Glimmung kimdir? Galactic Pot-Healer'ın biçim değiştiren uzaylısı

Glimmung, Philip K. Dick'in 1969 tarihli Galactic Pot-Healer romanında, Sirius 5 olarak da anılan Plowman's Planet'te batık bir katedrali yeniden yüzeye çıkarmak isteyen, biçim değiştiren güçlü bir uzaylı varlıktır. Kimi zaman ateş ve sudan oluşan, tekerleğe benzeyen bir beden olarak, kimi zaman başka ve imkânsız biçimlerde görünür. Dünya'daki işsiz bir seramik onarıcısı olan Joe Fernwright'ı ve başka birçok türden işçiyi bu işe çağırır; romanın merkezindeki soru da bu girişimin neden bu kadar yüksek bir bedelle gerçekleştirilmek istendiğidir.

Aşağıda Glimmung'un kim olduğunu, hangi eserlerde yer aldığını, hikâyedeki rolünü ve karakterin arkasındaki Sirius gerçeğini anlatıyoruz. Yazarı Philip K. Dick hakkında ayrı bir sayfamız da var.

Hangi eserlerde geçer?

Glimmung'un kitap olarak yayımlanan ilk görünümü Galactic Pot-Healer'dır. Roman 1967-1968'de yazılmış, 1969'da Berkley Publishing Corporation tarafından ciltsiz kitap olarak yayımlanmıştır. Karakterin kökeni ise daha eskidir: Dick'in 1966'da tamamladığı, çocuklara yönelik Nick and the Glimmung adlı romanında da Glimmung vardır. Bu kitap 1988'e kadar yayımlanmamış, ilk kez o yıl İngiltere'de Gollancz tarafından basılmıştır. İki eser aynı kurgusal evreni paylaşır ve ortak mekânları Plowman's Planet'tir. Nick and the Glimmung'da Graham ailesi, Dünya'da evcil hayvan beslemek suç sayıldığı için kedileri Horace'la birlikte bu gezegene taşınır; Glimmung orada ailenin gezegene ulaşımıyla ilgili bir rol oynar. Bu yüzden karakterin ilk yazıldığı eser ile ilk basıldığı eser farklıdır; biz ilk görünüm olarak yayımlanma yılını, 1969'u esas alıyoruz.

Hikâyedeki yeri

Galactic Pot-Healer'ın kahramanı Joe Fernwright, bürokrasinin hüküm sürdüğü bir gelecek Dünya'sında yaşar. Mesleği, kırık seramikleri hasarın izi kalmayacak biçimde onarmaktır, ama bu beceri neredeyse işe yaramaz hâle gelmiştir; geçim sıkıntısı çekmekte ve eski eşi Kate'e nafaka ödemektedir. Bu sırada Glimmung'dan gelen gizemli bir çağrı alır: gezegenindeki batık bir katedrali, Heldscalla'yı, çıkarma işi için ekip topluyordur. Heldscalla, Sirius 5'in asıl sakinleri olan Sis Varlıkları'na (Fog Things) ait bir tapınaktır.

Glimmung'un topladığı ekip karışıktır: insanlar, insansı varlıklar ve yabancı uzmanlar bir aradadır. Romanın anlattığına göre çağrılanların birçoğu, çağrıdan kısa süre önce ya polis şüphesi altındaydı ya da intihara yakındı; bu da Glimmung'un çağrısında bir tür baskı olup olmadığı sorusunu açık bırakır. Joe'nun yanındaki önemli isimlerden biri, deniz biyoloğu Mali Yojez'dir. İkisi bir kehanet makinesine danışarak ortak geleceklerine bakar; Mali geçmişteki bir acı yüzünden kehanetlere güvenmez.

Romanda iki farklı "gelecek bilgisi" vardır. Glimmung'un kendi iletişimi görece açık uçludur; buna karşılık Kalend'ler adlı uygarlığın tek yazılı metni olan Kalend'ler Kitabı hem tarih hem kehanet işlevi görür ve katedral işinin başarısız olacağını, ekibin çoğunun yok olacağını öngörür. Eleştirmenler bu kitabı kapalı, belirlenmiş bir kader olarak yorumlar ve Glimmung'un seçenek bırakan tavrıyla karşılaştırır. Ayrıca her Glimmung'un bir karanlık aynası, yani Kara Glimmung (Black Glimmung) bulunur; her biri ötekini yok etmek zorundadır. Su altı keşfi sırasında Joe ve Mali, Kara Glimmung'un iskelet kalıntılarını bulur ve Joe, kendi canlanmış cesedinin bir benzeriyle karşılaşır; bu sahneler romanın düşünsel ve simgesel yönünü ağırlaştırır.

