The Birth of NASA (T. Keith Glennan): NASA'nın ilk yöneticisinin günlüğü ve özeti
NASA'nın ilk yöneticisi T. Keith Glennan'ın 1958-1961 yıllarını anlatan günlüğü: NACA'nın devri, JPL ve von Braun ekibinin NASA'ya katılması, Mercury ve ilk uydular. Özeti, bilimi ve ücretsiz e-kitap.
- Tür
- İnceleme / belgesel
- Yazar
- T. Keith Glennan
- İlk yayın yılı
- 1993
- Ücretsiz ve yasal oku
- www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/03/sp-4105.pdf
The Birth of NASA: The Diary of T. Keith Glennan (NASA'nın Doğuşu: T. Keith Glennan'ın Günlüğü), NASA'nın ilk yöneticisi T. Keith Glennan'ın görev yıllarında tuttuğu günlüktür. NASA Tarih Ofisi, kitabı 1993'te NASA Tarih Dizisi içinde SP-4105 numarasıyla yayımladı. Metni tarihçi J. D. Hunley yayına hazırladı, uzun giriş yazısını NASA'nın o dönemki baş tarihçisi Roger D. Launius yazdı. Kısa önsöz ise Temmuz 1993 tarihli olup Glennan'ın kendi kaleminden çıkmadır. NASA kitabı PDF olarak ücretsiz dağıtıyor; Türkçe baskısı yok.
Kitap ne anlatıyor?
Glennan, 19 Ağustos 1958'de yeni kurulan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) ilk yöneticisi oldu. Kurum 1 Ekim 1958'de çalışmaya başladı; Glennan görevini 20 Ocak 1961'de, Başkan Eisenhower'ın dönemi biterken bıraktı. Günlük, bu 29 ayın içeriden anlatımıdır: bütçe pazarlıkları, Beyaz Saray toplantıları, ordu ile yetki kavgaları, başarılı ve başarısız fırlatmalar.
Kitap üç parçadan oluşur. Önsözde Glennan, günlüğü önce elle tutmaya çalıştığını ama vakit bulamadığını anlatır. 1 Ocak 1960'tan itibaren her gece randevu kartlarına bakarak günün özetini küçük, pilli bir ses kayıt cihazına okumuştur. Kasetler, Cleveland'daki Case Teknoloji Enstitüsü'nde bulunan ofisine gönderilmiş ve orada sekreteri tarafından yazıya geçirilmiştir. Glennan bu kayıtları başlangıçta dört çocuğu için tuttuğunu söyler. 1958-1959 dönemini ise 1963'te Avrupa'da geçirdiği bir tatilde, saat saat değil, kişiler ve kurumlar üzerinden özetleyerek kaydetmiştir.
Böylece kitabın ilk bölümü kuruluş yıllarının anıları, sonraki on üç bölümü Ocak 1960'tan Ocak 1961'e kadar ay ay günlük kayıtlarıdır. Kitap, 12 Kasım 1963'te kaydedilen bir son sözle ve günlükte adı geçen kişilerin biyografilerini veren uzun bir ekle kapanır. Editörün dipnotları, Glennan'ın andığı her fırlatmayı, kurumu ve kişiyi kısaca açıklar.
Verileri göster
| 1958 | NASA çalışmaya başladı (1 Ekim) |
|---|---|
| 1958 | JPL NASA'ya geçti (Aralık) |
| 1959 | Mercury astronotları tanıtıldı |
| 1960 | Pioneer V fırlatıldı (11 Mart) |
| 1960 | Tiros I yörüngede (1 Nisan) |
| 1960 | Echo I yörüngede (12 Ağustos) |
| 1960 | Marshall merkezi açıldı (8 Eylül) |
| 1961 | Glennan görevi bıraktı (20 Ocak) |
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap bir günlük olduğu için özeti dönemlerin ana fikirleriyle veriyoruz.
Giriş: Glennan kimdi? Launius'un giriş yazısı Glennan'ın hayatını özetler. 1905'te Kuzey Dakota'da bir tren dispeçerinin oğlu olarak doğdu. Yale'de elektrik mühendisliği okudu, sesli sinemanın yükseliş yıllarında film sektöründe çalıştı ve Paramount stüdyolarının müdürlüğüne kadar yükseldi. İkinci Dünya Savaşı'nda donanmanın su altı ses laboratuvarını yönetti, 1947'de Case'in rektörü oldu, 1950-1952 arasında Atom Enerjisi Komisyonu üyeliği yaptı. Launius'a göre Glennan'ın NASA'daki tavrı üç ilkeye dayanıyordu: Sovyetleri geçmek için gösteriş uçuşları yerine uzun vadeli bilim ve teknoloji, işin büyük kısmını sanayiye ve üniversitelere ihale eden küçük bir kurum ve dağınık sivil uzay çalışmalarının tek çatıda toplanması.
