21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

RegiStax nedir? Gezegen ve Ay fotoğrafları için ücretsiz yığma ve dalgacık programı

RegiStax, gezegen ve Ay videolarındaki kareleri hizalayıp yığan, ardından dalgacık (wavelet) filtreleriyle keskinleştiren, Cor Berrevoets'in geliştirdiği ücretsiz Windows programıdır.

Türü
Yazılım
Bulunduğu yer
Windows (Linux'ta Wine ile)
Keşif
Cor Berrevoets; ilk sürüm 19 Mayıs 2002, son sürüm 6.1.0.8 (Mayıs 2011)

RegiStax, gezegen, Ay ve Güneş videolarındaki karelerden en iyilerini seçip hizalayan, üst üste bindiren ve ortaya çıkan yığını dalgacık (wavelet) filtreleriyle keskinleştiren ücretsiz bir Windows programıdır. Hollandalı geliştirici Cor Berrevoets'in 2002'de yayımladığı program, amatör gezegen fotoğrafçılığının en eski ve en bilinen araçlarından biridir. Bugün birçok kullanıcı yığma işini AutoStakkert'e bırakıp RegiStax'ı daha çok keskinleştirme basamağında kullanır.

RegiStax ne işe yarar?

Teleskopa takılan bir kamerayla Jüpiter'i ya da Satürn'ü çekmek isteyen kişi tek bir fotoğraf değil, saniyede onlarca kare akan bir video kaydeder. Neden? Dünya atmosferindeki türbülans görüntüyü her an biraz farklı biçimde bozar; yüzlerce karelik bir kayıtta birkaçı diğerlerinden belirgin biçimde daha nettir. Astronomide bu yaklaşım "şanslı görüntüleme" (lucky imaging) diye anılır: pozlar çoğunlukla 100 milisaniye ya da daha kısa tutulur ve karelerin yaklaşık yüzde 10'u, bazen çok daha azı saklanır. Yöntemin kuramsal temeli David L. Fried'in 1978 tarihli çalışmasına dayanır.

RegiStax'ın verdiği iş tam olarak bu zincirin ortasıdır. Program karelerin kalitesini derecelendirir, kötü olanları eler, kalanları birbirine hizalar ve ortalamasını alarak gürültüsü azalmış tek bir görüntü üretir. Ardından aynı görüntü üzerinde dalgacık keskinleştirmesi yapılır. Programın resmî tanıtımı da kendini "görüntülerin hizalanması, yığılması ve işlenmesi için ücretsiz yazılım" olarak tanımlar. Yığma kavramının genel anlatımı için astrofotoğrafta yığma (stacking) nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Kim geliştirdi, ne zamandan beri var?

RegiStax'ı Hollanda'dan Cor Berrevoets geliştirmiştir. Geliştirme 2001 civarında başlamış, 1.0.0 sürümü 19 Mayıs 2002'de yayımlanmıştır. Haziran 2004'te çıkan 3. sürüm çok dilli arayüzle gelmiş ve o tarihte 15 dil desteklenmiştir. Program Delphi ile yazılmıştır.

RegiStax 6, Nisan 2011'de yayımlandı. Resmî siteye göre 6.1.0.0 sürümünün ardından Mayıs 2011'de 6.1.0.8 güncellemesi geldi ve bu sürüm hâlâ en son RegiStax sürümü olarak duruyor. Altıncı sürümün geliştirici ekibi yalnız Berrevoets'ten ibaret değildi: resmî site Belçika, ABD, Meksika, Fransa, Rusya ve Ukrayna'dan katkıcıları ekip arasında sayar.

RegiStax ve waveSharp'ın kısa tarihi
Uzay Gündem
Verileri göster
2001Geliştirme başladı
2002Sürüm 1.0.0 (19 Mayıs)
2004Sürüm 3, çok dilli arayüz
2011RegiStax 6 (Nisan), 6.1.0.8 (Mayıs)
2023waveSharp 1.0 beta
2024waveSharp 2.0 (6 Aralık)
2025waveSharp 3.0 (9 Aralık)

Ücretsiz mi, açık kaynak mı?

