Titan Sülükleri kimdir? Puppet Masters'ın zihin ele geçiren uzaylıları

Titan Sülükleri kimdir? Titan Sülükleri (romandaki adıyla "puppet masters", yani kuklacılar), Robert A. Heinlein'ın The Puppet Masters romanındaki uzaylı istilacılardır: Satürn'ün uydusu Titan'dan gelen, sülüğe benzeyen ve insanın sırtına yapışarak sinir sistemini ele geçiren parazit yaratıklar. Konağı olan kişi onlara hizmet eden bir kukla gibi davranır. Karakter tek bir bireyden çok bir tür olduğu için, bu sayfa onların romandaki ve sonraki kültürdeki yerini anlatır.

Hangi eserlerde geçer?

Sülükler ilk kez Robert A. Heinlein'ın 1951 tarihli romanı The Puppet Masters'ta görünür. Roman, Galaxy Science Fiction dergisinde Eylül, Ekim ve Kasım 1951'de tefrika edildi ve aynı yıl Doubleday tarafından kitap olarak çıktı. Yazarın ölümünden sonra, 1990'da, kesilen bölümlerin yer aldığı genişletilmiş bir baskı yayımlandı. Yaratıklar ayrıca 1994'te çekilen The Puppet Masters filminde de yer alır.

Heinlein'ın özgün metni yaklaşık 96.000 kelimeydi; 1951'de hem tefrika hem kitap için yaklaşık 72.000 kelimeye indirildi ve dergi editörü H. L. Gold metinde kapsamlı değişiklikler de yaptı; Heinlein buna şiddetle itiraz etmişti. Yazar 1907'de Missouri'de doğmuş, 1929'da ABD Deniz Harp Okulu'ndan mezun olmuş, ilk öyküsünü 1939'da yayımlamıştı; 1950'de Destination Moon filminde teknik danışmanlık yaptı ve 1988'de Kaliforniya'nın Carmel-by-the-Sea kentinde öldü.

Hikâyedeki yeri

Romanda sülükler uçan daireyle Iowa'nın Des Moines kentine gelir. Yaratıklar insanların sırtına yapışır ve onların sinir sistemini denetler. Ele geçirilen kişi yaşamaya devam eder, konuşur, çalışır; ama kararları artık parazite aittir. Kitapta, ele geçirilen erkeklerin cinsel duygularını yitirdiği belirtilir. Gizli teşkilat "Bölüm"ün ajanları, kentte ajanların kaybolması üzerine bu işgali fark eder. Sülükler hızla yayılır, siyasi ve askerî makamlara sızar; bu yüzden toplumun önüne, sırtları açık dolaşma zorunluluğu gibi sert önlemler çıkar. Yaratıklar buna uyum sağlayıp başka vücut bölgelerine tutunmayı da öğrenir.

Sülüklerin kökeni, ana kahraman Sam ele geçirilip kurtarıldıktan sonra anlaşılır: Titan. Yaratıklar, yalnızca bedenleri değil, tüm bir toplumu denetim altına almayı hedefleyen bir istilacı olarak çizilir.

Hikâyenin sonu

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Çözüm, bir hastalıktan gelir. Mary'nin bastırılmış çocukluk anısı, Venüs'te kendisini ele geçiren bir sülüğün "dokuz günlük hummadan" ölmesini ortaya çıkarır. Yetkililer hastalığı bilinçli olarak yaymak için sülüklerin sahip olduğu maymunları kullanır; hastalık sülükler arasında konaklarından daha hızlı yayılır. Birkaç gün sonra paraşütle atlayan gönüllüler, sülükleri ölmüş insanlara tedavi uygular. Romanın sonunda insanlık Satürn'e bir karşı saldırı planlar ve Sam, yaratıkların köleleştirdiği küçük, elf benzeri konakları kurtarma umudunu dile getirir.

Dönemin eleştirmenleri romanı sıcak karşıladı: Anthony Boucher ve J. Francis McComas onu heyecan dolu bir entrika melodramı olarak niteledi; P. Schuyler Miller ise kurgunun dünyası o kadar iyi kurulduğu için okurun gizemleri kahramanlardan önce çözdüğünü yazdı. Damon Knight kitabı 1950'lerin en iyi on bilimkurgu kitabı arasında saydı.

