Stephen Walker
Stephen Walker, Yuri Gagarin'in 1961'deki uçuşunu ve uzay yarışının Sovyet ile Amerikan cephelerini anlatan Beyond kitabıyla tanınan, BAFTA ve Emmy ödüllü İngiliz yazar ve belgesel yönetmenidir.
- Ülke
- Birleşik Krallık
- Görevi
- Yazar ve belgesel yönetmeni
- Rolü
- Yazar
Stephen Walker kimdir?
Stephen Walker, uzay okurunun karşısına Beyond: The Astonishing Story of the First Human to Leave Our Planet and Journey into Space ("Ötesi: Gezegenimizi Terk Edip Uzaya Giden İlk İnsanın Şaşırtıcı Hikâyesi") kitabıyla çıkan İngiliz yazar ve belgesel yönetmenidir. 2021'de HarperCollins tarafından yayımlanan kitap, Yuri Gagarin'in 12 Nisan 1961'deki uçuşunu ve o uçuşa götüren Sovyet-Amerikan yarışını anlatır. Walker, yaklaşık otuz film yönetmiş ya da yapımcılığını üstlenmiş, BAFTA ve Emmy kazanmış bir televizyon adamıdır; yazarlığında da belgeselcinin yöntemini kullanır: tanık ifadeleri, arşiv araştırması ve saat saat ilerleyen bir anlatım. Bilimkurgu yazmaz; onun alanı, uzay çağının gerçek tarihini roman temposunda anlatan anlatısal tarih (narrative history) türüdür.
Hayatı ve eğitimi
Walker, Londra'daki St Paul's School'da okudu, ardından Oxford Üniversitesi'ne bağlı Worcester College'da modern tarih lisansı aldı. Lisanstan sonra John Lounsbery bursuyla Harvard Üniversitesi'ne gitti ve orada bilim felsefesi ve bilim tarihi alanında yüksek lisans yaptı. Bu eğitim, yıllar sonra roketler, atom bombası ve uzay yarışı gibi bilim ile siyasetin iç içe geçtiği konulara yönelmesinin zeminini oluşturdu.
Harvard'dan sonra BBC'ye katıldı ve televizyon belgeselciliğine başladı. Bugün Londra'da yaşıyor; bir kızı var. Yapım şirketinin adı Walker George Films'tir. Boş zamanlarında küçük bir uçakla uçmayı seviyor; havacılık merakı, öncü pilotları anlatan The Real Magnificent Men in their Flying Machines (2011) belgeselinde de kendini gösterir.
Belgeselci olarak kariyeri
Walker'ın televizyon işleri geniş bir yelpazeye yayılır. Kistik fibroz hastası genç bir müzisyeni anlatan Channel 4 belgeseli A Boy Called Alex (2007) ona bir BAFTA kazandırdı; aynı film En İyi Belgesel ve En İyi Yönetmen dahil üç BAFTA adaylığı daha aldı. Rock şarkıları söyleyen yaşlılardan oluşan bir Amerikan korosunu izleyen Young@Heart (2007), Los Angeles Film Festivali'nde seyirci ödülünü aldı, ardından dünya genelinde yirmi üç festivalde daha seyirci ödülü kazandı ve 2008'de Fox Searchlight tarafından ABD'de 250 salonda gösterildi. Walker'ın resmî sitesine göre filmleri BAFTA'ların yanı sıra bir Emmy, Royal Television Society ödülleri ve Avrupa'nın saygın televizyon ödülü Rose d'Or'u da kazandı.
Tarih belgeselleri de bu listede önemli yer tutar. Hiroshima – A Day That Shook The World (2005) adlı drama-belgesel, atom bombasının atıldığı günü yeniden kurdu. Tarihçi Ben Macintyre'ın sunduğu Operation Mincemeat (2010) ve Double Agent: The Eddie Chapman Story (2011), İkinci Dünya Savaşı'nın casusluk öykülerini ekrana taşıdı.
İlk kitapları: Cannes'dan Hiroşima'ya
Walker'ın ilk kitabı King of Cannes: Madness, Mayhem and the Movies (1999), BBC için çektiği Waiting for Harvey belgeseline dayanıyordu ve Bloomsbury tarafından yayımlandı. Asıl çıkışını ise ikinci kitabı Shockwave: Countdown to Hiroshima (2005) ile yaptı. HarperCollins'in yayımladığı kitap, 1945 Ağustosu'nda Hiroşima'ya atom bombası atılmasından önceki son haftaları farklı taraflardan, gün gün izler. Kitap New York Times çok satanlar listesine girdi ve Hiroşima'nın 75. yılında, 2020'de yeni bir girişle yeniden basıldı. İngiliz yapım şirketi Working Title, kitabı ekrana uyarlamak için çalışıyor; senaryo yazarları arasında oyun yazarı Tom Stoppard'ın adı geçiyor.
Shockwave, Walker'ın sonraki kitabında kullanacağı formülü ortaya koydu: tarihi değiştiren tek bir olayın etrafındaki kısa bir zaman dilimini seçmek, o dilimi yaşayan insanların gözünden anlatmak ve okuru sonucunu bildiği bir olayın gerilimine yeniden ortak etmek.
