Uzayda ölen astronot var mı?
Uzayın sınırı sayılan 100 kilometrenin üzerinde ölen yalnızca üç kişi var: 1971'de dönüş yolunda kabinleri havasız kalan Soyuz 11 kozmonotları.
- Konu
- Astronotlar
- Kaynak
- NASA
- İlgili sayfa
- https://uzaygundem.com/biliyor-muydunuz/uzay-nerede-baslar-100-km
Evet, ama yalnızca üç kişi: Sovyet kozmonotlar Georgi Dobrovolski, Vladislav Volkov ve Viktor Patsayev, 1971'de Soyuz 11 kapsülü uzaydayken kabinin havası boşaldığı için hayatını kaybetti. Uzay uçuşlarında ölen diğer astronotların hepsi, uzayın sınırı kabul edilen yaklaşık 100 kilometrelik Kármán çizgisinin altında, yani atmosferin içinde can verdi.
Soyuz 11: ilk uzay istasyonundan dönüş
Soyuz 11, 6 Haziran 1971'de fırlatıldı ve ertesi gün dünyanın ilk uzay istasyonu Salyut 1'e kenetlendi. Üç kozmonot istasyonda 22 gün kaldı. 29 Haziran'da istasyondan ayrılıp Dünya'ya dönüşe geçtiler. Kapsülün bölümlerini birbirinden ayıran patlayıcı cıvatalar sırayla ateşlenmesi gerekirken aynı anda ateşlendi. Bu sarsıntı, kabin basıncını dengeleyen bir valfin contasını gevşetti ve valf 168 kilometre yükseklikte açıldı. Kabin bir dakikadan kısa sürede havasız kaldı.
Kozmonotlar basınçlı uzay giysisi giymiyordu; o yıllarda üç kişilik Soyuz kabininde buna yer yoktu. Kapsül Dünya'ya indiğinde üç kozmonot da hayatta değildi. Görev toplam 23 gün 18 saat sürmüştü. Kazadan sonra Soyuz, yalnızca iki kişi taşıyacak biçimde baştan tasarlandı; böylece mürettebatın fırlatma ve iniş sırasında basınçlı giysi giymesi mümkün oldu.
Uzay uçuşlarında ölenler
Uzaya çıkan ya da çıkması planlanan uçuşlarda bugüne kadar 19 kişi hayatını kaybetti:
- Soyuz 1 (24 Nisan 1967): Vladimir Komarov, dönüşte paraşüt açılmayınca öldü.
- X-15 uçuşu (15 Kasım 1967): ABD'li pilot Michael J. Adams, roketli uçak atmosfere dönerken parçalanınca öldü.
- Soyuz 11 (Haziran 1971): Dobrovolski, Volkov ve Patsayev; uzayda ölen tek mürettebat.
- Challenger (28 Ocak 1986): Uzay mekiği fırlatıldıktan kısa süre sonra parçalandı; öğretmen Christa McAuliffe dahil yedi kişi öldü.
- Columbia (1 Şubat 2003): Fırlatmada kopan bir yalıtım köpüğü parçası mekiğin sol kanadına çarpmıştı. Dönüşte sıcak gazlar bu hasardan kanada girdi ve mekik Teksas ile Louisiana üzerinde, yaklaşık 60 kilometre yükseklikte parçalandı. Kalpana Chawla dahil yedi kişi öldü.
Verileri göster
| Challenger (1986) | 7 |
|---|---|
| Columbia (2003) | 7 |
| Soyuz 11 (1971) | 3 |
| Soyuz 1 (1967) | 1 |
| X-15 uçuşu (1967) | 1 |
Yerde ve deneme uçuşlarında
Uzay araştırmalarının kayıpları bu listeyle sınırlı değil. 27 Ocak 1967'de Apollo 1 kapsülünde fırlatma rampasındaki bir test sırasında çıkan yangında Gus Grissom, Ed White ve Roger Chaffee öldü. 31 Ekim 2014'te Virgin Galactic'in SpaceShipTwo aracı bir deneme uçuşunda parçalandı; pilot Michael Alsbury hayatını kaybetti, yardımcı pilot Peter Siebold kurtuldu. Eğitim, test ve yer kazaları da sayıldığında uzay uçuşlarıyla bağlantılı kazalarda ölenlerin sayısı 188'i aşıyor. Kayıpları anan anıtlardan biri, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi ziyaretçi kompleksinde duruyor.
Uzayın nerede başladığı sorusunu uzay 100 kilometrede başlar yazımızda, dönüş yolculuğunun neden bu kadar zorlu olduğunu ise atmosfere giriş sayfamızda anlattık.
