Defender (1981): oynanışı ve oyundaki gerçek radar, ışınlanma, lazer iletişimi bilimi
Defender, Williams'ın 1981 yapımı atari klasiği: dağlık bir gezegende astronotları koruyan tek kişilik bir uzay gemisi. Oyundaki fikirlerin gerçek bilimdeki karşılığı: radar, kuantum ışınlanma ve uzay lazerleri.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 1981
- Geliştirici
- Williams Electronics
- Yayıncı
- Williams Electronics
- Platformlar
- Atari salonu makinesi, Atari 2600, Atari 5200, Atari 8 bit, Commodore 64, Intellivision, VIC-20, IBM PC ve çeşitli derlemeler
Defender, Williams Electronics'in geliştirip yayımladığı ve Mart 1981'de atari salonlarına çıkardığı yatay kaydırmalı bir nişancı oyunudur. Dağlık bir gezegenin üzerinde uzay gemisi sürer, dalga dalga gelen istilacı uzaylıları vurur ve yüzeydeki astronotları kaçırılmaktan korursunuz. Oyun, hem zorluğuyla hem de ticari başarısıyla dönemin en çok konuşulan atari makinelerinden biri oldu ve hâlâ uzay temalı oyunların önemli bir dönüm noktası sayılıyor.
Oyun ne anlatıyor?
Adı verilmeyen bir gezegende, yerdeki on astronotu koruyan tek bir uzay gemisi var. İstilacılar astronotları yakalayıp yukarı götürmeye çalışır; başarırlarsa onlar tehlikeli yaratıklara dönüşür. Oyun bunun dışında bir hikâye anlatmaz; amaç, canlı kalmak ve astronotları kurtarmaktır. Bu sadelik, Eugene Jarvis'in tasarım felsefesinin bir parçasıydı: sahnede anlatı yok, ama oyuncuya sürekli bir amaç veren bir "koruma" fikri var.
Nasıl oynanır?
Gemiyi iki yönlü bir kolla (geminin yüksekliğini ayarlar) ve beş düğmeyle yönetirsiniz. Düğmeler yönü değiştirir, hız patlaması verir, ateş eder, "akıllı bomba" patlatır ve rastgele bir yere ışınlayan "hiperuzay" işlevini çalıştırır. Gemide sürekli ateş edebilen bir lazer ile üç akıllı bomba vardır. Hiperuzay sizi tehlikeli bir konuma da atabilir ve geminizi kaybetmenize neden olabilir.
Oyun dünyası ekrandan daha geniştir; her iki yöne de kaydırılabilir. Ekranın üstündeki küçük bir "tarayıcı" harita tüm gezegeni, astronotları ve düşmanları gösterir. İlk düşman türü, astronotları yakalayıp ekranın üstüne taşımaya çalışan "Lander"dır; başarırsa astronot, gemiyi kovalayıp ateş eden "Mutant"a dönüşür. Lander'ı vurup düşen astronotu havada yakalayıp yere bırakırsanız onu kurtarırsınız. İlerleyen aşamalarda "Baiter", "Bomber", "Pod" ve "Swarmer" gibi başka düşmanlar çıkar. Hepsini yok etmeden bir sonraki aşamaya geçemezsiniz. Astronotların hepsi kaybedilirse gezegen patlar ve ortalık Mutant'larla dolar; bu dalgaları atlatırsanız gezegen ve astronotlar geri gelir. Karmaşık kontroller yüzünden oyun, zorluğuyla ünlenmiştir: 1983'te Softline dergisinden Derrick Bang, acemilerin nadiren on saniyeden fazla dayanabildiğini yazmıştı.
Oyundaki bilim
Defender 1981'in oyunudur; bilimle ilişkisi, bir fizik simülasyonundan çok, o dönemin uzay ve bilgisayar kültüründen gelir. Yine de oyunun fikirlerini gerçek bilimle karşılaştırmak öğretici.