RegiStax ücretsizdir; resmî site programı "ücretsiz yazılım" olarak tanıtır ve bir lisans bedeli istemez. Kaynaklarda RegiStax için bir açık kaynak lisansından söz edilmez; yani doğru sınıflandırma "ücretsiz (freeware)" olmaktır. Açık kaynak tarafı, aynı geliştiricinin sonradan çıkardığı waveSharp programında (aşağıda) karşımıza çıkar.

Hangi işletim sistemlerinde çalışır?

RegiStax doğrudan Windows'ta çalışır. Linux'ta Wine uyumluluk katmanıyla kullanılabilir; resmî sitedeki Linux sayfası bunun için yönerge verir. Aynı sayfa RegiStax 6'nın Wine'ın o dönemdeki 1.3.17 ve sonrası sürümlerini istediğini, yavaş çalışabileceğini ve bazı arayüz öğelerinin (kaydırma çubukları gibi) sorun çıkarabileceğini belirtir. Bu notlar 2011 dönemine aittir; bugünkü Wine sürümlerinde davranış farklı olabilir, o yüzden önce kısa bir deneme yapmak akıllıca olur. Resmî sitede macOS için bir sürüm sunulmaz.

Türkçe desteği var mı?

Resmî sitede RegiStax 6'nın arayüz dilleri sıralanmaz, dolayısıyla Türkçe arayüz desteğini doğrulayamadık. Programın 2004'teki 3. sürümü 15 dil desteklemişti, ancak bu listede Türkçe'nin olup olmadığını kaynaklardan teyit edemedik. Pratikte menüler İngilizce kabul edilmelidir. İyi haber şu ki arayüz sade: yükleme, hizalama, yığma ve dalgacık gibi birkaç sekmeden oluşur.

Dalgacık (wavelet) keskinleştirme nasıl çalışır?

Yığılmış bir gezegen görüntüsü, gürültüsü azalmış olsa da genellikle yumuşaktır. Atmosfer ve teleskobun kırınım sınırı ince ayrıntının kontrastını düşürmüştür; Jüpiter'in bulut kuşakları ya da Satürn'ün halkaları arasındaki ince boşluklar silik kalır. Dalgacık yöntemleri bu sorunu çok ölçekli bir bakışla ele alır: görüntü, ayrıntı boyutuna göre katmanlara ayrılır; ince ayrıntıların bulunduğu katmanlar daha güçlü, geri kalanlar daha zayıf tutularak yeniden birleştirilir. Genel dalgacık kuramında bu tür ayrıştırmanın bir türü, her basamakta örnekleme sayısını azaltmadan ölçek ölçek ilerler ve görüntü iyileştirmede de kullanılır.

Klasik keskinleştirme filtreleri tek bir ölçekte çalışır ve çoğu zaman gürültüyü de büyütür. Katman katman ayar yapabilmek ise ince ayrıntıyı öne çıkarırken geniş yapıların bozulmasını sınırlamaya yardım eder. RegiStax 6 bu tarafta "gürültü gidermeli dalgacık filtreleri" ve bağlantılı dalgacıklar (linked wavelets) gibi yeni yollar getirmiştir. Yine de aşırı ayar her zaman bedel öder: gürültü ince noktalar "ayrıntı" gibi görünmeye başlar, parlak kenarların çevresinde yapay halkalar oluşur. İyi sonuç, yığındaki gerçek ayrıntıyı ortaya çıkarmakla yetinmek, yeni ayrıntı uydurmaya kalkmamakla alınır.

