Ming Acımasız kimdir? Flash Gordon'ın Mongo imparatoru

Ming Acımasız (Ming the Merciless), Alex Raymond'ın 1934'te başlayan Flash Gordon çizgi romanında Mongo gezegenini yöneten zalim imparator ve kahramanın baş düşmanıdır. Roketler, ölüm ışınları ve robotlar gibi gelişmiş silahlara sahip bu tiran, uzay operası türünün en eski ve en çok bilinen kötü adamlarından biridir.

Ming Acımasız kimdir?

Ming, kaynaklarda Mongo'nun acımasız hükümdarı olarak anılır. Şeritte 21 Ocak 1934'te, yani Flash Gordon'ın ilk yayımından iki hafta sonra görünür. İlk bölümlerde adı verilmez, yalnızca "İmparator" olarak geçer; adı yaklaşık altı hafta sonra öğrenilir. Karakterin güçlü yanı teknolojik üstünlüğüdür: roket gemileri, ölüm ışınları ve robot orduları emrindedir. Zayıf yanları ise Dale Arden'a duyduğu saplantı ve kızı Prenses Aura ile arasındaki aile gerilimidir.

Adın kaynağı da bilinir: "Ming" Çin'deki Ming Hanedanı'na, "Mongo" ise Moğollar'a gönderme yapar. Bu isimler, 1930'ların popüler kültüründe yaygın olan "sarı tehlike" klişesinin bir parçasıdır; kaynaklar Ming'i, daha önceki romanlarda ve filmlerde yer alan kötü adam Fu Manchu ile birlikte anar. Yani karakterin kökeni günümüz okuru için sorunlu bir geçmiş taşır; sonraki uyarlamalar bu çağrışımı bilinçli olarak terk etmiştir.

Hangi eserlerde geçer?

Ming ilk olarak 1934'teki gazete şeridinde görünür. Şeridin çizgi roman olarak okunabilen hâli için Baytekin sayfamıza bakabilirsiniz. Ardından çok sayıda uyarlamada yer almıştır:

• Universal'ın üç sinema dizisi: Flash Gordon (1936), Flash Gordon's Trip to Mars (1938), Flash Gordon Conquers the Universe (1940).
• 1980 yapımı Flash Gordon filmi.
• 1979 yapımı animasyon dizisi.
• 2007'de Sci Fi Channel için çekilen canlı çekim dizi.

Hikâyedeki yeri

Hikâyenin başında Dr. Zarkov'un roketiyle Mongo'ya inen Flash Gordon, Dale Arden ve Zarkov kendilerini Ming'in egemenliği altındaki bir dünyada bulur. Ming, Mongo'nun çeşitli krallıkları üzerinde otorite kurmuş bir imparatordur. Dale'e göz dikmesi, Flash'la arasındaki kişisel çatışmanın ana kıvılcımıdır. Flash'ın Arboria Prensi Barin ve kanatlı insanların şehrinin Prensi Vultan gibi Mongo krallıklarının önderleriyle ittifak kurması, Ming'e karşı örgütlenmenin temelini oluşturur.

Ming'in kızı Aura da olayların ortasındadır; babasının planlarıyla kendi duyguları arasında kalan bir figür olarak hikâyeye katılır. Böylece Ming yalnızca dışarıdan gelen bir tehdit değil, kendi ailesinde de çatlak yaşayan bir tiran olarak çizilir. Ming'in nihai akıbeti uyarlamalara göre değişir; bu yazıda eserlerin sonuna girmiyoruz.

1980 filminde Ming'in çevresi daha da genişler: General Klytus'u Peter Wyngarde, General Kala'yı Mariangela Melato canlandırır; Prenses Aura'yı Ornella Muti, Prens Barin'i Timothy Dalton, Prens Vultan'ı Brian Blessed oynar. Böylece Ming, tek başına bir figür olmaktan çıkıp etrafında generalleri, kızı ve vasal prensleriyle bir saray düzeni kuran bir imparator olarak görünür. Çizgi romandaki çok krallıklı Mongo fikri de bu sayede perdeye taşınmıştır.

Sinema dizilerindeki Ming'i anlamak için dönemin bağlamına bakmak gerekir. 1936 dizisi, Universal'ın 6 Nisan 1936'da gösterime soktuğu 13 bölümlük, toplam 245 dakikalık bir yapımdı ve aynı yıl stüdyonun en çok hasılat yapan ikinci filmi oldu. Dizide Ming'in karşısında Buster Crabbe (Flash), Jean Rogers (Dale) ve Frank Shannon (Dr. Zarkov) yer aldı. Hays Ofisi'nin kadın kostümlerine itiraz etmesi, devam dizilerinde giysilerin daha ölçülü olmasına yol açtı.

