Jacques Vallée

Jacques Vallée kimdir?

Jacques Fabrice Vallée (d. 24 Eylül 1939), Fransız astronom, bilgisayar bilimci, girişim sermayedarı ve yazardır. Gençliğinde Jérôme Sériel takma adıyla yazdığı ilk bilimkurgu romanı Le Sub-espace (Alt Uzay) ile 1961'de Jules Verne Ödülü'nü kazandı. Bilim kariyerine Paris Gözlemevi'nde astronom olarak başladı, ABD'de NASA için Mars haritası çalışmalarında yer aldı, ardından bugünkü İnternet'in öncüsü ARPANET üzerinde çalışan ekiplerde görev yaptı. Geniş kitlelerin onu tanıması ise UFO'lar üzerine yazdığı kitaplar sayesinde oldu. Steven Spielberg'in 1977 yapımı Üçüncü Türden Yakınlaşmalar filminde François Truffaut'nun canlandırdığı Fransız bilim insanı Claude Lacombe'un gerçek hayattaki modeli olarak bilinir.

Hayatı ve kariyeri

Vallée, Paris'in kuzeybatısındaki Pontoise'da doğdu. Sorbonne'da matematik lisansını 1959'da tamamladı, 1961'de Lille Üniversitesi'nden astrofizik alanında yüksek lisans derecesine denk bir diploma aldı ve aynı yıl Paris Gözlemevi'nde çalışmaya başladı. 1962'de ABD'ye taşınarak Texas Üniversitesi'nde ünlü gökbilimci Gérard de Vaucouleurs'ün yanında araştırma görevlisi oldu. McDonald Gözlemevi'ndeki bu dönemde, de Vaucouleurs ile birlikte NASA için Mars'ın bilgisayarla hazırlanan ilk ayrıntılı haritası üzerinde çalıştı; haritayı oluşturan hesaplama programını Vallée yazdı. Kızıl gezegenin keşif öyküsü Mars'ın keşfi sayfasında anlatılıyor.

1963'te Chicago'ya geçti ve Northwestern Üniversitesi'nde sistem analisti olarak çalışırken, üniversitenin astronomi bölümü başkanı J. Allen Hynek ile UFO bildirimleri üzerine kurumsal olmayan araştırmalar yürüttü. Aynı dönemde erken yapay zekâ çalışmalarına yöneldi ve 1967'de Northwestern'den endüstri mühendisliği ve bilgisayar bilimi alanında doktora derecesi aldı.

1969'da Stanford Üniversitesi Bilgisayar Merkezi'nde bilgi sistemleri yöneticisi oldu. 1971'de Douglas Engelbart'ın SRI'daki Augmentation Research Center ekibine kıdemli araştırma mühendisi olarak katıldı; bu ekip ARPANET'in ağ bilgi merkezini yürütüyordu. 1972-1976 arasında Institute for the Future'da kıdemli araştırmacı olarak, Ulusal Bilim Vakfı'nın desteklediği büyük bir bilgisayar ağı projesinde Paul Baran'ın yerine baş araştırmacılığı üstlendi. Bu projede geliştirilen PLANET, ARPANET üzerinde çalışan ilk bilgisayarlı konferans sistemlerinden biriydi. Vallée 1976'da bu teknolojiyi ticarileştirmek için InfoMedia şirketini kurdu.

Şirketin 1983'te satılmasından sonra girişim sermayesi alanına geçti. 1987-2010 arasında Silikon Vadisi'nde çeşitli fonların genel ortağı olarak çalıştı, Euro-America Ventures fonlarının kurucuları arasında yer aldı. 1960'ta Janine Saley ile evlendi; Janine Vallée 2010'da hayatını kaybetti. Çiftin iki çocuğu vardır. Vallée bugün San Francisco ile Paris arasında yaşıyor.

Bilimkurgu eserleri

Vallée'nin yazarlığı bilimkurguyla başladı. 22 yaşındayken Jérôme Sériel takma adıyla yazdığı Le Sub-espace, 1961'de Hachette ve Gallimard'ın ortak yürüttüğü "Le Rayon fantastique" dizisinde yayımlandı ve Fransız yazarların fantastik ve bilimkurgu eserlerine verilen Jules Verne Ödülü'nü aldı. Ödül adını, bilimkurgunun öncülerinden Jules Verne'den alır. Aynı takma adla ikinci romanı Le Satellite sombre (Karanlık Uydu) Denoël'den çıktı.