Kuruluş (1958-1959). NASA, eski havacılık danışma kurulu NACA'yı olduğu gibi devraldı: yaklaşık 8.000 çalışan, 100 milyon dolarlık yıllık bütçe ve üç büyük araştırma laboratuvarı. Kısa sürede Deniz Araştırma Laboratuvarı'nın Vanguard ekibi ve Aralık 1958'de Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı (JPL) NASA'ya katıldı. NASA, çalışmaya başlamasından beş gün sonra Mercury insanlı uçuş projesini başlattı. Glennan, 9 Nisan 1959'da yedi Mercury astronotunu kamuoyuna tanıttı. Kitabın en çok yer ayırdığı konulardan biri, Wernher von Braun'un roket ekibini ordudan almak için verilen mücadeledir.
1960 günlüğü. 7 Ocak 1960'taki bir toplantıda Mercury'nin ardından gelecek projenin hedefi belirlenir: insanı Ay'a götürüp geri getirmek. Glennan bu iş için 5-10 milyar dolar ve 10-15 yıl tahmin eder. Editörün notuna göre Apollo'nun gerçek maliyeti yaklaşık 23,5 milyar dolar oldu. Yıl, başarılarla ve aksiliklerle geçer. Pioneer V, Tiros I ve Echo I başarıyla fırlatılır; ilk Echo denemesi ise Mayıs'ta başarısız olur. 1 Mayıs'ta bir U-2 casus uçağı Sovyetler Birliği üzerinde düşürülür ve hükümetin ilk açıklaması uçağı NASA'nın hava araştırma uçağı gibi gösterir. Glennan'ın sonraki haftalardaki kayıtları, olayın ardından yurt dışındaki izleme istasyonlarının bulunduğu bazı ülkelerde NASA'nın barışçıl bir kurum olmadığı yönündeki suçlamalarla nasıl uğraşıldığını gösterir. Von Braun'un ekibi 1 Temmuz'da NASA'ya geçer; Eisenhower 8 Eylül'de Huntsville'deki Marshall Uzay Uçuş Merkezi'ni açar. Temmuz'da insansız bir Mercury kapsülünü taşıyan Atlas roketi patlar, Kasım'da bir Mercury-Redstone denemesi kalkıştan önce yarıda kalır.
Veda ve son söz. Kennedy seçimi kazanır ve Glennan, 20 Ocak 1961'de yemin törenini Cleveland yolunda arabanın radyosundan dinler. 1963'te kaydettiği son sözde, Kennedy döneminin ilk iki yılındaki fırlatmaların neredeyse hepsinin donanımının kendi döneminde hazırlandığını hatırlatır ve Ay'a ulaşmayı bir yarışa çeviren yaklaşımla ilgili kuşkularını sakin bir dille anlatır.
Yazar ve yazıldığı dönem
T. Keith Glennan (1905-1995), NASA'dan ayrıldıktan sonra Case'e döndü ve 1966'ya kadar rektörlüğü sürdürdü. Bu dönemde Case'in Western Reserve Üniversitesi ile birleşmesine öncülük etti; bugünkü Case Western Reserve Üniversitesi bu birleşmeden doğdu. Kitabın önsözünü yazdığında 87 yaşındaydı. 11 Nisan 1995'te Maryland'de öldü.
Günlüğün tonu, Soğuk Savaş'ın en gergin yıllarını yansıtır. 4 Ekim 1957'de Sovyetlerin Sputnik 1'i fırlatması ABD'de bir şok yaratmış, NASA bu şokun içinden doğmuştu. Glennan sıkı bir Soğuk Savaş yanlısıydı, ama uzay programının propaganda gösterilerine dönüşmesini istemiyordu. Launius, Glennan'ı Prusya ordusunu kuran ama kullanmaya pek istekli olmayan Kral I. Friedrich Wilhelm'e, halefi James E. Webb'i ise o orduyla Prusya'yı büyük güç yapan oğlu Büyük Friedrich'e benzetir. Gerçekten de Kennedy, 25 Mayıs 1961'de Ay hedefini açıkladığında Glennan bu kararı Eisenhower'a yazdığı mektuplarda eleştirdi. Yine de önsözde, 1969'da Apollo 11'in inişini televizyondan heyecanla izlediğini ve programı yönetenleri övdüğünü yazar.
