Steven C. Fisher

Steven C. Fisher kimdir?

Steven C. Fisher (doğum yılı: 1949), Amerikalı bir roket motoru mühendisi ve kitap editörüdür. Yaklaşık 37 yıl boyunca Rocketdyne'da sıvı yakıtlı roket motorlarının tasarımı, geliştirilmesi ve testi üzerinde çalıştı; emekli olurken Pratt & Whitney Rocketdyne'ın "Technical Fellow" (kıdemli teknik uzman) unvanını taşıyordu. Uzay yazını içindeki yeri, NASA'nın 2009'da yayımladığı Remembering the Giants: Apollo Rocket Propulsion Development (Devleri Anmak: Apollo Roket İtki Sistemlerinin Geliştirilmesi) kitabının iki editöründen biri olmasından gelir. Bu kitap, Apollo'yu Ay'a götüren roket motorlarını yapan mühendislerin kendi ağızlarından anlatımlarını toplar. Kitabın ayrıntısı sitedeki Remembering the Giants sayfasında anlatılıyor.

Fisher'ın tam doğum tarihi, doğum yeri ve eğitimi, bu yazının dayandığı kaynaklarda yer almadığı için verilmemiştir. Doğum yılı, kitabın Kongre Kütüphanesi katalog kaydındaki "Fisher, Steven C., 1949-" künyesinden alınmıştır.

Mühendislik yaşamı

Kitaptaki özgeçmişe göre Fisher, işe North American Aviation'ın El Segundo'daki tesisinde, özgün B-1 bombardıman uçağı üzerinde çalışmak için girdi; sonra şirketin Rocketdyne bölümüne geçti. Rocketdyne, Saturn V'in F-1 ve J-2 motorlarını da geliştiren roket motoru şirketidir. Fisher, uzay mekiği ana motorunun (Space Shuttle Main Engine, SSME) parçalarını Rocketdyne'ın Coca 1 ve Coca 4 test tesislerinde geliştirmeye katıldı. Ayrıca depolanabilir ve kriyojenik (çok düşük sıcaklıkta sıvılaştırılmış) yakıtlarla yürütülen ileri araştırma projelerinde ve RS-68 motorunun tasarım ve geliştirme çalışmasında rol aldı. Rocketdyne bölümü Pratt & Whitney'e satılmadan önce Boeing'in "Technical Fellow"uydu.

Mekik motorunun bugünkü soyu için sitedeki Artemis III roketinin mekik emeklisi RS-25 motorları yazısına, mekiğin tasarım kararlarının öyküsü için The Space Shuttle Decision sayfasına bakılabilir.

Remembering the Giants: bir seminerden kitaba

Kitabın çıkış noktası, 25 Nisan 2006'da NASA'nın Mississippi'deki John C. Stennis Uzay Merkezi'nde yapılan bir konferans serisidir. Etkinlik, o zamanki adıyla Mississippi Test Facility'de yapılan ilk roket motoru testinin 40. yıldönümü için düzenlendi: 23 Nisan 1966'da, Saturn V'in ikinci kademesini çalıştıran beş J-2 motorunun oluşturduğu küme burada denenmişti. Seminerin adı "On the Shoulders of Giants" (Devlerin Omuzlarında) idi ve Fisher, o sırada Rocketdyne çalışanı olarak etkinliğin moderatörlüğünü yaptı. Konuşmaları kaydedilmiş, yazıya geçirilmiş, okunabilirlik için düzenlenmiş ve NASA Tarih Bölümü'nce Aralık 2009'da NASA History Series içinde yayımlanmıştır (NASA SP-2009-4545). Editörler Fisher ile NASA Stennis'ten Dr. Shamim A. Rahman'dır; Rahman 1998'de NASA'ya katılmış ve Kasım 2007'den itibaren Stennis'te Mühendislik ve Test Müdürlüğü'nün müdür yardımcılığını yürütmüştür.

Fisher'ın katkısı yalnızca editörlük değildir. Açılış konuşmasında, seminerin dört ayrı şirketten ve emekli olmakla birlikte hâlâ çok meşgul altı uzmanı bir araya getirmenin zorluğunu anlatır. Aynı konuşmada, Ay'a gidip dönmenin yedi ayrı roket itki sistemi gerektirdiğini ve konuşmacıların bunların her birini anlattığını söyler. Benzer bir sunum serisinin 2004'te Fort Lauderdale'deki ortak itki konferansında Apollo 11'in 35. yıldönümü için yapıldığını, bazı emeklilerin o zamana dek birbiriyle hiç karşılaşmadığını da not eder.

