Alastair Reynolds

Alastair Reynolds kimdir?

Alastair Preston Reynolds (d. 13 Mart 1966), Galli bilimkurgu yazarıdır. Sert bilimkurgu (bilinen fizik yasalarına olabildiğince sadık kalan bilimkurgu) ve uzay operası (yıldızlar arası ölçekte geçen geniş macera anlatısı) türlerinde yazar. Yazar olmadan önce astronomi doktorası yapmış ve uzun yıllar Avrupa Uzay Ajansı'nda (ESA) araştırmacı olarak çalışmış bir bilim insanıdır. En çok, ilk romanı Revelation Space (2000) ile başlayan evreniyle tanınır: Bu gelecekte ışıktan hızlı yolculuk pratikte yoktur, galaksi ise akıllı uygarlıkları yok eden kadim makineler yüzünden sessizdir.

Hayatı: Barry'den Noordwijk'e

Reynolds 1966'da Güney Galler'deki liman kenti Barry'de doğdu. İnşaat mühendisi babasının işi nedeniyle çocukluğunun bir bölümü İngiltere'nin Cornwall bölgesinde, Truro çevresinde geçti; aile 1973'te Galler'e döndü ve Bridgend çevresine yerleşti. Beş yaşından itibaren ağır astım çekti; hastanede geçen uzun günler onu kitaplara yöneltti. Resmî sitesinde anlattığına göre yazılı bilimkurguyla ilk tanışması, sekiz yaşlarında okuduğu ve Arthur C. Clarke ile Isaac Asimov öykülerini basan Speed & Power adlı çocuk dergisiyle oldu. Bu dergide okuduğu Clarke öyküsü A Meeting with Medusa onu derinden etkiledi. Televizyonda Uzay Yolu, Doctor Who, Gerry Anderson dizileri ve Uzay 1999 izleyerek büyüdü; H. G. Wells'in Zaman Makinesi'nin sinema uyarlaması da çocukluk etkileri arasındadır. İlk romanını 1979'da, on üç yaşında yazmaya başladı.

Okulda resim ve yazıda iyiydi, ama gençlik yıllarında bilim insanı olmaya karar verdi. Newcastle Üniversitesi'nde fizik ve astronomi okudu, 1988'de mezun oldu. Ardından İskoçya'daki St Andrews Üniversitesi'nde astrofizik doktorası yaptı. 1991'de Hollanda'ya taşındı ve ESA'nın Noordwijk'teki araştırma ve teknoloji merkezi ESTEC'te araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı. Üç yıllık ESA bursunun ardından iki yıl Utrecht Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalıştı, sonra sözleşmeli araştırmacı olarak yeniden ESA'ya döndü. Araştırma konuları pulsarlar (hızla dönen ve düzenli ışınım atımları yayan nötron yıldızları) ile çift yıldızlardı. 2004'te bilimi bırakıp tam zamanlı yazarlığa geçtiğinde dört kitabı yayımlanmıştı. Fransız eşi Josette ile Hollanda'da tanıştı; çift 2007'de Britanya'ya döndü ve bugün Galler'de, Cardiff yakınlarında yaşıyor.

Yazarlığa giden yol

İlk dört öyküsünü doktora öğrencisiyken, 1989-1991 arasında yazdı. İlk satışını İngiliz bilimkurgu dergisi Interzone'a yaptı; Nunivak Snowflakes 1990'da bu dergide çıktı. 1991-1995 arasında gönderdiği öyküler reddedildi; 1995'te yayımlanan Byrd Land Six'i yazarlığının daha ciddi döneminin başlangıcı sayar. 1990'ların sonunda yayımlanan A Spy in Europa (1997), Galactic North (1999) ve Great Wall of Mars (2000) gibi öyküler, ilk romanının geçeceği evrenin temelini attı. Resmî sitesinde, gençlik romanlarındaki ışıktan hızlı yolculuk, çekici ışınlar ve insana benzer teknolojili sevimli uzaylılar gibi varsayımlardan sıkıldığını ve sonraki kitabını bunlar olmadan, gerçek bir sert bilimkurgu olarak yazmaya karar verdiğini anlatır. On yıl süren bu çalışmanın ilk taslağı 1994'te bitti ve roman 2000'de Gollancz yayınevinden Revelation Space adıyla çıktı.

