ALMA, tek bir gaz yığınında yaşları farklı üç yıldız çekirdeği buldu
G40.282−0.219 bölgesinde en parlak milimetre kaynağı, yıldız oluşum etkinliğinin asıl merkezi çıkmadı: ALMA üç çekirdeğin üç farklı evrim aşamasında olduğunu gösterdi.

Yaklaşık 3,4 kiloparsek (kabaca 11 bin ışık yılı) uzaklıkta bir gaz yığını içinde, birbirinden farklı yaşlarda üç yoğun çekirdek yan yana duruyor. The Astrophysical Journal'da 22 Ekim 2026'da yayımlanan çalışmaya göre, G40.282−0.219 adlı kütleli yıldız oluşum bölgesinin en parlak çekirdeği, bölgedeki yıldız oluşum etkinliğinin asıl merkezi değil.
A. G. Tegegne, Jarken Esimbek, Andrey M. Sobolev ve çok sayıda meslektaşından oluşan ekip, bölgeyi ALMA'nın 6. bandında, 1,3 milimetre dalga boyunda inceledi. Açısal çözünürlük 0,59 × 0,45 yay saniyesi; bu, bölgenin uzaklığında yaklaşık 1700 astronomik birimlik ayrıntıya karşılık geliyor. Bu çözünürlükte bölgenin tek bir cisim değil, üç ayrı kompakt çekirdek (MM1, MM2 ve MM3) olduğu görüldü.
Bölge daha önce neyle biliniyordu?
G40.282−0.219, daha önceki çalışmalarda "Genişletilmiş Yeşil Nesne" (EGO) olarak sınıflandırılmıştı. Bu etiket, 4,5 mikrometre kızılötesinde parlayan bulanık yayılımı anlatıyor; yayılımın, genç ve kütleli bir öncül yıldızın fışkırttığı çıkışların çevre gazı sıkıştırarak oluşturduğu şoklardan geldiği düşünülüyor. Bölgede ayrıca 6,7 GHz'lik metanol (CH₃OH) mazeri ve MHO 2463 adlı yakın kızılötesi hidrojen düğümü biliniyordu. Maser, kabaca lazerin radyo dalgası karşılığı: sıcak tozun kızılötesi ışınımıyla uyarılan moleküller belirli bir frekansta çok parlak yayın yapıyor. Eski gözlemler bölgeyi tek bir kütleli genç yıldız nesnesi gibi ele alıyordu; çekirdeklerin kütle dağılımı ile yıldız oluşum etkinliği arasındaki ilişki yeterince bilinmiyordu.
Üç çekirdek, üç farklı karakter
Makaleye göre MM1, 1,3 milimetre sürekli yayında en parlak çekirdek ve en kütlelisi: 24,6 ± 2,6 Güneş kütlesi. Buna karşın kimyasal olarak sönük; en az molekül çizgisi bu çekirdekte saptandı, çıkış ya da maser yok. Toz sıcaklığı 165 K dolayında ve silisyum monoksit (SiO) çizgi genişlikleri 2-6 km/s'yi aşmıyor; yani gaz görece sakin. Ekip bunu en genç çekirdek olarak yorumluyor.
MM2, 8,4 ± 1,0 Güneş kütlesiyle orta parlaklıkta. Çalışmanın tanımıyla bölgedeki çıkış motoru bu çekirdek: kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan çift kutuplu bir çıkış sürüyor ve SiO jetleri sistem hızına göre yaklaşık ±25 km/s sapma gösteriyor. En geniş çizgi genişlikleri (yaklaşık 8-13,5 km/s) MM2 çevresinde ölçüldü. Sıcaklığı yaklaşık 256 K.
MM3 ise 5,2 ± 0,7 Güneş kütlesiyle sürekli yayında en sönük çekirdek. Buna rağmen en sıcak (yaklaşık 273 K) ve kimyaca en zengin olanı bu: metanol, formaldehit, metil siyanür, SiO, SO, DCN, H₂S, HC₃N ve OCS gibi çok sayıda molekül burada görüldü. 6,7 GHz metanol mazerleri de MM3 çevresinde toplanıyor. Yazarlar MM3'ü bölgenin birincil "sıcak çekirdeği" olarak tanımlıyor.
Neden önemli?
Kütleli yıldız bölgelerinde çekirdeklerin evrim aşamasını belirlemek için çoğu zaman milimetre dalga boyundaki parlaklığa bakılıyor. Bu çalışma, tek bir ölçütün yanıltabileceğini gösteriyor: yazarların ifadesiyle 1,3 milimetrelik en güçlü kaynak, G40.282−0.219'da protoyıldız etkinliğinin baskın merkezi değil. Gözlenen kimyasal zenginliği büyük olasılıkla toz parlaklığı değil; birikme (akresyon) ışıması, yerel ısınma ve evrim aşaması belirliyor. Ekip, bu üç sıcak çekirdeğin tek bir parçalanan gaz yığını içinde MM1'den MM3'e uzanan bir evrim dizisi oluşturabileceğini öne sürüyor.
Sınırlar
Yazarlar çalışmanın birkaç belirsizliğini kendileri belirtiyor. Toz opaklığı seçimi, kütle kestirimindeki başlıca belirsizlik ve birkaç katlık bir hataya yol açabiliyor. Sıcaklıklar metil siyanür çizgilerinden çıkarıldı; bu çizgiler en sıcak iç gazı yansıttığı için gerçek kütle ağırlıklı toz sıcaklığı daha düşük olabilir. Formaldehit ile sıcaklık haritası çıkarmak için yalnızca iki geçiş kapsanmış, çizgiler de optik olarak kalın olduğundan bu yol kullanılamadı. Ayrıca girişimölçerin kurtarabildiği en büyük ölçek 7,4 yay saniyesi olduğundan, bundan geniş yapılar kısmen filtreleniyor.
Sırada ne var?
MM1'in gerçekten en genç çekirdek olup olmadığı, ancak daha duyarlı gözlemlerle ve farklı sıcaklık ölçütleriyle sınanabilir. Maser hızlarında düzenli bir eğim görülmemesi de MM3 çevresindeki gaz hareketinin tam olarak nasıl düzenlendiğini açık bırakıyor. Aynı kütleli kümede üç farklı evrim aşamasının bir arada görülmesi, kütleli yıldızların doğum sürecini çekirdek çekirdek ayırarak izlemek için nadir bir fırsat sunuyor.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