RegiStax 6'nın öne çıkan özellikleri

  • Yeni hizalama modülü: Hizalama ve eniyileme tek adımda yapılır; yöntem OpenCV'ye dayanır ve resmî tanıtıma göre 2.000'e kadar hizalama noktasını destekler.
  • Kare sınırlama yöntemleri: Yığmadan önce hangi karelerin tutulacağını belirleyen yeni "limit" seçenekleri bulunur.
  • Çok çekirdek: Hizalama ve yığma sırasında 8 çekirdeğe kadar eşzamanlı çalışabilir.
  • Sade iş akışı: Görüntüleri yükle → hizala → yığ → dalgacık → son işlemler biçimindedir.
  • Ek işlevler: Otomatik AVI algılama, toplu işlem modülü, bias çıkarma ve renkli/siyah-beyaz otomatik tanıma.
  • Sınır: Resmî tanıtıma göre DSLR ham (RAW) dosyalarını desteklemez; girdi olarak video ya da görüntü dizisi bekler.
Ay'ın 21 karelik bir görüntü dizisinin RegiStax ile yığılmasıyla elde edilmiş fotoğrafı.
Gordon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

AutoStakkert ile birlikte kullanım

RegiStax kendi başına hizalayıp yığabilir, ancak amatör gezegen fotoğrafçılığında en sık görülen çalışma biçimi iki programı ardışık kullanmaktır. AutoStakkert videodaki kareleri değerlendirip çok noktalı hizalamayla ham yığını üretir; RegiStax ise bu yığına dalgacık keskinleştirmesi uygular. Bu iş bölümünün belgelenmiş örnekleri vardır. Wikimedia Commons'taki bir Ay fotoğrafının açıklamasında 5.000 karelik kayıttan en iyi 2.500 karenin AutoStakkert 3.0.14 ile yığıldığı, ardından görüntünün RegiStax ile işlendiği yazılıdır. Gezegen fotoğrafçısı Kevin M. Gill, Satürn görüntüsünün açıklamasında sırasıyla PiPP, AutoStakkert 3, RegiStax, Photoshop ve Topaz Denoise kullandığını belirtmiştir.

Bu zincirin mantığı basittir: yığma, kare seçimi ve hizalama ister; keskinleştirme ise yığılmış tek görüntü üzerinde yapılır. İki işi ayırmak, her basamakta en uygun aracı seçmeye ve ara sonucu saklamaya imkân verir. Elbette RegiStax'ı tek başına kullanmak da mümkündür; özellikle az sayıda kareyle çalışan yeni başlayanlar için bu daha az karmaşıktır.

Kimin işine yarar?

  • Öğrenci ve yeni başlayan amatörler: Ucuz bir web kamerası ya da planetary kamerayla ilk Jüpiter, Satürn ve Ay görüntülerini işlemek için ücretsiz, hafif bir başlangıçtır. Kullanım geçmişi uzun olduğundan anlatım ve örnek bulmak kolaydır.
  • Deneyimli amatörler: Yığmayı başka bir programa bırakıp yalnızca dalgacık aşamasını RegiStax'ta yapanlar vardır.
  • Eğitimciler: Atmosferik bozulmanın ve yığmanın etkisini sınıfta göstermek için görsel bir araçtır.

Derin gökyüzü (nebula, galaksi) fotoğrafçılığı için tasarlanmış bir program değildir; o iş için DeepSkyStacker ya da Siril gibi araçlar kullanılır. Ayrıca RegiStax görüntüyü netleştirmek için tasarlanmıştır; bilimsel ölçüm yapmak isteyenler için ayrı araçlar gerekir.

Nasıl başlanır?