Revelation Space evreni ve öteki uzay romanları

Reynolds'ın sekiz romanı ve çok sayıda öyküsü, artık ilk romanın adıyla anılan Revelation Space evreninde geçer. Romanlar 2427-2727 arasındaki üç yüz yıllık bir dönemi kapsar. Bu gelecekte yıldızlar arası yolculuk çoğunlukla "lighthugger" denen, ışık hızına yaklaşan ama onu aşamayan gemilerle yapılır; ışıktan hızlı yolculuk mümkündür ama o kadar tehlikelidir ki hiçbir tür onu kullanmaz. Evrende dünya dışı akıl vardır ama izleri seyrektir; insanlar çoktan yok olmuş uygarlıkların kalıntılarına rastlar. Bunun nedeni, kurbanlarının "Önleyiciler" (Inhibitors) dediği ve belli bir teknoloji düzeyini aşan akıllı türleri yok eden inorganik makinelerdir. Reynolds böylece Fermi paradoksuna, yani evren bu kadar büyükse uzaylıların neden ortada görünmediği sorusuna, Büyük Filtre ve karanlık orman fikirlerini akla getiren karanlık bir yanıt verir.

• Önleyiciler dizisi: Revelation Space (2000), Redemption Ark (2002), Absolution Gap (2003), Inhibitor Phase (2021). İlk romanda bir arkeolog, Delta Pavonis sistemindeki Resurgam gezegeninde yok olmuş Amarantin uygarlığının sırrını kazar. Hikâyesi, Epsilon Eridani sistemindeki Yellowstone gezegeninden gelen bir suikastçının ve nanoteknolojik bir virüse yakalanmış kaptanlarını kurtarmaya çalışan bir gemi mürettebatının hikâyeleriyle birleşir.
• Chasm City (2001): Aynı virüsün çökerttiği, kilometrelerce yüksek binaların gecekonduya dönüştüğü Yellowstone'daki şehirde geçen bağımsız roman; kimlik, bellek ve ölümsüzlük üzerine kuruludur.
• Prefect Dreyfus dizisi: The Prefect (2007; sonradan Aurora Rising adıyla), Elysium Fire (2018), Machine Vendetta (2024). Yellowstone'a ilk insan yerleşiminden yaklaşık 200 yıl sonrasında geçen polisiye uzay romanları.
• Pushing Ice (2005): Satürn'ün uydusu Janus yörüngesinden çıkıp hızlanarak Güneş Sistemi'ni terk etmeye başlar. Kuyruklu yıldızlardan buz çıkaran bir madencilik gemisi onu izler ve uydunun gizlenmiş bir yabancı uzay aracı olduğu anlaşılır; mürettebat, Başak takımyıldızındaki Spika'ya giden bu aracın üzerinde mahsur kalır. Gerçek Janus ve komşuları için Satürn'ün uyduları sayfamıza bakabilirsiniz.
• House of Suns (2008): Altı milyon yıl sonrasında, Andromeda gökadasının gizemli biçimde ortadan kaybolduğu bir evrende geçer; bin kopyaya klonlanmış kişilerden oluşup Samanyolu'nu yaklaşık 200 bin yılda bir dolaşan "Hatlar"ı anlatır.
• Poseidon'un Çocukları üçlemesi: Blue Remembered Earth (2012), On the Steel Breeze (2013), Poseidon's Wake (2015). İnsanlığın Güneş Sistemi'ne ve ötesine yayılışını, Afrika'nın uzay çağının teknoloji süper gücüne dönüşmesini anlatır.
• Diğerleri: Century Rain (2004), Terminal World (2010), gençlere yönelik Revenger üçlemesi (2016-2020), Eversion (2022), Halcyon Years (2025). Stephen Baxter ile yazdığı The Medusa Chronicles (2016), çocukken okuduğu Clarke öyküsü A Meeting with Medusa'nın yetkili devamıdır. 2013'te Doctor Who evreninde geçen Harvest of Time romanını yayımladı; dizinin bütün dönemleri için Doctor Who izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Bilimle ilişkisi: astrofizikçinin kurgusu