1961-1965 arasında Fransız bilimkurgu dergisi Fiction'da Les Calmars d'Andromède (Andromeda'nın Mürekkep Balıkları), Les Planètes d'Aval ve Le Satellite artificiel (Yapay Uydu) gibi öyküleri yayımlandı. 1986'da Profesör Pierre Lesage adlı bir araştırmacının maceralarını anlatan Alintel ve La Mémoire de Markov (Markov'un Belleği) romanlarını kendi adıyla çıkardı. 1996'da senarist Tracy Tormé ile Fastwalker romanını, 2006'da ise Stratagème (Strateji) adlı romanını yayımladı.

UFO kitapları ve düşünceleri

Vallée'nin anlattığına göre ilgisi, 1955'te Pontoise'da kendisinin gördüğü bir cisimle ve 1958'de Fransız ufolog Aimé Michel ile başlayan yazışmayla şekillendi. İlk UFO kitabı Anatomy of a Phenomenon (Bir Olgunun Anatomisi) 1965'te çıktı; 1966'da eşi Janine ile Challenge to Science: The UFO Enigma (Bilime Meydan Okuma: UFO Bilmecesi) kitabını yazdı. 1960'ların ortasında, dönemin pek çok araştırmacısı gibi, UFO'ların başka gezegenlerden gelen araçlar olduğu yönündeki "dünya dışı hipotez"i sınamaya çalıştı.

1969'da yayımlanan Passport to Magonia (Magonia'ya Pasaport) bir dönüm noktası oldu. Alt başlığının (From Folklore to Flying Saucers, Folklordan Uçan Dairelere) işaret ettiği gibi Vallée bu kitapta UFO anlatıları ile tarikatlar, dinî hareketler, cinler, melekler ve hayalet hikâyeleri arasındaki ortak noktaları ilk kez ayrıntılı biçimde ele aldı. Sonraki yıllarda The Invisible College (Görünmez Kolej, 1975), Hynek ile birlikte The Edge of Reality (Gerçekliğin Sınırı, 1975), Messengers of Deception (Aldatmacanın Habercileri, 1979), Dimensions (Boyutlar, 1988), Confrontations (Yüzleşmeler, 1990) ve Revelations (Açığa Çıkanlar, 1991) gibi kitaplarla bu çizgiyi geliştirdi. Kitaba adını veren "Görünmez Kolej", Hynek ile birlikte kurdukları, dünyanın dört bir yanından, uçan daireleri mutlaka inanmadan sorgulayan araştırmacıların oluşturduğu resmî olmayan bir gruptu. 2010'da Chris Aubeck ile Antik Çağ'dan günümüze gökyüzü olaylarını derleyen Wonders in the Sky (Gökteki Harikalar) çıktı. Kendi günlüklerini de Forbidden Science (Yasak Bilim) adlı çok ciltlik bir dizide yayımlıyor.

Vallée'yi diğer ufologlardan ayıran, dünya dışı hipoteze karşı çıkmasıdır. 1990'da Journal of Scientific Exploration'da yayımlanan makalesinde beş gerekçe sıraladı: bildirilen yakın karşılaşmaların, Dünya'yı fiziksel olarak incelemek için gerekenden çok daha fazla olması; anlatılan insansı varlıkların başka bir gezegende evrilmiş olmasının ve uzay yolculuğuna uyumlu olmasının olası görünmemesi; kaçırılma anlatılarındaki davranışların bilimsel deney fikriyle çelişmesi; olgunun kayıtlı tarih boyunca görülmesi ve iddia edilen cisimlerin uzay ve zamanı başka türlü kullanabildiği izlenimi. Bunun yerine, olgunun bilinen uzay-zamanın ötesinden gelebileceğini öne süren "çok boyutlu ziyaret" düşüncesini savundu. Bu tutum ABD'li ufologların çoğunca hoş karşılanmadı; Vallée kendini "sapkınlar arasında bir sapkın" diye tanımlar.