Tarayıcı: radar
Ekranın üstündeki harita, bir radarın ya da tarayıcının oyun hâlidir. Gerçek radar, radyo dalgalarıyla bir nesnenin uzaklığını, yönünü ve yaklaşma hızını belirler; uçak, gemi, uzay aracı, füze ve hava olaylarını izlemekte kullanılır. Oyundaki tarayıcı ise yalnız durumu gösterir: tüm düşmanların ve astronotların konumunu bir bakışta verir. Bu, gerçek radarın "bakış açısını genişletme" işinin basit bir yansımasıdır. Gerçek bir radar yalnızca menzili içindeki nesneleri görür; oyunun tarayıcısı ise tüm dünyayı eksiksiz gösterir. Radar ve uzay savaşı üzerine daha ayrıntılı bir bakış için HighFleet sayfamıza göz atabilirsiniz.
Hiperuzay ve ışınlanma
Oyundaki "hiperuzay" düğmesi gemiyi anında rastgele bir noktaya taşır. Fizikte buna en yakın kavram kuantum ışınlanmadır, ancak o, bilimkurgudaki gibi nesne taşımaz: yalnız bir kuantum durumunun bilgisini alıcıya aktarır. Ayrıca klasik bir bilgi kanalına da ihtiyaç duyduğundan ışık hızını aşamaz. Gerçek fizikte, büyük bir mesafeyi bir anda katetmeye en yakın spekülatif fikirler solucan delikleri ve Alcubierre'nin 1994'te önerdiği warp sürücüsüdür; ikisi de negatif enerji yoğunluklu egzotik madde gerektirir ve gerçekleştirilebilir olup olmadığı bilinmiyor. FTL sayfamız bu fikirleri açıklıyor; temel sınır için ışık hızı sayfamıza bakın.
Lazer ve patlama sesi
Gemideki lazer, ışık hızında hedefe giden bir silah gibi çizilir. Gerçek uzay lazerleri bugün silah olarak değil, iletişim için kullanılıyor: NASA'nın JPL tarafından yönetilen Derin Uzay Optik İletişimi (DSOC) sistemi, radyo frekansına göre 10 ila 100 kat daha iyi veri hızı sağlıyor. Nisan 2024'te sistem, Psyche uzay aracıyla yaklaşık 140 milyon mil uzaklıktan haberleşti. Karşılaştırma için: Mars Reconnaissance Orbiter en yüksek veri hızında (saniyede 5,2 megabit) tüm kayıtlarını yollamak için 7,5 saat harcıyor. Patlama sesine gelince: ses, esnek bir ortamda yayılan basınç dalgasıdır ve uzay neredeyse mükemmel bir vakumdur. Defender'ın sahnesi bir gezegenin yüzeyinde geçtiği için orada bir atmosfer olduğunu düşünebiliriz; ama oyunun uzay gemisi sahneleri sessiz olmalıydı. Bu, klasik uzay oyunlarının ve filmlerin ortak bir "bilimsel taviz"idir.
Aynı yıl gerçek bir uzay uçuşu
Oyunun atari salonlarına çıktığı 1981, gerçek insanlı uzay uçuşları için de bir dönüm noktasıydı. 12 Nisan 1981'de NASA'nın ilk Uzay Mekiği Columbia, komutan John Young ve pilot Robert Crippen ile fırlatıldı; 54,5 saat sürdü ve Dünya çevresinde 37 tur attı. STS-1, Amerikan insanlı uçuşlarının 1975'teki Apollo-Soyuz'dan sonraki ilk örneğiydi. Defender'daki yeryüzünü koruyan tek kişilik gemi ile mekik arasında doğrudan bir bağ yok; ama ikisi de, uzayın "yaşanabilir" bir yer olarak hayal edildiği dönemi yansıtıyor.
Donanım bilimi
Defender'ın kendisi bir mühendislik başarısıdır. Oyun, 6809 işlemciyle çalışır, ses için ayrı bir 6800 işlemci kullanır; ekran çözünürlüğü 320×256, her piksel 16 renkten birini gösterebilir ve program doğrudan makine diline yakın bir dil olan assembly ile yazılmıştır. Animasyon donanım yerine yazılımla yapıldığı için ekranda daha fazla nesne gösterilebildi. Patlamalar için özel bir parçacık algoritması yazıldı. Aynı dönemin diğer klasiklerinin bilimi için Space Invaders ve Asteroids sayfalarına bakın.