Reynolds'ın kitapları, mesleğinden gelen fizik ve astronomi bilgisini yansıtır; geleceğin teknolojilerini çoğunlukla bugünkü bilimle tutarlı biçimde ileriye uzatır. Yazar, kitaplarındaki bilimi kişisel olarak mümkün olacağına inandığı sınırlar içinde tutmayı tercih ettiğini, ışıktan hızlı yolculuğun hiçbir zaman mümkün olacağına inanmadığını, ama hikâye gerektirdiğinde imkânsız saydığı bilime de başvurduğunu söylemiştir. Bu yüzden onun evreninde yıldızlar arası yolculuklar yıllar sürer ve romanlarının birbirinden bağımsız görünen hikâye çizgileri, sistemler arasındaki bu gecikmeler yüzünden farklı yıllarda geçer. Işık hızına yaklaşan bir gemide zaman genişlemesi gereği zaman yolcular için daha yavaş akar; bu gerçek fizik, "lighthugger" gemileriyle kurulan bir uygarlığın neden dağınık ve kopuk kaldığını da açıklar. Gemilerdeki yolcular uzun yolculuklarda dondurularak uyutulur.

Bilimi bıraktıktan sonra da ESA ile gayriresmî bağlarını sürdürdü: Rosetta kuyruklu yıldız görevinin tanıtım çalışmalarına katıldı, ajansın 2060'a kadarki toplumsal ve teknolojik gelişmeleri inceleyen gelecek atölyelerine dayanan kurgular geliştirdi. Feeling Rejected adlı kısa öyküsü 2005'te bilim dergisi Nature'da yayımlandı. Öykülerinin bir bölümü de adlarından anlaşılacağı gibi Güneş Sistemi'nin gerçek dünyalarına uzanır: A Spy in Europa Jüpiter'in buzlu uydusu Europa'yı, Great Wall of Mars ise Mars'ı sahne alır.

Ödülleri

• BSFA Ödülü, en iyi roman: Chasm City.
• Seiun Ödülü (Japonya Ulusal Bilimkurgu Kongresi), en iyi çeviri kısa kurgu: Weather ve Zima Blue.
• Sidewise Alternatif Tarih Ödülü (2010): The Fixation.
• Locus Ödülü, en iyi gençlik kitabı (2017): Revenger.
• Arthur C. Clarke Ödülü finalleri: Revelation Space, Pushing Ice ve House of Suns.
• Hugo Ödülü finali (2011): Troika novellası.

Yazar ayrıca Avrupa Bilimkurgu Derneği ödülünü kazandığını ve Sturgeon ödülünde de finale kaldığını belirtir.

Etkisi

Haziran 2009'da İngiliz yayıncısı Gollancz ile on yılda on kitap için bir milyon sterlinlik bir sözleşme imzaladı. Öyküleri, türün yeniden doğuşunu derleyen The Space Opera Renaissance (2006) ve The New Space Opera (2007) antolojilerinde yer aldı. Eserleri 2018'den itibaren başka sanatlara da taşındı: Diamond Dogs'un bir sahne uyarlaması Chicago'da altı hafta oynandı; 2019'da Zima Blue ve Beyond the Aquila Rift öyküleri Netflix'in animasyon antolojisi Love, Death & Robots'un bölümleri oldu. Bunlar eserlerinin ilk ekran uyarlamalarıdır.

Reynolds'ın galaksisi ne ütopik ne distopiktir: Teknoloji çok ilerlemiş olsa da toplumlar bugünküler kadar ahlaken karmaşıktır; zalimlikle iyilik, yolsuzlukla fırsat iç içedir. Bir astrofizikçinin gözüyle kurulmuş bu soğuk ve geniş evren, ışık hızı sınırını ciddiye alan çağdaş uzay operasının en çok okunan örneklerinden biri olarak bilimkurgu okurlarının başvuru kitapları arasında yer alır.