Günlüğün bir kopyası uzun süre yalnız Eisenhower Kütüphanesi'nde ve NASA Tarih Ofisi'nde araştırmacıların incelemesine açıktı. Kitap, bu kaynağı ilk kez geniş okura ulaştırdı.
Kitaptaki bilim
Günlük bir yöneticinin kaleminden çıktığı için teknik ayrıntıya girmez, ama uzay çağının ilk bilimsel başarılarını sıcağı sıcağına kaydeder. Editörün notları bu başarıların ne anlama geldiğini açıklar:
- Pioneer V (Mart 1960), Dünya ile Venüs'ün yörüngeleri arasındaki gezegenler arası uzaydan radyasyon, manyetik alan, kozmik toz ve Güneş etkinliği verisi gönderdi.
- Tiros I (Nisan 1960), bilinen ilk hava gözlem uydusuydu. Yaklaşık 720 kilometre yükseklikten, 29 Haziran 1960'a kadar 22.500 kadar bulut fotoğrafı çekti. Günlük, bu fotoğrafların kamuoyuna nasıl duyurulacağı ve casus uydu gibi algılanmaması için verilen uğraşı da anlatır.
- Echo I (Ağustos 1960), alüminyum kaplı dev bir balondu. Kendi vericisi yoktu; yerden gönderilen radyo sinyallerini yansıtan bu pasif uydu, NASA'nın ilk haberleşme uydusu oldu. Günlükte, Echo üzerinden ABD'nin bir kıyısından öbürüne ses kaydı aktarılması planı da anlatılır. Uyduların nasıl çalıştığını Yapay uydu nedir? sayfamızda anlatıyoruz.
Mercury projesinin mühendislik felsefesi de günlükte açıkça yazılıdır: Bilinen teknolojileri kullanmak ve teknolojinin sınırını olabildiğince az zorlamak. Bu ihtiyatlı yaklaşım, sonradan Apollo'nun hızlı temposuyla keskin bir karşıtlık oluşturur. Günlükte sık geçen Saturn roketinin teknik tarihini Stages to Saturn, Mercury'nin tarihini This New Ocean anlatır.
Etkisi ve ödülleri
Kitabın bilinen bir ödülü yok. Launius'a göre tarihçiler günlüğün NASA'nın ilk yıllarını anlamak için önemli olduğunu uzun zamandır biliyordu ve günlük yayımlanmadan önce de birçok tarih kitabında geniş alıntılarla kullanılmıştı. Değeri, kuruluş kararlarının gerekçelerini, sonradan yazılmış anılarda olduğu gibi geriye dönük yorumlarla değil, olayların sıcaklığıyla vermesinden gelir. NASA'nın bugünkü merkez yapısının (Goddard, JPL, Marshall) nasıl oluştuğunu merak edenler için birinci elden bir kaynaktır.
Uyarlamaları
Kitabın bir film ya da dizi uyarlaması yok. Günlükte anlatılan dönemin en tanınan olayı olan Mercury astronotlarının seçimi ve ilk uçuşlar, Boşluktaki Kahramanlar (The Right Stuff) filmine konu oldu. Filmin dayandığı Tom Wolfe kitabını The Right Stuff sayfamızda tanıtıyoruz.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Bu kitap, uzay tarihinin siyasi ve yönetsel yüzüne meraklı okurlar için uygun. Fırlatma heyecanından çok toplantı, bütçe ve kurum ilişkileri anlatır; bu yüzden ilk uzay kitabı olarak değil, Mercury ve Apollo tarihlerini okuduktan sonra okunması daha verimli olur. İngilizcesi akıcı, üslubu kişiseldir.
Önerimiz şu: Önce Launius'un giriş yazısını ve kuruluş anılarını anlatan ilk bölümü okuyun. Ardından Ocak 1960 (Ay hedefi), Nisan 1960 (Tiros I), Mayıs 1960 (U-2 krizi) ve Eylül 1960 (Marshall'ın açılışı) bölümlerine geçin; en sonda son sözü okuyun. Günlükte Eylül 1960'ta göreve başladığı görülen Robert C. Seamans Jr.'ın Apollo dönemi kararlarını anlatan Project Apollo: The Tough Decisions, bu kitabın doğal devamıdır.