Geliştirme hikâyesi
Williams o dönemde flipper üretiyordu; video oyununa geçmek isteyince bu işi flipper tasarımcısı Eugene Jarvis'e verdi. Ekipte Larry DeMar, Sam Dicker ve Paul Dussault da vardı; geliştirme 1979'un Ekim ayı civarında başladı. Jarvis önce Space Invaders ve Asteroids'in renkli varyasyonlarını denedi, ama bunları fazla türev buldu. Dünyanın ekrandan geniş olduğu ve yatay kaydığı fikri bir beyin fırtınasında doğdu; Space Invaders'ın tasarımı 90 derece döndürüldü. Oyunun adı, Jarvis'in 1960'lar televizyon dizisi The Defenders'tan esinlenmesiyle konuldu; bu isim şiddeti makul bir amaçla (savunma) birleştiriyordu. Astronotlar, tehdit altında bir şeyin korunması fikri için eklendi. Yer şekli bir piksel kalınlığında bir çizgidir, çünkü donanım daha ayrıntılıya yetmiyordu; arka plandaki yıldızlar derinlik hissi için gemiden yavaş hareket eder. Fuar öncesi son gece, makinede demo modu ve yüksek skor tablosu olmadığı fark edilince ekip bunları o gece yazdı. Oyun Eylül 1980'de AMOA fuarında tanıtıldı, Mart 1981'de satışa çıktı.
Etkisi ve ödülleri
Oyun başta ilgi görmedi; zorluğu insanları ürkütüyordu. Ama birkaç hafta içinde salonlarda kuyruk oluştu. Dünya genelinde 70.000 makine satıldı; Williams'ın tarihindeki en çok satan atari oyunu oldu ve 1 milyar dolardan fazla hasılat getirdi. 1981'de ABD'de, Pac-Man'in ardından en çok kazandıran ikinci atari oyunuydu. Atari 2600 sürümü 3 milyondan fazla kartuş sattı. Eugene Jarvis 2005 Game Developers Choice Ödülleri'nde yaşam boyu başarı ödülü aldı; Defender, 2025'te Strong Ulusal Oyun Müzesi'nin Dünya Video Oyunu Onur Listesi'ne girdi. 2008'de Guinness Rekorlar Kitabı onu teknik, yaratıcı ve kültürel etki bakımından altıncı en önemli atari oyunu olarak listeledi. Devam oyunu Stargate 1981'de çıktı; Revenge of Defender, Defender 2 ve Defender 2000 gibi yeni sürümler izledi.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Defender özgün hâliyle bir atari makinesidir. Ev sistemlerine Atari 2600 (Haziran 1982), Atari 5200, Atari 8 bit bilgisayarlar, Intellivision, VIC-20, Commodore 64 ve IBM PC için uyarlandı; 1995'ten sonra birçok "atari klasikleri" derlemesinde yer aldı. Xbox Live Arcade sürümü Kasım 2006'da çıktı, Şubat 2010'da hak değişiklikleri nedeniyle kaldırıldı. Güncel bir dağıtım durumu sürekli değiştiği için burada belirtmiyoruz; oyunun Steam'de tek başına satılan bir sürümünü bulamadık. Oyun, özgün hâliyle jetonla çalışan bir atari makinesi oyunudur; derlemeler ve mağaza sürümleri ayrı fiyatlandırılır. Türkçe arayüz bilgisini doğrulayamadık.
Kimlere uygun? Benzer oyunlar
Atari oyunlarının tarihini merak edenlere, zorlu ve refleks isteyen oyunlardan hoşlananlara uygun. Modern oyunlara alışkın biri için kontroller ve zorluk ilk başta sert gelebilir. Aynı dönemin uzay temalı klasikleri olan Space Invaders ve Asteroids iyi tamamlayıcılardır; Defender'a doğrudan benzer olarak Stargate ve 1991'de Midway'in çıkardığı Strike Force anılır.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiBurak Dabak2018 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S


