Glimmung'un sonu ve romanın kapanışı

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Joe su altında bulduğu mercanla kaplı bir çömleği yüzeye çıkarıp kırdığında, içinden Glimmung'un sahtekâr olduğunu bildiren yazılar çıkar. Glimmung Joe'yu sürmeye hazırlanırken Kara Glimmung aniden yükselir ve onu suyun altına çeker. Sonradan şişe mesajlarla Glimmung'un hayatta olduğu bildirilir; Joe ayrılmak isteyen ekibi yeniden toplar. Glimmung ekibi tek bir kolektif bilinçte birleştirir ve katedralin ikinci bir denemeyle, süreyle sınırlı biçimde kaldırılmasına girişilir. Ölü bir Sis Varlığı olan Questobar, katedrali çıkarmanın Glimmung'un üstünlüğünü azaltacağını söyler, ama Glimmung yine de devam eder ve sonunda katedrali bir çocuğa dönüştürüp sahile yerleştirir. Mali birleşik bilinçte kalmayı kabul eder; Joe kalbi kırık biçimde ayrılır. Yoluna eşlik eden bir yumuşakça (gastropod), ona yalnızca onarmak yerine yaratmasını öğütler ve Joe'nun ilk çömlek denemesi başarısız olur.

Canlandıranlar

Doğrulayabildiğimiz kadarıyla Glimmung'u canlandıran bir oyuncu yoktur; Galactic Pot-Healer'ın ya da Nick and the Glimmung'un bilinen bir film veya dizi uyarlaması bulunmuyor. Bu yüzden karakter yalnızca metinden tanınır.

Karakterin arkasındaki bilim: Sirius

Glimmung'un Dünya'dan çağırdığı ekip Sirius'a gider; Sirius gerçek bir yıldızdır. Sirius, 8,6 ışık yılı uzaklıkta, gece gökyüzünün en parlak yıldızıdır; ikinci sıradaki Canopus'tan neredeyse iki kat daha parlaktır. Aslında tek yıldız değil, çift yıldızdır: ana kol yıldızı Sirius A yaklaşık 2,06 Güneş kütlesindedir ve Güneş'in yaklaşık 25 katı parlaktır. Eşi Sirius B ise yaklaşık 1,02 Güneş kütleli, Dünya büyüklüğünde hacme sıkışmış (çapı yaklaşık 12 bin kilometre) bir beyaz cücedir; yani Güneş'e benzer bir yıldızın ölmüş çekirdeğidir. İki yıldız yaklaşık 50 yılda bir birbirinin etrafında döner ve aralarındaki uzaklık 8,2 ile 31,5 gökbilimsel birim arasında değişir.

Sirius'ta gerçekten gezegen var mı? Çalışmalar sistemde büyük gezegenlerin bulunmadığını gösteriyor: küçük bir kahverengi cüceden ya da büyük bir ötegezegenden daha büyük ek bir cisim elenmiştir. Yani Plowman's Planet bilimsel bir gerçeklik değil, Dick'in kurgusudur. Sirius aynı zamanda insanlık tarihinde çok eski bir yıldızdır: Köpek Yıldızı adını Büyük Köpek (Canis Major) takımyıldızının en parlak yıldızı olmasından alır; eski Mısırlılar onu Sopdet tanrıçasıyla ilişkilendirmiş, Nil taşkınını önceden kestirmek için ufukta ilk göründüğü günü kullanmıştır. Sirius'un, yaklaşık 210 bin yıl daha gökyüzünün en parlak yıldızı kalacağı, sonra bu unvanı Vega'ya bırakacağı hesaplanıyor.

Kültürdeki etkisi

Glimmung, popüler kültürde Dick'in öteki yapıtlarının karakterleri kadar bilinmez. Galactic Pot-Healer için yapılan sonraki akademik değerlendirmeler ise romanı "ihmal edilmiş" ama Dick'in bütünü içinde önemli sayar; çağdaş eleştirilerin tepkisi karışıktı, ayrıca alegorik kurgunun başarılı mı yoksa fazla açık ve dengesiz mi olduğu konusunda uzmanlar bölünmüş durumdadır. Kitap yaratıcı çabayı, başarısızlığı, kehanet karşısında iradeyi ve manevi bir krizi ele alır. Yazarın sonraki yıllarda Sirius'u daha farklı bir bağlamda, VALIS ile ilgili yazılarında kullandığını da not etmek gerekir: Dick'in kendi yorum yazılarında VALIS, Sirius'tan gelen bir uydu ağı olarak betimlenir.

Dick'in eserlerinden uyarlanan Bıçak Sırtı (Blade Runner) ve Gerçeğe Çağrı (Total Recall) gibi filmler onu geniş kitlelere taşımış olsa da, Glimmung gibi karakterler onun daha az bilinen, ama aynı derecede özgün yönünü gösterir. Romanın tam özeti, Sirius bilimi ve okuma önerileri için Galactic Pot-Healer rehberimize bakabilirsiniz.