William H. Pickering (Douglas J. Mudgway): JPL'nin derin uzay öncüsünün biyografisi

William H. Pickering: America's Deep Space Pioneer (William H. Pickering: Amerika'nın Derin Uzay Öncüsü), Jet İtki Laboratuvarı'nı (JPL) 1954'ten 1976'ya kadar yöneten Yeni Zelandalı mühendis William Hayward Pickering'in biyografisidir. Yazarı, JPL'de yıllarca çalışmış mühendis Douglas J. Mudgway'dir. NASA Tarih Bölümü kitabı NASA Tarih Dizisi içinde 2007'de SP-2007-4113 numarasıyla yayımladı. Ekim 2008'de yalnız dizgi hatalarının düzeltildiği, içeriği aynı kalan SP-2008-4113 numaralı baskı çıktı. Önsözü Yeni Zelanda Profesyonel Mühendisler Enstitüsü'nün vakfı yazdı. NASA kitabı PDF olarak ücretsiz dağıtıyor; Türkçe baskısı yok.

Kitap ne anlatıyor?

Pickering'in adı dünyaya 31 Ocak 1958'de, ABD'nin ilk uydusu Explorer 1 yörüngeye oturduğunda duyuldu. O gece James Van Allen ve Wernher von Braun ile birlikte uydunun modelini başlarının üzerine kaldırdığı fotoğraf, uzay çağının en bilinen görüntülerinden biri oldu. Sonraki yıllarda JPL, Pickering'in yönetiminde Ay'a ve gezegenlere giden ilk Amerikan robot araçlarını yaptı.

Mudgway, JPL'nin kurumsal tarihinin başka kitaplarda zaten anlatıldığını belirtir ve kendi kitabını, Pickering'in insan olarak kişisel hikâyesi diye tanımlar. Kitabın temeli, Kasım 2002'den başlayarak bir yıl boyunca Pickering'le yapılan sözlü tarih görüşmeleridir. Pickering Mart 2004'te ölünce, ailesi Mudgway'e kişisel arşivini açtı. Yazar ayrıca Pickering'in direktörlük yıllarında teknik yayın yerine yaptığı konuşmalardan sık sık yararlanır.

Kitabın ana tezlerinden biri şudur: Pickering, laboratuvarın başarısını kendi başarısından ayırmayı sevmezdi, ama iki işi yalnız kendi sorumluluğu sayardı. Birincisi en iyi mühendisleri ve bilim insanlarını çekecek bir çalışma ortamı kurmak, ikincisi kamuoyundaki saygınlığını uzay programına destek toplamak için kullanmaktı. Mudgway, bu iki tutumun NASA merkezinde Pickering'e eleştirmenler kazandırdığını da yazar. Pickering iki kez Time dergisinin kapağına çıktı: 1962'de Venüs, 1964'te Mars görevleri vesilesiyle.

Verileri göster

1910	Wellington'da doğdu
1936	Caltech'te doktora
1954	JPL'nin direktörü oldu
1958	Explorer 1 yörüngede
1962	Mariner 2 Venüs'e ulaştı
1964	Ranger 7 Ay'ı fotoğrafladı
1965	Mariner 4 Mars'a ulaştı
1976	JPL'den emekli oldu

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap bir biyografi olduğu için özeti hayatının dönemleriyle veriyoruz.

Havelock'tan Caltech'e. Pickering 24 Aralık 1910'da Wellington'da doğdu. Annesini küçük yaşta kaybetti ve çocukluğunu, Ernest Rutherford'un da okuduğu Havelock köy okulunun bulunduğu kasabada büyükanne ve büyükbabasının yanında geçirdi. Wellington College'da amatör radyoyla tanıştı, Canterbury College'da bir yıl mühendislik okuduktan sonra Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'ne (Caltech) geçti. Nobel ödüllü fizikçi Robert Millikan'ın etkisiyle fiziğe yöneldi ve 1936'da kozmik ışınlar üzerine doktorasını tamamladı.

Soğuk Savaş mühendisi. 1944'te JPL'ye katılan Pickering, ordu için geliştirilen füzelerin telemetri ve güdüm sistemlerinden sorumlu oldu. Kitaba göre onun yönettiği Corporal projesi, ABD'nin Soğuk Savaş'ta operasyonel olarak kullandığı türünün ilk güdümlü füzesini ortaya çıkardı. 1954'te laboratuvarın direktörü oldu.

