R-Type (1987): oynanışı ve oyundaki gerçek parçacık ışını, su ayısı bilimi
R-Type, Irem'in 1987 tarihli yatay kaydırmalı uzay atarisi; Force küresi ve şarjlı Dalga Topu ile tanınır. Gerçek uzay parçacık ışını deneyi ve uzayda yaşayan su ayılarıyla karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 1987
- Geliştirici
- Irem (R-Type Dimensions EX: Tozai Games)
- Yayıncı
- Irem (R-Type Dimensions EX: Tozai Games)
- Platformlar
- Atari salonu, PC, Nintendo Switch, PlayStation 4
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
R-Type, Irem'in 1987'de Japonya'da çıkardığı yatay kaydırmalı bir uzay atari oyunudur. Oyuncu, Bydo adı verilen yaratık ordusuna karşı tek başına bir savaş uçağı sürer. Oyunun kimliği iki şeyle kurulur: önce ekranın akışını ezberlemeniz gereken, acımasız ama adil bir zorluk; sonra geminize önden ya da arkadan bağlanan turuncu "Force" küresi. Oyun, yatay kaydırmalı uzay nişancılarının en bilinen örneklerinden biri sayılır.
Bu yazı, bugün oyuna ulaşmanın en kolay yolu olan Steam'deki R-Type Dimensions EX üzerinden gidiyor. Bu paket, Tozai Games'in yeniden yapımıdır ve hem birinci oyunu hem de devamı R-Type II'yi içerir.
Nasıl oynanır?
R-Type yatay kaydırmalı bir nişancı oyunudur: ekran soldan sağa akar, geminiz ekranın sol tarafından başlar ve önünüze çıkan düşmanları vurarak ilerlersiniz. Orijinal atari oyununda sekiz bölüm vardır; Dimensions EX içinde R-Type'ın sekiz, R-Type II'nin altı bölümü bulunur, yani toplam 14 bölüm.
Oyunun en önemli iki aracı şunlardır:
- Force: Turuncu bir küre. Geminin önüne ya da arkasına takılabilir, kalkan görevi görür ve silahlarınızı güçlendirir.
- Dalga Topu (Wave Cannon): Ateş tuşunu basılı tutup bıraktığınızda çok daha güçlü bir atış yapan şarjlı silah. Düşmanın kalabalık olduğu ya da büyük bir hedefle karşılaştığınız anlarda hayatınızı kurtarır.
Oyun, türün çoğu örneğinden daha yavaş kaydırır ve dar, bunaltıcı bölümlere dayanır; bu yüzden yöntemli bir strateji gerektirir. Yani refleksten çok, bölümü ezberleyip bir sonraki tehlikeyi önceden tahmin etmek önemlidir. Konami'nin 1985 tarihli Gradius'u oyuncudan bölümleri ezberlemesini istemişti; R-Type de ağır ve dar bölümleriyle bu ezber geleneğine yaslanır.
Dimensions EX'te iki farklı görünüm arasında tek tuşla geçebilirsiniz: orijinal 2B görüntü ve retro müzik ya da yeniden yapılmış 3B görüntü ve yeniden düzenlenmiş müzik. Steam sayfasının anlattığına göre ek özellikler de var: yavaş çekim ve hızlı ileri sarma düğmeleri, sonsuz can veren bir "Infinite" modu ve yerel çok oyunculu mod. Steam sayfası klasik oynanışın orijinal atari sürümü kadar zor kaldığını belirtiyor. Eş oynayışta isterseniz oyuncuların birbirine çarpmadığı dostça bir kip, isterseniz çarpışmanın açık olduğu rekabetçi bir kip seçebilirsiniz. Steam başarımları, sıralama listeleri, tam kontrolcü desteği ve Remote Play Together da pakette yer alıyor.
Oyundaki bilim
R-Type bilimkurgu bir atari oyunudur; fiziğe sadık kalmak gibi bir derdi yoktur. Ama içindeki üç fikir gerçek bilimle ilginç biçimde kesişir.
Dalga Topu ve gerçek parçacık ışını deneyi
Oyundaki şarjlı ışın silahı bilimkurgu gibi görünse de, uzayda çalışan bir parçacık hızlandırıcı 1989'da gerçekten denendi. Los Alamos Ulusal Laboratuvarı, ABD'nin Stratejik Savunma Girişimi kapsamında BEAR adlı deneyi hazırladı: bir doğrusal hızlandırıcı Temmuz 1989'da Aries adlı bir yörünge-altı roketle fırlatıldı. Sistem negatif yüklü hidrojen iyonlarını hızlandırıp ışına dönüştürmeden önce nötrleştiriyordu. Araç 200 kilometrenin üzerinde bir yüksekliğe ulaştı, uzayda otonom çalıştı ve sağlam olarak Dünya'ya döndü. Hızlandırıcı 2006'da Smithsonian koleksiyonuna devredildi ve bugün müze nesnesi olarak korunuyor. Bu deneyin amacı silah ya da nükleer silah dedektörü olarak kullanılabilecek bir sistemi sınamaktı. Yüklü parçacıkların nötrleştirilmesi fikrinin arkasındaki mantık basittir: yüklü parçacıklar manyetik alanlarda yön değiştirir ve birbirini iter, yüksüz bir demet ise düz gider. Oyundaki gibi bir gemiyi bir saniyede yok eden bir "dalga topu" ise yoktur; gerçek deney bir silah değil, bir laboratuvar prototipiydi.