Kitabın içeriği ve önemi

Kitap yedi bölümden oluşur ve her bölüm bir motor ailesini, onu geliştiren bir mühendisin ağzından anlatır:

• F-1 (Saturn V birinci kademe): Robert Biggs, Hava Kuvvetleri'nin 1957'de, o zamanki en güçlü motor 150.000 librelik itki veriyorken, bir milyon librelik bir motorun incelenmesini istediğini anlatır. Biggs'in aktardığına göre 363 fit boyundaki, altı milyon libre ağırlığındaki Apollo fırlatma aracını yaklaşık iki buçuk dakikada 40 mil yüksekliğe ve Mach 7 hıza taşıyan birinci kademede beş F-1 çalışıyordu; uçuştaki toplam 65 F-1 motoru hatasız çalıştı.
• J-2 (ikinci ve üçüncü kademe): Paul Coffman, motorun yüksek irtifada çalışmasını sınamak için kullanılan büyük vakum tesisini ve yörüngede yeniden ateşlenebilmesi için yapılan çalışmaları anlatır. Coffman'ın aktardığına göre motor yüzde 10'dan yüzde 80 itkiye yaklaşık bir buçuk saniyede çıkıyordu ve bu davranış 152 motorda tekrarlanabilir kaldı.
• Yönelim kontrol motorları ve SE-7 ile SE-8: Jerry Pfeifer, Apollo'nun küçük itkili yönelim kontrol motorlarını; Tim Harmon ise S-IVB kademesinde yakıtı tank dibinde toplayan ullage motorlarını ve komuta modülünün yönelim motorlarını anlatır.
• AJ10-137 servis modülü motoru: Clay Boyce, aracı Ay yörüngesine sokup yörüngeden çıkaran ve Dünya-Ay yolunda yön düzeltmelerini yapan motoru anlatır.
• Ay modülünün iniş ve kalkış motorları: Gerard Elverum, TRW'nin iniş motorunu anlatır; kendi özgeçmişine göre NASA ve Grumman 1963'te onun patentli derin kısılabilir motor tasarımını yedek geliştirme programı için seçti, NASA Aralık 1964'te bu tasarıma bağlandı ve ilk uçuş motoru Ağustos 1966'da Grumman'a teslim edildi. Harmon ise kalkış motorunu anlatır.

Kitabın özelliği, belgelerden değil, doğrudan çalışanların hafızasından beslenmesidir. Biggs, F-1'in sınamalarında on bir kez yanma kararsızlığı yaşandığını, bunların hepsinin hasar verdiğini, üçünün motoru tümüyle yok ettiğini, sorunun "Project Go" adlı bir çalışma grubuyla çözüldüğünü ve Rocketdyne'ın iş gücünün Apollo yıllarında 1965'te 20.000'e çıkıp son Ay inişi sırasında 2.500'e düştüğünü aktarır. Soru-cevap bölümlerinde Fisher de söz alır; örneğin Rocketdyne'ın eski bir telefon rehberinde yalnızca "Main Injector Stability" (ana enjektör kararlılığı) için çalışan, otuz beş kişilik bir grup bulunduğunu anımsatır. Bu ayrıntı, F-1'in yanma kararsızlığıyla mücadelenin ne kadar büyük bir mesele olduğunu gösterir. Aynı konunun roketi yapan kurum tarafı için Stages to Saturn ve Apollo uzay araçlarının öyküsü için Chariots for Apollo sayfaları tamamlayıcıdır.

Bilimle ve mühendislikle ilişkisi

Fisher bir bilim insanı değil, uygulamacı bir propulsiyon mühendisidir; ama kitabı bir bilimsel birikimi korumaya yöneliktir. Kitaptaki önsöz, Apollo'nun motorlarının "nasıl yapıldığını" değil, sıradan insanların sebat edip olağanüstü iş çıkardığını anlattığını ve bu derslerin sonraki programlar için geçerli kaldığını belirtir. Önsöze imza atan Fisher ve Rahman, konuşmaların DVD'ye kaydedildiğini, böylece yeniden izlenebileceğini ve unutulmayacağını söyler. Bu yaklaşım, Apollo'nun mühendislik deneyimini, ayrıntılar kaybolmadan bir sonraki nesle ulaştırma çabasıdır. Ay iniş eğitimi tarafındaki benzer bir birikim için Unconventional, Contrary, and Ugly sayfasına da bakılabilir.

Ödülleri

Fisher'a ait doğrulanmış bir ödül ya da madalya bilgisine bu yazının dayandığı kaynaklarda rastlanmadı; bu nedenle ödül listesi verilmemiştir.

Kitapları

• Remembering the Giants (NASA): Apollo'nun roket motorlarını yapanlar anlatıyor (2009)

Etkisi

Fisher'ın katkısı, kitapları değil, bir hafızayı yazıya geçirmesidir. Remembering the Giants, Apollo'yu yapan motor mühendislerinin kendi anlatımlarını resmî bir NASA yayını olarak korur. Apollo'nun motor sorunlarını ve çözümlerini bu kadar yakından, onu yapanların sesinden aktaran bu kitap, teknik tarih okurları için değerli bir başvurudur. Konuşmalarda adı geçen Marshall'daki roket ekibinin başındaki isim için Wernher von Braun sayfasına, Apollo'nun genel anlatısı için Apollo Expeditions to the Moon sayfasına bakılabilir.