Lummox kimdir? Heinlein'ın Yıldız Canavarı'ndaki dev uzaylı

Lummox kimdir? Lummox, Robert A. Heinlein'ın 1954 tarihli The Star Beast romanında bir Amerikan ailesinin yüzyıllardır baktığı, evcil hayvan sanılan dev uzaylı yaratıktır. Köpek yavrusu boyundan binilecek boyuta kadar büyümüş, çocuksu davranışlarıyla kasabada sürekli hasar bırakan bu yaratık, kitabın ilerleyen bölümlerinde sandığımız kişi olmadığını gösterir. Bu sayfa, sonuna kadar gitmeden karakteri ve çevresindeki bilimi anlatıyor.

Hangi eserlerde geçer?

Lummox'un asıl sahnesi The Star Beast'tir. Kitap 1954'te Scribner's tarafından, Heinlein'ın gençlik romanları dizisinin bir halkası olarak yayımlandı; bu dizi 1947'den 1959'a kadar her sonbahar yeni bir kitapla sürdü ve sekiz kitabında Clifford Geary'nin kazıma baskı çizimleri kullanıldı. Kısaltılmış bir sürümü, The Magazine of Fantasy & Science Fiction dergisinde 1954'ün Mayıs, Haziran ve Temmuz sayılarında "Star Lummox" adıyla tefrika edildi. Kitabın ciltli baskısının kapağı Clifford Geary'nin, dergi çizimleri ise Fred Kirberger'in elindendir. Doğrulayabildiğim başka bir Heinlein kitabında Lummox'un ayrı bir rolü yok. Ayrıca bu roman, "The Star Beast" adını taşıyan başka eserlerle (örneğin bir Doctor Who bölümüyle) karıştırılmamalıdır; onlar ayrı yapıtlardır.

Hikâyedeki yeri

Hikâyenin kahramanı John Thomas Stuart XI'dir, Rocky Dağları'nda küçük bir kasaba olan Westville'de lise son sınıf öğrencisidir. Ailesinin Lummox'u, John'un büyük dedesinin yüzyıllar önce eve getirdiği söylenir. Başlangıçta bir collie yavrusu kadar olan yaratık, zamanla binilebilir bir devasa varlığa dönüşmüştür; romandaki bir olay, onun kullanılmış bir otomobili yediğini anlatır. Lummox çocuk gibi davranır ve kasabada mal hasarına yol açar.

John'un dul annesi Bayan Stuart, Lummox'tan kurtulmak ister. Kasaba yetkilileri de onu öldürmeye çalışır; ancak yaratığın vücudu sıradan silahlara ve zehirlere karşı neredeyse dayanıklıdır. John, kız arkadaşı Betty Sorenson'un yardımıyla Lummox'la birlikte kaçar. Hikâyede bir de Dünya'nın Uzay İşleri Dairesi'nde daimi müsteşar olan Bay Kiku vardır; Vikipedi, onu Kenyalı bir diplomat olarak aktarıyor. Romandaki uzaylı ırkın adı Hroshii'dir ve kaynağa göre Hroshii'ler gelişmiş bir uygarlıktır, ayrıca birden fazla cinsiyeti vardır.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Lummox'un aslında Hroshii soylusu ve yaklaşık olarak dişi olduğu, çok uzun ömürlü bir varlık olduğu ortaya çıkar. Vikipedi'nin özetine göre onun asıl amacı, bir tür hobi olarak "John Thomas'lar yetiştirmek"tir; yani Stuart ailesinin art arda gelen kuşaklarıyla ilgilenmiştir. Hroshii'ler, soylu yavrularının geri verilmesini ister ve aksi halde Dünya'yı yok etmekle tehdit eder. Bay Kiku, John ile Lummox arasındaki dostluğu diplomatik bir koz olarak kullanarak bir çözüm arar. Roman, yeni evlenmiş çiftin Lummox'la birlikte Hroshii yurduna, Dünya'nın diplomatik heyetinin bir parçası olarak gitmesiyle sona erer.

Kitapta ilginç bir basım ayrıntısı da var: Kaynağa göre dergi tefrikasının çizimlerinde Bay Kiku beyaz bir adam olarak çizilmiştir; oysa metinde siyahi bir Kenyalı olarak tarif edilir.

Hikâyenin kurgusu, bir evcil hayvan ile bir birey arasındaki sınırı bulanıklaştırır. Kasaba yetkilileri Lummox'u tehlikeli bir hayvan olarak görür ve ortadan kaldırmak ister; John ve Betty ise onu bir arkadaş olarak savunur. Bu kurgu, bir varlığın kim olduğunun yalnızca görünüşünden anlaşılamayacağını söyler; ayrıntıyı kitabı okurken keşfetmek, hikâyenin tadını artırır.