Canlandıranlar

Sülükleri belirli bir oyuncu canlandırmaz; filmdeki yaratık tasarımını kimin yaptığını da doğrulayamadık. 1994 filminde (yönetmen Stuart Orme, senaryo Terry Rossio ve Ted Elliott) sülükler birbirleriyle dokunaçlarla ve telepatiyle iletişim kuran, bir konağın rahatsızlıklarını giderebilen ve bölünerek çoğalan canlılar olarak anlatılır. Ele geçirilen karakterler arasında Donald Sutherland'ın Andrew Nivens'i, Julie Warner'ın Mary Sefton'u, Keith David'in Alex Holland'ı ve Eric Thal'in Sam Nivens'i bulunur. Film, 15 milyon dolarlık bütçesine karşılık yaklaşık 8,6 milyon dolar hasılat yaptı ve çoğunlukla olumsuz eleştirilere maruz kaldı.

Karakterin arkasındaki bilim

Hikâyenin "Titan" ayrıntısı, o dönemin bilgisiyle seçilmiş bir uzak yerdir. NASA'ya göre Titan, Satürn'ün en büyük uydusu ve yoğun atmosfere sahip tek uydu; yüzeyinde sıvı metan ve etandan göller ve denizler var. Yüzey sıcaklığı yaklaşık −179,5 °C, yüzey basıncı yaklaşık 1,45 atmosfer. Titan'ın yüzeyi bilinen yaşam için fazlasıyla soğuk; buzul kabuğun altında bir okyanus olduğuna dair kanıtlar ise tartışılıyor. NASA'nın Dragonfly görevinin 2028'de fırlatılması planlanıyor ve araç, Titan'da prebiyotik kimyayı inceleyecek. Yani Titan'da canlı bir parazit bulunduğuna dair bir veri yoktur; roman bu açıdan tamamen kurgudur.

Titan'ı Hollandalı gökbilimci Christiaan Huygens 25 Mart 1655'te keşfetti. Uydunun Satürn'e uzaklığı yaklaşık 1.221.870 kilometre, yörünge dönemi yaklaşık 15,9 gündür ve Ay gibi hep aynı yüzünü gezegene çevirir (Satürn). Titan'a ilk yaklaşan uzay aracı, 1 Eylül 1979'da Satürn sisteminden geçen Pioneer 11 oldu. Cassini aracı Satürn sistemine 1 Temmuz 2004'te ulaştı ve Titan'ı ayrıntılı biçimde inceledi; en büyük sıvı hidrokarbon denizi kuzey kutup bölgesindeki Kraken Mare'dir. Bunların hiçbiri sülüğe benzer bir yaşam formunu işaret etmez; Titan'a duyulan bilimsel ilgi, hidrokarbon denizlerine ve prebiyotik kimyaya dönüktür.

Parazitlerin konağın davranışını yönetmesi ise doğada gerçek bir olgudur. Tropik ormanlarda marangoz karıncalarını (Camponotus) etkileyen Ophiocordyceps unilateralis mantarı, enfekte ettiği karıncayı yerden yaklaşık 25 santimetre yüksekteki bir yaprak damarına tırmanmaya zorlar; karınca çenesiyle yaprağa olağan dışı bir güçle tutunur ve ölümünden sonra da orada asılı kalır. Bu davranış mantarın üremesine uygun koşulları yaratır. Bilim insanları mantarın sinir sistemini ve çene kaslarını etkileyen bileşikler salgıladığını doğruladı; ancak sorumlu bütün maddelerin ve bunların konağın sinir dokusuyla etkileşiminin ayrıntıları hâlâ tam bilinmiyor. Heinlein'ın uzaylıları ise bundan çok daha doğrudan, tüm sinir sistemini yöneten yaratıklar olarak tasarlanmıştır ve bu düzeyde bir denetimin gerçek örneği yoktur. Mary'nin Venüs anısı da kurgudur: NASA'ya göre Venüs yüzeyi yaklaşık 467 °C sıcaklığa ve Dünya'dakinin yaklaşık 93 katı basınca sahiptir (Venüs).

Kültürdeki etkisi

Zihin ele geçiren uzaylı fikri, romandan sonra bilimkurguda büyük bir kalıp haline geldi. Jack Finney'nin 1954 tarihli The Body Snatchers romanı benzer bir istila temasını işledi. The Outer Limits'in 1964 tarihli "The Invisibles" bölümü, Star Trek'in 1967'deki ilk sezon finali "Operation -- Annihilate!" ve Star Trek: The Next Generation'ın "Coming of Age" ile "Conspiracy" bölümleri bu fikri çağrıştırır. 1958'de çıkan The Brain Eaters filminin romana benzemesi üzerine Heinlein dava açtı; dava 5.000 dolara mahkeme dışı çözüldü.

Daha yeni örneklerde olay istilacıların gözünden anlatıldı: Stephenie Meyer'in 2008 tarihli The Host romanı ve N. K. Jemisin'in "Walking Awake" öyküsü bu yaklaşıma örnektir. Sülüklerin kökeni ve niyeti böylece edebiyatta tartışılan bir konu haline geldi.