Vallée'nin görüşleri ana akım bilimde de kabul görmüş değildir; bilim dünyası, UFO bildirimlerinin dünya dışı ya da "başka boyuttan" bir kaynağa işaret ettiğini gösteren doğrulanmış bir kanıt bulunmadığı görüşündedir. ABD'nin bu konudaki resmî incelemelerinin tarihi UFO'dan UAP'ye sayfasında, son raporlar ise AARO raporları sayfasında ele alınıyor. 2021'de gazeteci Paola Leopizzi Harris ile yazdığı Trinity: The Best-Kept Secret, Ağustos 1945'te New Mexico'da, White Sands yakınında bir cismin düştüğü iddiasını ele alır; uzun süre dünya dışı ziyaret fikrine kuşkuyla yaklaşmış bir yazar için dikkat çekici bir kitaptır. Söz konusu iddia, Roswell efsanesinden iki yıl öncesine uzanır.

Bilime katkısı

Vallée'nin bilim ve teknolojiye katkıları UFO kitaplarının gölgesinde kalsa da azımsanacak gibi değildir. Mars'ın bilgisayarla hazırlanan ilk haritası üzerindeki çalışmasının yanı sıra, 1966'da Hynek ile birlikte Publications of the Astronomical Society of the Pacific'te yıldız astronomisi için otomatik soru-cevap sistemi üzerine bir makale yayımladı. 1966'da UFO gözlemleri için bir sınıflandırma sistemi önerdi, bunu 1990'da yeni bir sistem izledi. 1975'te Fransız mühendis Claude Poher'in UFO bildirimleri üzerine istatistiksel çalışmalarının özetini, Amerikan Havacılık ve Uzay Bilimleri Enstitüsü'nün (AIAA) yıllık toplantısında Poher ile birlikte sundu.

Bilgisayar ağları alanında ise erken dönemin önemli isimlerindendir. PLANET konferans sisteminin yanı sıra Electronic Meetings (Elektronik Toplantılar, 1979), The Network Revolution (Ağ Devrimi, 1982), Computer Message Systems (Bilgisayar Mesaj Sistemleri, 1984) ve The Heart of the Internet (İnternet'in Kalbi, 2003) kitaplarını yazdı. 2022'de Stanford Üniversitesi'nden patoloji profesörü Garry Nolan ve arkadaşlarıyla Progress in Aerospace Sciences dergisinde, olağandışı malzemelerin izotop analizi gibi yöntemlerle incelenmesine dair hakemli bir makale yayımladı.

Ödülleri

• Jules Verne Ödülü (Prix Jules-Verne, 1961) — Le Sub-espace ile

Etkisi

Vallée'nin popüler kültürdeki en bilinen izi, Steven Spielberg'in Üçüncü Türden Yakınlaşmalar filmindeki Claude Lacombe karakteridir. Vallée, Spielberg'i olgunun dünya dışı değil ama yine de gerçek ve fiziksel bir şey olabileceği fikrinin daha ilginç olduğuna ikna etmeye çalıştığını, yönetmenin ise seyircinin beklentisine yakın bir hikâye anlatmayı seçtiğini anlatır. 1996'da The X-Files dizisinin "Jose Chung's From Outer Space" bölümünde sahte uzaylı pilotlara Jacques Sheaffer ve Robert Vallee adları verildi; şüpheci yazar Robert Sheaffer'a göre bu, dizinin yaratıcısı Chris Carter'ın bir şakasıydı. The Phenomenon (2020) gibi belgesellerde de görüşlerine yer verildi.

Vallée, ömür boyu topladığı araştırma malzemesini Houston'daki Rice Üniversitesi'nin "Archives of the Impossible" (İmkânsızın Arşivi) koleksiyonuna bağışladı; arşivde araştırdığı yaklaşık 500 olaya ait dosyalar bulunuyor. Böylece hem bilimkurgu yazarı hem astronom hem de ağ öncüsü olarak, bilimle bilinmeyen arasındaki sınırda duran sıra dışı bir figür olarak anılıyor.