Uzayda canlı: Bydo ve gerçek dayanıklılık
R-Type'ın düşmanları biyolojik makinelere benzer; bu, oyunun görsel diliyle uyumludur. Gerçek biyoloji bu kadar abartılı değildir, ama uzay boşluğunda canlıların hayatta kalabileceğine dair kanıt vardır. 2007'de Foton-M3 görevinde ESA'nın BIOPAN düzeneğiyle kurutulmuş 30 su ayısı (tardigrat) ve 30 yumurtası 10 gün boyunca vakuma ve güneş morötesine maruz bırakıldı. Yalnızca vakum onlara pek zarar vermedi; güneşin tüm morötesi aralığı ise hayatta kalma oranını çok düşürdü ve yalnızca üç Milnesium tardigradum canlı kaldı. Bu dayanıklılığın nedeni, hayvanın kuruyup metabolizmasını neredeyse durdurduğu kriptobiyoz hâlidir. Yani "uzayda yaşayan yaratık" fikri tamamen hayal değil; ama onlar büyük, silahlı ve uzay gemilerine saldıran yaratıklar değil, kurumuş mikroskobik hayvanlardır. Force'un doğadan ilham alınarak tasarlandığı da anlatılır: tasarımcı Abiko, bu parçanın davranışı için bok böceklerinden esinlendiğini söylemiştir.
Uzayda hareket ve ses
Oyundaki ekran sağa akar ve gemi doğrudan kumandanıza yanıt verir; atalet hissi yoktur. Newton'un birinci yasasına göre bir cisim, dengelenmemiş bir kuvvet etki etmedikçe hızını korur; yani gerçek bir uzay aracı iticileri kapattığında durmaz, aynı hızla gitmeye devam eder. Durmak için ters yönde itki gerekir. Bu, atari oyunlarının bilerek yaptığı bir basitleştirme: doğrudan kontrol hissi, fizikten daha önemlidir. Aynı şekilde, vakumda ses ortam olmadığı için yayılmaz; oyundaki patlama sesleri atari estetiğinin parçasıdır. Yine de Newton yasalarını anlamak isteyenler için Principia rehberi iyi bir başlangıçtır.
Özetle R-Type'ın bilimi, fiziği doğru kopyalamakta değil; hızlandırıcıdan hayatta kalan mikroskobik hayvanlara kadar gerçek keşiflerin hayal gücünü nasıl beslediğini görmekte yatıyor.
Geliştirme hikâyesi ve etkisi
R-Type, 15 Mayıs 1987'de Japonya'da çıktı; Irem hem geliştirici hem Japonya yayıncısıydı, ABD'de Nintendo, Avrupa'da Electrocoin dağıttı. Oyun, Japonya'da 1987'nin en çok hasılat yapan masa tipi atari oyunu olarak anılır ve eleştirmenler grafiklerini ve oynanışını övdü, aşırı zorluğunu da not etti. Irem sonradan devam oyunlarını çıkardı; R-Type II 1989 tarihlidir.
Atari salonlarının dışında oyun, evlere de birçok platformda ulaştı: TurboGrafx-16, Atari ST, Commodore 64, ZX Spectrum, Master System, MSX2, X68000, Amiga, Game Boy ve Game Boy Color, ayrıca iOS ve Android. Oyunun hem atmosferi hem de Force mekaniği sonraki yatay nişancıları etkiledi; örneğin Konami'nin Xexex'i (1991) R-Type'tan etkilenen oyunlar arasında anılır.
Bugünkü en erişilebilir sürüm Tozai Games'in yeniden yapımıdır. R-Type Dimensions önce 4 Şubat 2009'da Xbox 360'ta çıktı, 20 Mayıs 2014'te PlayStation 3'e geldi; R-Type Dimensions EX ise 28 Kasım 2018'de Nintendo Switch ve Steam'e, 19 Aralık 2018'de PlayStation 4'e çıktı. Seri sonradan Steam'de R-Type Final 2, R-Type Tactics I•II Cosmos, R-Type Delta HD Boosted ve R-Type Dimensions III gibi başlıklarla da sürüyor.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Orijinal oyun atari salonları içindi. Bugün R-Type ve R-Type II'yi birlikte oynamak için R-Type Dimensions EX'i PC'de (Steam), Nintendo Switch'te ve PlayStation 4'te bulabilirsiniz; önceki Dimensions sürümü Xbox 360 ve PlayStation 3'te çıkmıştı. Ücretli bir oyun. Steam'in dil listesinde İngilizce, Japonca, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca ve Brezilya Portekizcesi var; Türkçe yok. Zaten oyunun metni çok azdır: menüler dışında okumanız gereken bir şey yoktur, bu yüzden dil engeli neredeyse hiç hissedilmez.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
R-Type, zorlu atari oyunlarını sevenlere, bölümleri ezberleyip tekrar denemekten keyif alanlara göre. Rahat bir uzay macerası arayanlara uygun değil: oyun zordur ve ölmeden öğrenmek mümkün değildir. Atari döneminin diğer uzay klasikleri için Space Invaders, Galaga, Asteroids ve Defender iyi bir tamamlayıcıdır; daha modern bir uzay savaş deneyimi için Star Fox 64 aranabilir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=cOhj_SBfBFA
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