Ming'i canlandıranlar

Ming'in en ünlü ilk yüzü Charles B. Middleton'dır (1874-1949). Kentucky'nin Elizabethtown kasabasında doğan Middleton, 1936, 1938 ve 1940 seriyallerinde Ming'i oynamıştır. Sinema tarihçilerine göre onun makyajı ve kostümü Fu Manchu'ya benzetilerek tasarlanmıştır. Middleton ayrıca Duck Soup (1933) filminde savcıyı canlandırmış ve yüz benzerliği nedeniyle sık sık Abraham Lincoln rolünü üstlenmiştir; ama en çok Ming'le anılır. Kaynaklar, Middleton'ın Ming'ini zamanla daha şeytani ve Hitler'den esinlenmiş bir görünüme kaydığını da not eder.

1980 filminde Ming'i İsveçli oyuncu Max von Sydow oynadı. Kaynaklara göre bu yorumda Ming sıkılmış ve kültürlü bir imparator olarak çizilir. Başrolde Sam J. Jones Altın Ahududu'na En Kötü Erkek Oyuncu adayı olurken, von Sydow'un performansı övgü almıştır. 2007 dizisinde John Ralston, Ming'i Saddam Hüseyin'i andıran bir tiran olarak yorumlamış; dizide Ming suyun kontrolü üzerinden iktidar kurar. Ayrıca animasyon uyarlamalarında Vic Perrin ve Alan Oppenheimer gibi seslendirme sanatçıları rol almıştır.

Karakterin arkasındaki bilim: ölüm ışını

Ming'in silahlığının en tanınan parçası ölüm ışınıdır. Bu fikir çizgi romandan çok daha eskidir: H. G. Wells'in 1898 tarihli Dünyalar Savaşı romanında Marslıların üç ayaklı makineleri ısı ışını ateşler. 1920'ler ve 1930'larda ise birçok mucit gerçek bir ölüm ışını geliştirdiğini iddia etmiştir. İngiliz mucit Harry Grindell Matthews 1924'te çalışan bir ölüm ışınını İngiliz Hava Bakanlığı'na satmaya çalışmış, ama işleyen bir model gösterememiştir. Nikola Tesla ise tam da Flash Gordon'ın başladığı 1934'te "teleforce" adını verdiği, ışından çok parçacık demetine dayanan bir silah önermiştir; Tesla'nın tasarımının 200 mil içinde yaklaşan her şeyi yok edebileceğini ve ulusların çevresinde koruyucu bir bariyer kurabileceğini savunduğu aktarılır. Bu iddialar kanıtlanmamış, bir silaha dönüşmemiştir.

Bugün ise yönlendirilmiş enerji silahları gerçektir ve bunların bir kısmı lazer tabanlıdır. ABD Donanması 2014'te Lazer Silah Sistemi'ni (LaWS) kullanıma sokmuştur. Ming'in silahları ise bu gerçek sistemlerden önce gelen, dönemin silah hayallerinin ve bilimsel iddialarının uzay operasına yansımasıdır.

Kültürdeki etkisi

Ming, "uzayın kötü imparatoru" figürünün öncülerindendir. Bazı kaynaklarda George Lucas'ın Star Wars'taki İmparator ve Darth Vader için Ming'den ilham aldığı belirtilir. Lucas'ın Flash Gordon'a ilgisi ise belgelidir: 1970'lerin başında dizinin film haklarını almaya çalışmış, alamayınca kendi uzay operasını geliştirmiştir. Ming'in tasarımı zamanla da dönüşmüştür. Irkçı klişelere dayanan görünümü sonraki uyarlamalarda terk edilmiş; kimi uyarlamalarda yeşil deri ve sürüngen özellikleriyle yeniden kurgulanmıştır.

1980 filminin arka planı da Ming'in ekrandaki yolculuğunu tamamlar. Filmin yapımcısı Dino De Laurentiis, Flash Gordon haklarını 1960'lardan beri elinde tutuyordu. Federico Fellini'nin haklar üzerinde bir süre opsiyon tuttuğu ama film çekmediği, projeyi başlangıçta Nicolas Roeg'un yönettiği, ancak De Laurentiis'in vizyonu beğenmemesi üzerine yönetmenliğin Mike Hodges'a geçtiği aktarılır. Senaryoyu Lorenzo Semple Jr. yazdı; müziği Queen yaptı. Film, 5 Aralık 1980'de ABD'de gösterime girdi ve zamanla kült bir yapım sayıldı. Eleştirmen Roger Ebert, filmin bilinçli olarak şakacı bir tonda çekildiğini ve bunun yerinde bir tercih olduğunu yazmıştır. Von Sydow'un Ming'i de bu tonun ciddiyet ucunu taşıyan parçasıdır.

Kısaca

• Ming, 1934'te Alex Raymond'ın yarattığı, Mongo'nun hükümdarı olan zalim imparatordur.
• Başlıca yorumcuları Charles B. Middleton (1936-1940) ve Max von Sydow (1980)'dur.
• Kökeni "sarı tehlike" klişesine dayanır; sonraki uyarlamalar bunu terk etmiştir.
• Ölüm ışını fikri gerçek bir silah olmamıştır; bugünün karşılığı yönlendirilmiş enerji silahlarıdır.