Uzay çağı ve öğrenme eğrisi. Explorer 1'in ardından JPL Aralık 1958'de NASA'ya bağlandı. İlk büyük görev olan Ranger, Ay'a çarpmadan önceki son dakikalarda yakın çekim görüntüler göndermeyi amaçlıyordu, ama ilk altı araç başarısız oldu. Ranger 6 kusursuz bir yolculuktan sonra Ay'a çarptı, ancak kameraları hiç açılmadı. Kitap, NASA'nın laboratuvarın yönetimine yönelttiği sert eleştirileri ve Pickering'in bu baskı altındaki tutumunu ayrıntılı anlatır. Bu karanlık dönemde Mariner 2, 14 Aralık 1962'de Venüs'ün yakınından geçerek başka bir gezegeni yakından inceleyen ilk araç oldu.

Zirve yılları. 31 Temmuz 1964'te Ranger 7, Ay yüzeyine çarpmadan önceki son dakikalarında bir Amerikan aracının çektiği ilk Ay fotoğraflarını gönderdi; ardından Ranger 8 de binlerce yakın çekim görüntü yolladı. 14 Temmuz 1965'te Mariner 4, başka bir gezegenin ilk yakın çekim fotoğraflarını Mars'tan yolladı. Haziran 1966'da Surveyor 1 Ay'a yumuşak iniş yaptı ve bir ayda 11.000'den fazla görüntü gönderdi; Mariner 9 başka bir gezegenin yörüngesine giren ilk araç oldu, Mariner 10 Mart 1974'te Merkür'e ulaştı. Pickering 1976'da emekli olduğunda Viking araçları Mars'a doğru yoldaydı ve iki Voyager fırlatılmaya hazırlanıyordu.

Emeklilik ve dönüş. Pickering emekliliğinde Suudi Arabistan'daki Petrol ve Maden Üniversitesi'nde bir araştırma enstitüsü kurdu, ardından Pasadena'da kendi araştırma şirketini açtı ve talaştan sıkıştırılmış yakıt peletleri gibi işlere girişti. 1994'te Japonya Ödülü'nü aldı. Kitap, Yeni Zelanda'nın ona gösterdiği ilgiyle ve 15 Mart 2004'teki ölümüyle kapanır.

Yazar ve yazıldığı dönem

Douglas J. Mudgway (1923 doğumlu) da Yeni Zelandalıdır. Yeni Zelanda Üniversitesi'nde matematik ve fizik okudu, Avustralya'da 15 yıl güdümlü füze araştırmalarında çalıştıktan sonra 1962'de JPL'ye geçti. Derin Uzay Ağı'nın (uzay araçlarıyla haberleşen dev anten ağı) kuruluşundan olgunluk dönemine kadar geliştirilmesinde ve işletilmesinde görev aldı ve 1991'de emekli oldu. Bu ağın tarihini anlatan Uplink-Downlink (2001) ve Big Dish (2005) kitapları da onundur.

Mudgway, Pickering'i JPL'de yalnız ağzı sıkı, mesafeli bir direktör olarak tanıdığını ve emekliliğinde onun nasıl biri olduğunu merak ettiğini anlatır. Kitap, Pickering'in hayatının son üç yılında onun güveni ve desteğiyle yazıldı. Bu yüzden anlatı içeriden, Pickering'i yakından tanıyan bir meslektaşın gözünden yazılmıştır.

Kitaptaki bilim

Kitabın bilimi Pickering'in kariyerini izler. Doktora çalışmasında Pickering, uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkları, yani kozmik ışınları, birbirine bağlı Geiger sayaçlarıyla ölçtü. Aynı parçacık iki sayaçtan aynı anda geçtiğinde sinyal veren bu "çakışma devreleri" güvenilmezdi; Pickering daha kararlı sayaç tüpleri yaptı. Gemi yolculuğu sırasında yaptığı ölçümler, kozmik ışın yoğunluğunun ekvatorda yaklaşık yüzde 15 azaldığını gösterdi. Bu "enlem etkisi", Dünya'nın manyetik alanının yüklü parçacıkları saptırmasından kaynaklanır.