Beyond: Gagarin'in uçuşu ve uzay yarışı
Beyond, Gagarin'in uçuşunun 60. yıl dönümü için hazırlandı ve ABD'de 13 Nisan 2021'de, İngiltere'de de aynı dönemde HarperCollins etiketiyle çıktı. Kitap, 1961 baharında Soğuk Savaş'ın en gergin günlerinde geçer. İki süper güç de ilk insanı uzaya gönderme yarışındadır: ABD'de yedi astronot hazırlanmaktadır ve basının gözü önündedir, Sovyetler Birliği'nde ise yirmi kozmonot adayı devlet sırrı olarak eğitilmektedir. Amerikan tarafının bu yedi kişilik ekibi, The Right Stuff kitabında anlatılan Mercury Yedilisi'dir; Walker'ın kitabı, aynı yarışın görünmeyen Sovyet yüzünü onlarla yan yana koyar.
Anlatının merkezinde Gagarin'in uçuşu vardır. Gagarin, aslında nükleer savaş başlığı taşımak için tasarlanmış bir kıtalararası balistik füzenin, Sovyet R-7'nin değiştirilmiş bir sürümünün tepesindeki küçük, top biçimli bir kapsülle Baykonur'dan havalandı. Vostok 1 uçuşu, Dünya çevresinde tek bir tur içeriyordu; en yüksek noktası 327, en alçak noktası 181 kilometreydi ve fırlatmadan inişe 108 dakika sürdü. Gagarin, kapsülden yaklaşık 7 kilometre yükseklikte fırlatılarak ayrı paraşütle yere indi. Fırlatma tam bir gizlilik içinde başladı; iniş birkaç saat sonra onu dünyanın en ünlü insanı yapmıştı.
Walker, kitabı yazarken kapsamlı özgün araştırmaya ve birçoğu daha önce hiç konuşmamış tanıkların anlatımlarına dayandığını belirtir. Kitap yalnız Gagarin'i değil, iki taraftaki bilim insanlarını, mühendisleri ve siyasi liderleri de izler. Amerikan cephesinde, Gagarin'den 23 gün sonra, 5 Mayıs 1961'de 15 dakikalık yörünge altı uçuşuyla ilk Amerikalı astronot olacak olan Alan Shepard ve arkadaşları önemli yer tutar. Shepard'ın kızı Laura Shepard-Churchley de kitabı övenler arasındadır.
Kitap İngiliz ve Amerikan basınında geniş ilgi gördü. The Times onu ön sayfa eleştirisinde güçlü bir hikâye anlatımı örneği olarak değerlendirdi; Financial Times, Wall Street Journal ve The Spectator da olumlu eleştiriler yayımladı. Daily Telegraph kitabı yılın kitapları arasında saydı. Gökbilim meraklılarının yakından tanıdığı BBC programı Sky at Night'ın dergisi de kitabı önerdi. Beyond şimdi de Working Title tarafından altı bölümlük bir diziye uyarlanmak üzere geliştiriliyor; senaryoyu, Peter Weir'in Master and Commander filminin senaristlerinden John Collee yazıyor.
Bilimle ilişkisi
Walker bir bilim insanı ya da mühendis değildir, ama eğitimini tam da bilimin tarihi ve felsefesi üzerine almış bir yazardır. Bu arka plan, kitaplarının ortak temasında görülür: büyük bilimsel ve teknik başarıların, siyasi rekabetin, askerî ihtiyaçların ve kişisel cesaretin kesiştiği anlar. Atom bombası ile ilk insanlı uzay uçuşu arasında doğrudan bir bağ da vardır; Gagarin'i uzaya taşıyan roket, nükleer başlık taşımak için geliştirilmiş bir füzeydi. Walker'ın iki kitabı birlikte okunduğunda, Soğuk Savaş'ın hem en yıkıcı hem de en ilham verici teknolojisinin aynı kaynaktan çıktığı görülür.
Uzay tarihine katkısı da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Gagarin'in uçuşu yıllarca Sovyet propagandasının süslediği, ayrıntıları gizlenmiş bir olaydı. Walker'ın tanık anlatımlarına ve yeni araştırmaya dayanan kitabı, bu olayı uzmanlara değil geniş okur kitlesine yönelik, ama belgelere bağlı kalan bir anlatıyla yeniden kurmaya çalışır. Gagarin'in hayatı ve uçuşun teknik ayrıntıları için Yuri Gagarin sayfasına, aynı olayın sinemadaki karşılığı için Gagarin: Uzaydaki İlk İnsan filmine bakılabilir.
Ödülleri
- BAFTA: A Boy Called Alex ile kazandı; aynı film için üç BAFTA adaylığı daha.
- Emmy ve iki Rose d'Or ödülü.
- Young@Heart ile 2007 Los Angeles Film Festivali seyirci ödülü ve dünya genelinde 23 festival seyirci ödülü.
- İngiliz televizyon dergisi Broadcast'in oylamasında iki kez İngiltere'nin en iyi on yönetmeni arasına seçildi.
- Beyond, Daily Telegraph'ın yılın kitapları listesinde.
Kitapları
Etkisi
Stephen Walker, uzay edebiyatının bilimkurgu dışındaki kolunda, yani gerçek uzay tarihini anlatan kitaplar arasında yer alır. Beyond, Gagarin'in uçuşunu Batı'da çoğu zaman bir dipnot gibi kalan Sovyet tarafıyla birlikte, iki ülkenin programlarını yan yana koyarak anlattığı için uzay yarışı üzerine yazılmış kitaplara dengeli bir katkı olarak görülür. Kitabın televizyon uyarlaması tamamlanırsa, ilk insanlı uzay uçuşunun öyküsü bu kez Sovyet kozmonotlarının bakış açısıyla geniş bir izleyici kitlesine ulaşacak. Uzay yarışının kültüre etkisi üzerine daha geniş bir çerçeve için uzay yarışı ve popüler kültür yazısı okunabilir.
