Hayır (Nope)
Kaliforniya'da at yetiştiren iki kardeş, çiftliklerinin üzerindeki kıpırdamayan bulutun sırrını kameraya almaya çalışıyor. Jordan Peele'nin UFO korkusunu gösteri tutkusuyla birleştiren filmi.
- Tür
- Film
- Yıl
- 2022
- Yönetmen / yaratıcı
- Jordan Peele
- Oyuncular
- Daniel Kaluuya, Keke Palmer, Steven Yeun, Michael Wincott, Brandon Perea, Keith David
- Süre / sezon
- 130 dk
Jordan Peele'nin üçüncü filmi Hayır, uçan daire hikâyesini Kaliforniya'nın tozlu bir vadisine, film setlerine at yetiştiren bir ailenin çiftliğine indiriyor. Gökyüzünde hiç kıpırdamayan bir bulut, kesilen elektrikler ve huysuzlanan atlar, iki kardeşi önce korkutuyor, sonra bir fikre sürüklüyor: Bu şeyin görüntüsünü yakalarlarsa hem zengin hem ünlü olacaklar. Peele'nin daha önceki filmlerinde olduğu gibi korku, burada da gösteri tutkusu ve sömürü üzerine keskin bir yoruma dönüşüyor.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=In8fuzj3gck
Konusu
Haywood ailesi, Agua Dulce'deki çiftliklerinde film ve reklam çekimleri için at eğitiyor. Bir gün gökten yağan küçük metal parçaları ailenin babası Otis Haywood'un ölümüne yol açıyor. Altı ay sonra işleri devralan çocukları OJ ile Emerald, işlerin kötü gittiği bir dönemde çiftlik çevresinde açıklanamayan şeyler fark ediyor: Elektrik gidip geliyor, atlar bir şeyden ürküyor, vadinin üzerinde yerinden hiç oynamayan tek bir bulut duruyor.
Kardeşler gördüklerinin bir tanımlanamayan uçan cisim olduğuna karar verip onu kameraya almayı kafaya koyuyor. Elektronik mağazasında çalışan Angel Torres güvenlik kameralarını kuruyor, ünlü görüntü yönetmeni Antlers Holst'u ikna etmeye çalışıyorlar. Yakındaki Vahşi Batı temalı eğlence parkını işleten, çocukken başından korkunç bir set kazası geçmiş eski çocuk oyuncu Ricky "Jupe" Park ise gökyüzündeki ziyaretçiyi kendi gösterisine malzeme yapmanın peşinde. Film, ilerledikçe hem uçan cismin doğasına hem de onu izleyenlerin niyetine dair beklentileri altüst ediyor.
Yapım ve oyuncular
Peele filmi Kasım 2020'de duyurdu; senaryoyu pandemi kapanmaları sırasında, insanların dışarı çıkmaya hem hasret hem de tedirgin olduğu bir dönemde yazdığını anlatıyor. Esin kaynakları arasında King Kong, Oz Büyücüsü, Jaws, Üçüncü Türden Yakınlaşmalar, Jurassic Park ve İşaretler var. Peele ayrıca Neon Genesis Evangelion animesindeki "melek" adlı varlıkların sade ama biyomekanik tasarımından etkilendiğini söylüyor. Filmin adı da seyircinin beklenen tepkisine bir gönderme; Peele bir ara filme Little Green Men (Küçük Yeşil Adamlar) adını vermeyi de düşünmüş.
Çekimler Haziran–Kasım 2021'de Los Angeles County'nin kuzeyindeki Agua Dulce çölünde yapıldı; vergi indirimleri sonrası bütçe 68 milyon dolardı. Görüntü yönetmeni Hoyte van Hoytema, filmi IMAX biçiminde 65 milimetrelik filmle çekti; Hayır bu biçimde çekilen ilk korku filmi oldu. Gece sahneleri için biri dar bantlı kızılötesi, diğeri 70 milimetrelik film kullanan iki kamera birlikte çalıştırıldı. Ses tasarımcısı Johnnie Burn, yaratığın varlığını büyük gürültülerle değil, çevredeki rüzgâr ve cırcırböceği seslerini birer birer silerek hissettirdi. Müzikleri Peele'nin önceki filmlerinde de çalışan Michael Abels besteledi.
Başrollerde Daniel Kaluuya (OJ), Keke Palmer (Emerald) ve Steven Yeun (Jupe) yer alıyor; Michael Wincott, Brandon Perea ve Keith David da kadroda. Peele, OJ rolünü baştan Kaluuya'yı düşünerek yazdı.

Bilimsel karne
Filmin hareket noktası olan "UFO" kavramı, bugün bilim çevrelerinde daha çok UAP, yani tanımlanamayan anormal olgular adıyla anılıyor. Bu adlandırma, gökte görülen her açıklanamayan şeyin otomatik olarak uzaylılarla ilişkilendirilmesinin önüne geçmek için seçildi. NASA, 9 Haziran 2022'de bu konuyu bilimsel açıdan incelemek üzere bağımsız bir çalışma ekibi kurduğunu duyurdu. Astrofizikçi David Spergel başkanlığındaki 16 kişilik ekip, ilk halka açık toplantısını 31 Mayıs 2023'te yaptı; raporunu ise 14 Eylül 2023'te yayımladı. Rapor, açıklanamayan gözlemlerin arkasında dünya dışı yaşam olduğuna dair bir kanıt bulmadı; bunun yerine NASA'nın bu olguları daha iyi anlamak için nasıl veri toplayıp inceleyebileceğine dair bir dizi öneri sundu. Aynı gün NASA, ilk kez bir UAP Araştırmaları Direktörü atadığını açıkladı.
Araştırmalar, ihbar edilen UFO'ların büyük çoğunluğunun sonunda bilinen nesneler, doğa olayları, şakalar ya da serapler olarak açıklandığını gösteriyor. Filmdeki hareketsiz bulut da tesadüfen gerçek bir doğa olayını hatırlatıyor: Merceksi (lentiküler) bulutlar, rüzgâr yönünde sabit duran, mercek ya da tabak biçimli bulutlar ve sık sık uçan daire sanılıyor.
Peele, gökyüzündeki tehdidin tasarımı için Caltech'ten biyomühendislik profesörü John O. Dabiri ile çalıştı. Dabiri, denizanası, ahtapot ve kalamar gibi su canlılarının hareket biçiminden ve elektrikli yılan balığının elektrik alanı üretme yeteneğinden yola çıkarak bulutların arasında saklanabilecek, kanatsız uçabilen bir varlığın nasıl olabileceğini düşündü. Bu yaklaşım, astrobiyolojinin ciddi bir sorusuna da dokunuyor: Yaşam bir gezegenin yalnız yüzeyinde değil, atmosferinde de var olabilir mi? Bazı bilim insanları, yüzey sıcaklığı yaklaşık 462 °C'ye ulaşan Venüs'ün daha ılıman üst bulut katmanlarında asit seven mikropların yaşayabileceğini öne sürüyor. 2020'de bu bulutlarda olası bir yaşam izi sayılan fosfin gazı bulunduğu açıklandı, ancak bu ölçümler sonradan ciddi biçimde sorgulandı ve kesin bir kanıt yok.
Elbette filmdeki varlık bilimsel bir öngörü değil; Dünya atmosferinde bu boyutta bir canlının gözden kaçması gerçekte mümkün görünmüyor. Yine de Peele'nin asıl sorusu biyoloji değil: Bir şeyin kanıtını yakalamak, onu anlamaktan daha mı önemli?
Etkisi
Hayır, 22 Temmuz 2022'de Universal Pictures tarafından ABD'de vizyona girdi ve açılış haftasında gişenin zirvesine yerleşti. Dünya genelinde yaklaşık 172 milyon dolar hasılat elde etti. Eleştirmenler filmin iddiasını, oyunculukları, görüntü yönetimini ve yaratık tasarımını övdü; Rotten Tomatoes'ta yüzde 83 onay aldı, Amerikan Film Enstitüsü onu yılın en iyi on filmi arasında saydı. Bazı eleştirmenler ise filmin farklı fikirler arasında dağıldığını düşündü. Yıllar içinde 21. yüzyılın en iyi bilimkurgu ve uzaylı filmleri listelerinde sık sık yer aldı. Angel Torres'i canlandıran Brandon Perea'nın ısrarıyla karakterin sonu değiştirildi; Peele de 2023'te bu evrene geri dönmeye açık olduğunu söyledi.
Kısaca
- Yönetmen ve senarist: Jordan Peele.
- Süre: 130 dakika; ABD'de 22 Temmuz 2022'de vizyona girdi.
- Konu: At yetiştiren iki kardeş, çiftliklerinin üzerindeki gizemli cismi kameraya almaya çalışır.
- Yapım: IMAX biçiminde 65 milimetrelik filmle çekilen ilk korku filmi.
- Bilim: NASA'nın 2023 UAP raporu, açıklanamayan gözlemlerin dünya dışı kaynaklı olduğuna dair kanıt bulmadı.
Bunları da izleyinTümü →
VaranasiS. S. Rajamouli2027 · Vizyon: 7 Nisan 2027
Spaceballs: The New OneJosh Greenbaum2027 · Vizyon: 23 Nisan 2027
The ChallengerJames Hawes2013 · 89 dk
Hayabusa: Harukanaru KikanTokiyuki Takimoto2012 · 136 dk
Genç Astronotlar (Explorers)Joe Dante1985 · 109 dk
Venom: Zehirli Öfke (Venom)Ruben Fleischer2018 · 112 dk

