Uzay çağında aynı fizik bambaşka bir sonuç verdi. Explorer 1'in taşıdığı, Van Allen'in tasarladığı radyasyon ölçerle başlayan ve Explorer 3 ile süren ölçümler, Dünya'yı saran radyasyon kuşaklarının keşfine yol açtı; bu kuşaklar bugün Van Allen kuşakları adıyla bilinir. Pickering'in güdüm ve telemetri, yani ölçümleri uzaktan radyoyla iletme konusundaki uzmanlığı, uzay araçlarını izleme ve onlarla haberleşme işinin temelini oluşturdu.

Ranger öyküsü bir mühendislik dersidir: Yoğun bilimsel hedefler, ısı ile mikrop arındırma gibi ek koşullar ve karmaşık tasarımlar araçları kırılgan hâle getirmişti. Sonunda hedef sadeleştirildi: Yalnız birkaç iyi televizyon görüntüsü almak. Ranger 7'nin başarısı bu sadeleşmenin ürünüdür. Bütün bu görevlerin ortak altyapısı, uzaktaki araçlarla haberleşen yer antenleriydi. Mariner 2, Venüs yolculuğu boyunca yüksek kazançlı anteniyle Dünya ile iki yönlü iletişimi sürdürdü. Sinyalleri, Goldstone'daki tek antenden büyüyerek Avustralya'nın Woomera'sına ve Güney Afrika'nın Johannesburg'una kurulan 26 metre çaplı çanaklarla genişleyen JPL istasyon ağı yakaladı. Bu ağ, Mudgway'in sonradan çalışacağı Derin Uzay Ağı'nın çekirdeğiydi. Mariner 2, Venüs'ün yakınından geçerken 42 dakikalık bir tarama yaparak gezegenin yüzey sıcaklığını ölçtü ve onu saran bulutların yüksekliğini ve yoğunluğunu belirledi. Mariner 2 ile Mariner 4 ise gezegen biliminin başlangıcıdır. Bu görevlerin bilimsel sonuçlarını Venüs'ün keşfi, Mars'ın keşfi ve Ay'a yolculuklar sayfalarımızda okuyabilirsiniz.

Etkisi ve ödülleri

Kitabın bilinen bir ödülü yok. Kitabın konusu olan Pickering ise döneminin en çok ödül alan mühendislerinden biriydi: 1975'te ABD Ulusal Bilim Madalyası'nı ve fahri Britanya İmparatorluğu Şövalye Komutanı unvanını, 1994'te Japonya Ödülü'nü aldı; 2003'te Yeni Zelanda Nişanı'nın fahri üyesi oldu. Caltech'in eski rektörü Thomas Everhart, gezegenlerin keşfinde ABD'nin başarısından en çok onun sorumlu olduğunu yazmıştır.

Önsözü yazan Yeni Zelanda mühendisler vakfı, kendi biyografi projesini düşünürken NASA'nın bu çalışmasının sürdüğünü öğrenmiş ve kitabı Pickering'in anısını ülkesinde yaşatmanın bir yolu olarak sahiplenmiştir. Kitap, Havelock'ta Rutherford ile Pickering'i birlikte anan anıt meydanının Mart 2003'teki açılışını da anlatır.

Uyarlamaları

Kitabın bir film ya da dizi uyarlaması yok. Pickering'in emekliliğinden hemen sonra fırlatılan ve kitapta onun mirası olarak anılan Voyager araçlarının hikâyesini, görev ekibinin tanıklıklarıyla anlatan En Uzak (The Farthest) belgeseli, kitabın tamamlayıcısı olarak izlenebilir. Voyager'ların bugünkü durumunu Voyager 1 ve Voyager 2 sayfamız anlatıyor.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

Uzay tarihine, mühendisliğe ve liderliğe meraklı okurlar için uygun, okunaklı bir biyografi. Bol fotoğraflıdır; teknik ayrıntılar anlaşılır bir dille verilir. Yeni Zelandalı okurlar için ayrıca bir yerel tarih kitabıdır.

Önerimiz şu: Uzay kısmını merak ediyorsanız doğrudan "The Space Age Begins" bölümüyle Explorer 1'den başlayın; ardından Ranger ve Mariner yıllarını anlatan "The Learning Curve" ve "The Steep Part of the Curve" bölümlerini okuyun. Sonra baştaki çocukluk ve kozmik ışın bölümlerine dönün. Mars görevlerinin genel tarihini On Mars, Merkür'e giden ilk aracı Merkür'e giden görevler sayfamız anlatır. Mudgway'in Derin Uzay Ağı kitabı Uplink-Downlink de NASA'nın sitesinde ücretsiz olarak bulunuyor.