Words (2018) seçkisinde yer alan "Last Contact" da vardır.

Bilimle ilişkisi

Chambers bir bilim insanı değildir, ama bilimle kurduğu bağ eserlerinin temelini oluşturur. Astrobiyoloji eğitmeni ve uydu mühendisi bir ailede büyümesi, Carl Sagan okumaları ve uzay keşfinin neden değerli olduğu üzerine yıllarca düşünmesi, kitaplarına gerçekçi bir merak katar. Özellikle To Be Taught, If Fortunate, uzay yolculuğunu seçkinler yerine sıradan bilim insanlarının gözünden anlatmak için yazılmıştır; yazar, bilimkurgunun genellikle "seçkinleri" merkeze aldığını, kendisinin ise uzayda "gerçek insanları" görmek istediğini söyler. Yolculuk sırasında Dünya'dan haber kesilir; bir doğal felaketin gezegenin teknolojik altyapısını çökerttiğini öğrenen ekip, geri dönmek mi yoksa keşfe devam etmek mi gerektiği sorusuyla yüz yüze kalır.

Wayfarers serisi de, insanlığın galaksiye yayılmasını zafer ve fetih olarak değil, farklı türlerle bir arada yaşamayı öğrenme süreci olarak ele alır. Yazar, klasik uzay operasındaki "medeniyetin doğal yolu olabildiğince yayılmaktır" varsayımından kendi Galaktik Topluluk'unun bile tam kurtulamadığını söyler ve bu temele dayanmayan bir uzay hikâyesinin nasıl anlatılabileceğini aradığını belirtir.

Ödülleri

• Hugo En İyi Seri Ödülü (2019): Wayfarers serisi.
• Hugo En İyi Novella Ödülü (2022): A Psalm for the Wild-Built.
• Locus En İyi Novella Ödülü (2023): A Prayer for the Crown-Shy.
• Prix Julia Verlanger (2017): Wayfarers serisi, Fransa'daki Utopiales festivalinde.

Adaylıkları da dikkat çekicidir: The Long Way to a Small, Angry Planet 2016 Arthur C. Clarke Ödülü kısa listesine ve Kadınlar Kurmaca Ödülü (Women's Prize for Fiction) uzun listesine girdi. A Closed and Common Orbit 2017'de hem Hugo En İyi Roman hem Clarke Ödülü finalistiydi. Record of a Spaceborn Few 2019'da, The Galaxy, and the Ground Within ise 2022'de Hugo En İyi Roman finalisti oldu. To Be Taught, If Fortunate 2020'de Hugo ve Locus novella ödüllerine aday gösterildi; A Psalm for the Wild-Built Nebula finalistleri arasındaydı.

Kitapları

• Wayfarers serisi okuma sırası (Becky Chambers): 4 roman ve nereden başlanır (2014)
• The Long Way to a Small, Angry Planet (Becky Chambers): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2014)
• A Closed and Common Orbit (Becky Chambers): konusu, yapay zekâ ve okuma rehberi (2016)
• Record of a Spaceborn Few (Becky Chambers): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2018)
• To Be Taught, If Fortunate (Becky Chambers): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2019)
• The Galaxy, and the Ground Within (Becky Chambers): konusu ve okuma rehberi (2021)

Etkisi

Chambers, 2010'ların sonunda yükselen "iyimser bilimkurgu" dalgasının en çok okunan yazarlarından biridir. Fantastik edebiyat yazarı Alexandra Rowland'ın 2017'de ortaya attığı "hopepunk" terimi, iyiliği ve nezaketi başlı başına bir başkaldırı sayan hikâyeleri tanımlar ve en çok Chambers'ın kitaplarıyla birlikte anılır. Yazar bu etiketi kendisi seçmemiş olsa da benimser; ona göre dünyayı bütün karanlığıyla görüp yine de daha iyisinin mümkün olduğunda ısrar etmek, başlı başına bir başkaldırıdır.

Kitaplarının bir başka ayırt edici yanı, farklı cinsel kimlikleri ve aile biçimlerini olağan karşılayan evrenleridir. Galaktik Topluluk'ta kimse "açılmak" zorunda değildir; insanlar oldukları gibi kabul edilir. Bu yaklaşım, kendi-yayınla başlayıp Hugo'ya uzanan kariyeri ve karakter odaklı anlatımıyla Chambers, sakin, düşünceli ve umutlu bilimkurgunun da geniş bir okur kitlesi bulabildiğini gösteren örneklerden biri olarak görülür.