Uzay yürüyüşü nedir?

Uzay yürüyüşü — teknik adıyla araç dışı etkinlik (EVA) — bir astronotun uzay aracının dışına çıkıp uzay boşluğunda yaptığı her işi kapsar. Amacı genellikle onarım, montaj, deney yerleştirme ya da bakım olur.

İlkini Sovyet kozmonot Alexei Leonov yaptı: 18 Mart 1965'te Voskhod 2 görevi sırasında 12 dakika 9 saniye dışarıda kaldı. Dönüşte giysisi sertleştiği için kapaktan içeri girmekte güçlük çekti. İlk Amerikalı ise Ed White oldu: 3 Haziran 1965'te Gemini IV görevinde 21 dakika, 7,6 metrelik bir göbek bağıyla bağlı olarak dışarı çıktı.

Bugün istasyonda yapılan yürüyüşler genellikle 6-8 saat sürer. ABD tarafında EMU, Rus tarafında Orlan giysileri kullanılır; her ikisi de yaklaşık 7 saatlik çalışma desteği verir. Giysi bir mini uzay aracıdır: basınç, oksijen, ısı yönetimi ve haberleşme sağlar.

Çıkmadan önce vurgun riskini azaltmak için hazırlık gerekir: astronotlar hava kilidinde düşük basınçta geceleyerek ya da giysi içinde hafif egzersiz yaparak vücuttaki azotu atar. Güvenlik için halatla bağlanırlar; halat kopması hâlinde istasyona dönmeye yarayan SAFER adlı küçük sırt iticisi de 1994'te test edildi.

En uzun uzay yürüyüşü rekoru 17 Aralık 2024'te Çinli astronotlar Cai Xuzhe ve Song Lingdong'a geçti: Tiangong istasyonunun dışında 9 saat 6 dakika.