  1. Kaydı alın: Gezegen için kamera ve teleskopla birkaç dakikalık bir video kaydedin. Ay fotoğrafı çekmek için Ay fotoğrafı nasıl çekilir yazısına bakabilirsiniz.
  2. Programı indirin: Resmî sitedeki RegiStax 6 kurulumunu, ardından 6.1.0.8 güncellemesini kurun. Güncelleme için önce RegiStax 6'nın kurulu olması gerekir.
  3. Videoyu yükleyin ve hizalayın: AVI dosyası otomatik tanınır. Hizalama noktalarını gezegenin üzerine yerleştirin.
  4. Kareleri sınırlayıp yığın: En iyi kare yüzdesini belirleyin. Yüzde 10 civarı yaygın bir başlangıçtır; seeing'in iyi olduğu gecelerde daha çoğu da denenebilir.
  5. Dalgacıkla keskinleştirin: Ayarları küçük adımlarla artırın, gürültü ya da halo görünce geri çekin.
  6. Son işlemleri yapın: Kırpma, döndürme ve renk dengesi gibi son dokunuşlarla görüntüyü kaydedin.

Teleskop ve kamera seçimi konusunda yeni başlayanlar için teleskop ve dürbün rehberi ile astrofotoğraf ekipman rehberi faydalı olacaktır. Hedef olarak Jüpiter ya da Satürn ile başlamak, küçük aletle bile iyi sonuç verir.

2012 Venüs geçişi: art arda çekilen birkaç kare RegiStax 6 ile yığılmıştır.
Brocken Inaglory / Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Benzer programlarla farkı

ProgramGüçlü yanıFiyat durumu
RegiStaxDalgacık keskinleştirme, sade iş akışıÜcretsiz
AutoStakkertGezegen/Ay/Güneş videolarında kare seçimi ve çok noktalı yığmaÖzel kullanım için ücretsiz
SirilDerin gökyüzü yığma ve işlemeÜcretsiz, açık kaynak
DeepSkyStackerDerin gökyüzü yığmaÜcretsiz
PixInsightKapsamlı işleme platformuÜcretli

Kısacası RegiStax ile AutoStakkert rakip olmaktan çok tamamlayıcıdır. AutoStakkert'in ağırlığı yığmadadır, RegiStax'ın şöhreti ise keskinleştirmeden gelir. Derin gökyüzü programları ise farklı bir sorunu çözer: uzun pozlu karelerin yığılması ve gradyan, renk, gürültü işlemleri.

Bugünü: RegiStax 6 ve waveSharp

RegiStax 6'nın son güncellemesinin üzerinden on beş yıldan fazla geçti, ama resmî site yayında ve indirme bağlantısı duruyor. Cor Berrevoets 2023'te waveSharp adlı ayrı bir ücretsiz program yayımlamaya başladı. waveSharp 1.0 beta Aralık 2023'te, 2.0 sürümü 6 Aralık 2024'te, 3.0 sürümü ise 9 Aralık 2025'te yayımlandı. Programın hizalama ve yığma yapmadığı, RegiStax'ın işlevlerinin çoğunu koruyarak Windows ve Linux'ta çalıştığı belirtilir; yani RegiStax'ın dalgacık ayağı bağımsız bir araç olarak sürüyor. Resmî sitede waveSharp'ın kaynak kodunun depolarda paylaşıldığı görülür.

Pratik sonuç: yığma için AutoStakkert, keskinleştirme için RegiStax 6 ya da waveSharp bugün de geçerli bir kombinasyondur; hangisini seçeceğiniz, işletim sisteminize ve arayüz tercihinize bağlıdır.

Kısaca

  • RegiStax, Cor Berrevoets'in 2002'de yayımladığı, gezegen ve Ay videolarını hizalayıp yığan ve dalgacıkla keskinleştiren ücretsiz bir Windows programıdır.
  • Son sürümü 6.1.0.8'dir (Mayıs 2011); Linux'ta Wine ile çalışır, Türkçe arayüz desteği doğrulanamamıştır.
  • Dalgacık keskinleştirme, görüntüyü ayrıntı ölçeklerine ayırıp ince ayrıntıyı seçici biçimde güçlendirir; aşırı ayar gürültü ve halo üretir.
  • Amatörler sıklıkla AutoStakkert ile yığıp RegiStax'ta keskinleştirir.
  • Yazar 2023'ten beri waveSharp adlı ücretsiz bir devam programı da yayımlıyor.

Aynı türdenTümü →

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar