Nevil Clavain kimdir? Reynolds'ın iki kez taraf değiştiren askeri

Nevil Clavain kimdir? Nevil Clavain, Galli yazar Alastair Reynolds'ın Revelation Space (Vahiy Uzayı) evreninde en çok yer alan kahramanlarından biridir. Önce Coalition for Neural Purity (Sinirsel Saflık Koalisyonu) saflarında yüksek rütbeli bir subaydır; sonra bu cepheyi bırakıp insan beynini makineyle kaynaştıran Conjoiner'lara geçer, yıllar sonra bir kez daha taraf değiştirerek insanlığı Inhibitor adlı eski makine ırkına karşı savunmaya çalışır. Yani Clavain, "kime sadığım" sorusunu hayatı boyunca yeniden yanıtlamak zorunda kalan bir askerdir.

Hangi eserlerde geçer?

Clavain'in hikâyesi kısa öykülerle başlar. Reynolds'ın 2006'da Gollancz'dan çıkan Galactic North derlemesi, evrenin kısa öykü ve novellalarının çoğunu kabaca kronolojik sırayla toplar; Clavain'i bu derlemedeki "Great Wall of Mars" ve "Glacial" öykülerinde tanırız. Kurgu zamanında ilk öykü yaklaşık 2200 yılına denk gelir; yayın tarihine göre ise "Great Wall of Mars" Şubat 2000'de Spectrum SF dergisinde, "Glacial" Mart 2001'de aynı dergide çıktı.

Karakter asıl büyük sahneye Redemption Ark romanıyla çıkar. Kitap, Gollancz'dan Haziran 2002'de yayımlandı ve Wikipedia'daki özete göre bu iki öyküyle başlayan Clavain hikâyesinin devamıdır. Ardından Absolution Gap (2003) gelir ve Clavain bu romanda da yer alır. Serinin hangi sırayla okunacağını merak edenler için Revelation Space okuma sırası yazısı var; evrenin ilk romanı Revelation Space ise (2000) Clavain'i değil, başka karakterleri öne çıkarır. Yazarın daha sonraki Inhibitor Phase (2021) kitabında Clavain'in yerini doğrulayabildiğim kaynaklarda göremedim; bu yüzden onu burada ele almıyorum.

Hikâyedeki yeri

Evrenin tarihinde Conjoiner'lar, 2190'da sinirsel implant deneylerinin artmasıyla ortaya çıkan bir topluluktur. Coalition for Neural Purity ise bu beyin müdahalelerine karşı çıkmak için kurulmuştur. Evren özetlerine göre Conjoiner'lar Güneş Sistemi'nden ayrılmayı başarmış, insanlığa Conjoiner Drive adlı sürücü teknolojisini vermiş ve 2510'da ortaya çıkan nanoteknolojik Melding Plague virüsünden etkilenmemiş tek topluluktur. Clavain hikâyesine bu iki cephenin ortasında başlar; Koalisyon'un Conjoiner'lara karşı neden kurulduğunu bu arka plan gösterir.

"Great Wall of Mars"ta Clavain, Deimos'tan Mars yüzeyine inmeye hazırlanan bir Koalisyon subayıdır. Kardeşi Warren, Conjoiner'lara karşı savaş istemektedir. Clavain, Mars'taki Conjoiner üssüne ulaşınca topluluğun kurucusu Galiana ile tanışır ve Felka adlı genç bir kızla karşılaşır. Kardeşinin kendisine ihanet ettiğini anlar, ağır bir saldırıdan sonra Conjoiner implantları alır ve Felka'yı da yanına alarak Phobos üzerinden kaçışa katılır. Yani daha ilk öyküde, Koalisyon'dan kopmayı bilerek seçmiştir.

"Glacial" kısa süre sonrasını anlatır: Conjoiner'lar Diadem adlı buzlu bir gezegende terk edilmiş görünen bir koloniyi incelerken Clavain bir cinayet gizemini çözmeye çalışır. Ayrıntısını burada vermiyorum; öykü, Clavain'in askerlikten gelen sezgisini dedektiflik işinde gösterir.

Redemption Ark kitabında Clavain artık Conjoiner liderliğinin içindedir ama rahat değildir: Galiana'nın akıbetini ve Felka'nın kendi kızı olup olmadığını öğrenmek ister. Skade adlı güçlü bir Conjoiner, Inhibitor tehdidine karşı kayıp bir silah deposunu geri almayı ve gizlice hazırlanan bir yıldız gemisi filosunu kullanmayı önerir. Clavain bu planın insanlığı korumak yerine kurtulabilenlerin kaçması anlamına geldiğinden şüphelenir ve Yellowstone'daki Demarchist'lere sığınır. Bundan sonrası bir kovalamacadır: Clavain ile Skade, silahların bulunduğu Resurgam sistemine önce ulaşmak için yarışır. Bu yarış, göreli hızlara çıkabilen gemilerle yürür.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Redemption Ark'ın sonlarında Clavain, Skade'nin gemisine baskın düzenleyip Felka'yı kurtarır ama Galiana'yı kurtaramaz; Skade bu çatışmadan dar farkla sağ çıkar ve intikam yemini eder. Clavain, Resurgam'da Ilia Volyova'nın komuta ettiği Nostalgia for Infinity gemisini ele geçirir ve kolonistlerin tahliyesini hızlandırır. Roman, Galiana'nın bir Pattern Juggler okyanusuna zihnini aktarmış olabileceği umuduyla biter. Absolution Gap'in 2675 bölümünde Clavain toplumdan çekilmiş olarak karşımıza çıkar. Skade, kaçırdığı Aura'yı vermeye karşılık Clavain'in işkenceyle öldürülmesini ister; Clavain bunu kabul eder ve cesedinin denize atılmasını ister. Pattern Juggler'lar onu Galiana ve Felka ile yeniden buluşturur. Evren özetlerine göre Clavain bu olayda, yaklaşık 2675'te Skade'nin elinden ölür.

Zaman çizgisi de dikkat çekicidir: "Great Wall of Mars" kabaca 2200'de geçerken Redemption Ark 2605'te başlar ve Absolution Gap'in Clavain bölümü 2675'tedir; karakter dört buçuk yüzyılı aşan bir hikâyenin içindedir.

Canlandıranlar

Clavain'in bilinen bir film veya dizi uyarlaması yok; doğruladığım kaynaklarda onu canlandıran bir oyuncu da geçmiyor. Karakter bugüne kadar yalnızca romanlarda ve öykülerde yaşıyor, dolayısıyla görünüşü okurun hayal gücüne kalmış durumda.

Karakterin arkasındaki bilim

Clavain'in dünyasında iki bilimsel fikir öne çıkar: beyin implantları ve ışık hızına yakın yolculuk. Üçüncüsü, Inhibitor'ların gerekçesi olan galaksi çarpışmasıdır.

Beyin-bilgisayar arayüzü. Gerçek dünyada beyin-bilgisayar arayüzü, beyin etkinliğini ölçüp bilgisayara ya da bir protez uzva yönelik çıktıya çeviren sistemlere verilen addır. İfade bilimsel yazına Jacques Vidal'in 1973 tarihli makalesiyle girdi; ilk nöroprotez cihazlar ise 1990'ların ortasında insanlara yerleştirildi. Conjoiner'ların implantlarla kurduğu ortak zihinsel bellek bugünkü teknolojiden çok uzaktır; Reynolds'ın kurgusu mevcut bilimin değil, onun çok ötesindeki bir olasılığın hikâyesidir.

Göreli yolculuk. Evrendeki yıldız gemileri ışık hızına yakın hızlarda gider. Gerçek fizikte hızla hareket eden bir saat, gözlemciye göre yavaş işler; bu zaman genişlemesi, özel göreliliğin öngörüsüdür ve defalarca deneyle doğrulanmıştır. GPS ve Galileo gibi konumlandırma sistemlerinin işleyişinde bile hesaba katılır.

Galaksi çarpışması. Redemption Ark'ın ara bölümleri, Inhibitor'ların yaratılış nedenini anlatır: eski bir uygarlık, galaksimizin 3 milyar yıl sonra başka bir galaksiyle çarpışacağını hesaplamıştır. Bilimsel taraf gerçektir: Samanyolu ile Andromeda galaksisi'nin çarpışması öngörülen bir olaydır. Ancak gökbilimciler galaksilerin çok seyrek olduğunu, bu yüzden çarpışmada çok az yıldız ya da gezegenin birbirine çarpacağını ve galaksinin yaşamı barındırma kapasitesinin ciddi zarar görmeyeceğini düşünür. Kurgudaki yıkım senaryosu bu yüzden bilimin değil, kurgunun payıdır.

Reynolds'ın bu konulara yakınlığı tesadüf değil: yazar, Avrupa Uzay Ajansı'nın ESTEC merkezinde araştırmacı gökbilimci olarak çalışmış ve 2004'te tam zamanlı yazarlığa geçmiştir.

Kültürdeki etkisi

Clavain sinemada ya da dizide görünmediği için etkisi okur çevrelerinde yaşar. Redemption Ark, 2002'de Chronicle dergisinin "yılın en iyi bilimkurgu romanı" seçkisinde yer aldı. Absolution Gap'i değerlendiren Publishers Weekly, romanın görsel gücünü ve karakterlerini öne çıkardı. Clavain'in izlediği yol, yani iki kez taraf değiştiren bir askerin hikâyesi, onu serinin merkezindeki kişilerden biri yapar. Evrene yeni başlayanlar, karakterin yer aldığı kitapları okuma sırası yazısındaki yol haritasıyla takip edebilir.