Canlandıranlar

The Star Beast için doğrulayabildiğim bir film ya da dizi uyarlaması yok. Yani Lummox'u canlandıran bir oyuncu da yok; yaratık yalnızca romanda ve dergi çizimlerinde görsel bir karşılık bulmuştur.

Karakterin arkasındaki bilim: dev bir hayvan olabilir mi?

Boyutun sınırı. Lummox'un en çarpıcı özelliği, yiyerek büyümesidir. Gerçek hayvanlarda büyüklüğün bir bedeli vardır ve bunu bir ilke açıklar: kare-küp yasası. Galileo'nun 1638'de dile getirdiği bu ilkeye göre bir cismi büyüttüğünüzde yüzey alanı büyütme katının karesiyle, hacmi ise küpüyle artar. Örnek: kenarı 1 metre olan bir küpün yüzey alanı 6 m², hacmi 1 m³'tür; kenarları 2 metreye çıkarırsak yüzey alanı 24 m²'ye (4 kat), hacim 8 m³'e (8 kat) çıkar. Canlılar için bunun sonucu şudur: kas kesiti kareyle artarken kütle küple artar; bu yüzden büyük hayvanların kemikleri orantısal olarak daha kalın olmalıdır. J. B. S. Haldane'in belirttiği gibi, 60 ayak boyunda bir insanın kemikleri hareket ederken kendi ağırlığını taşıyamazdı. Büyük bir bedenin metabolik ısısını atması da zordur, çünkü yüzey alanı hacimden yavaş büyür. Suda yaşayan canlılar, kaldırma kuvveti sayesinde balinalar gibi karada mümkün olmayan boylara ulaşabilir. Lummox bu sınırlara takılmıyor gibi görünür; kitaptaki yaratığın fizyolojisinin bunu nasıl aştığı, gerçek bir biyolojik açıklamadan çok kurgusal bir çözümdür.

Dünya dışı zeki yaşam. Hroshii'ler, uzaylı yaşamın bizden çok farklı beden ve cinsiyet yapılarına sahip olabileceği fikrini işler. Gerçek bilimde ise bu soru henüz açıktır. NASA, ötegezegen keşfinde 6.000'den fazla gezegeni doğruladığını ve bunların milyarlarca olduğuna inanılan gezegenin yalnızca bir kısmı olduğunu belirtiyor. Kepler uzay teleskobu 2009'da fırlatıldı, 2018'de görevini tamamladı ve doğruladığı 1.030 gezegenin bir düzinesi Dünya'nın iki katından küçük ve yıldızlarının yaşanabilir kuşağında yer alıyor. NASA yaşanabilir kuşağı, gezegenlerin yüzeyinde sıvı suyun bulunabileceği bölge olarak tanımlıyor. Ancak NASA'nın kendi ifadesiyle, Dünya dışında yaşam olup olmadığı hâlâ yanıtlanmamış bir sorudur. Hiçbir ötegezegende canlı bulunduğuna dair onaylanmış bir kanıt yok; Hroshii'ler de Lummox da bilimin değil, kurgunun alanındadır.

Bu sayfanın kapağındaki görüntü, NASA'nın bir sanatçı tasviridir: yaşanabilir kuşakta yer alan Kepler-22b, Kepler-69c, Kepler-452b, Kepler-62f ve Kepler-186f ötegezegenleri ile en sonda Dünya, bir sıra halinde gösteriliyor. Görüntü gerçek bir fotoğraf değil, bu gezegenlerin hayali bir yan yana dizilimidir; Lummox gibi bir yaratığın nerede yaşayabileceği sorusunun bilimsel karşılığı, işte bu tür gezegenlerin araştırılmasıdır.

Kültürdeki etkisi

The Star Beast, çağdaşı eleştirmenlerden iyi not aldı. Damon Knight, Heinlein'ın dayanıklı bir yazar olduğunu söyleyip kitabı bir gün keyifle yeniden okuyacağını yazdı; Groff Conklin romanı Heinlein'ın en büyüleyici öykülerinden biri saydı; P. Schuyler Miller ise 1954'ün en iyi kitaplarından biri olarak gördü. Lummox'u akılda tutan şey, kitabın başında komik bir evcil hayvan gibi görünen yaratığın, sonunda iki türün arasındaki diplomatik gerginliğin merkezine yerleşmesidir. Bu dönüşüm, kitabın hem gençlik macerası hem de ilk temas hikâyesi gibi okunmasını sağlar.

Kısaca: Lummox, bir ailenin yüzyıllardır baktığı evcil hayvan görünümlü dev uzaylıdır; John ve Betty'nin hikâyesi onu insanlarla uzaylılar arasındaki bir diplomatik krizin merkezine koyar. Okuma rehberi için The Star Beast sayfasına; Heinlein'ın gençlik karakterlerini tanımak için Kip Russell ve Thorby sayfalarına bakılabilir.