Tanner Mirabel kimdir? Chasm City'nin intikamcı güvenlik uzmanı

Tanner Mirabel kimdir? Tanner Mirabel, Galli yazar Alastair Reynolds'ın Chasm City (2001) romanının anlatıcısı ve kahramanıdır. Sky's Edge adlı gezegenden gelen bir güvenlik uzmanıdır; eski müşterisinin karısını öldüren "postmortal" soylu Argent Reivich'in intikamını almak için Yellowstone gezegenindeki Chasm City'ye gider. Roman onun avını ararken kenti de, kendi geçmişini de keşfetmesini anlatır.

Hangi eserlerde geçer?

Mirabel'in asıl çıktığı eser, Gollancz'ın 2001'de yayımladığı Chasm City'dir. Roman Reynolds'ın Revelation Space evreninde geçer ve Wikipedia'ya göre evrenin önemli bir düğüm noktası olan Chasm City'yi sahneye taşır. Evrenin ilk romanı Revelation Space (2000) ile devam romanları Redemption Ark ve Absolution Gap aynı dünyada geçer, ama Mirabel'in bu kitaplarda yer aldığına dair bir bilgiyi doğruladığım kaynaklarda göremedim. Bu yüzden onu yalnızca Chasm City'nin karakteri olarak ele alıyorum. Hangi kitaptan başlanacağını merak edenler için Revelation Space okuma sırası yazısı var.

Hikâyedeki yeri

Roman, Mirabel'in ağzından yazılır. Yellowstone'a geldiğinde, insanlık tarihinin o ana kadarki en ileri uygarlığının çöktüğünü görür: Melding Plague adlı bir nanoteknolojik virüs, sistemdeki nanoteknolojiyi tahrip etmiştir. Evren özetlerine göre bu felaket 2510'da yaşanır; virüs, temas ettiği bütün öteki nanoteknolojiyi yok eden bir nanoteknoloji virüsü olarak tanımlanır. Mil yüksekliğindeki şekil değiştiren gökdelenlerden oluşan bir orman olan Chasm City, çökmüş bir gecekonduya dönüşmüştür. On bin yörünge yerleşkesiyle parlayan Glitter Band ise yalnızca birkaç yüz hayatta kalanın yaşadığı, çoğunlukla ilkel ve nanoteknoloji öncesi eski eşyalarla dolu bir "Rust Belt"e (Pas Kuşağı) düşmüştür.

Bu çöküşün boyutunu anlamak için öncesine bakmak gerekir. Evrenin tarihinde Yellowstone, insanlığın en başarılı gezegeni olarak anılır; özetlerde Belle Epoque (Güzel Çağ) denen barış ve refah dönemi 2510'daki Melding Plague ile sona erer. Aynı dönemde Yellowstone çevresinde ortaya çıkan Demarchist'ler, salgının ardından Conjoiner'larla savaşa girer. Mirabel'in geldiği Chasm City, yani bu tarihin yıkıntısıdır.

Mirabel bu ortamda avını arar; ama Reivich'in sandığından daha kurnaz olduğunu fark eder. İzini sürerken Bu arada Mirabel'in başına tuhaf bir şey gelir: Sky's Edge'in kurucusu Sky Haussmann'ın hayatından virüs kaynaklı geri dönüşler (flashback) görmeye başlar. Haussmann, halkı için işlediği suçlar nedeniyle hem saygı hem nefret gören bir figürdür. Evrenin tarihine göre 21. ve 22. yüzyıllardaki savaşlar sırasında bir nesil gemileri filosu 61 Cygni çevresindeki bir gezegene yerleşmek üzere yola çıkar (Chasm City'nin olay örgüsünün büyük bir bölümü bununla bağlantılıdır). Filo sonradan Sky's Edge adlı gezegene ulaşır; orası, oradaki insan uygarlığı yok olana dek savaşa sürüklenir.

Kentin dikey yapısı hikâyeyi taşır: Mirabel, kentin merkezindeki gaz bulutunun diplerinden, harabeleşmiş gökdelenleri örten aristokratik "canopy" katmanına kadar çıkar. Bu yolculuk boyunca Melding Plague'in gizemini çözmeye başlar. Roman, kimlik, bellek ve ölümsüzlük temalarını işler; kitabın sürprizlerini burada açmıyorum, çünkü bir ipucu bile okuma deneyimini bozabilir.

Canlandıranlar

Tanner Mirabel'in bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yok; onu canlandıran bir oyuncu da doğruladığım kaynaklarda geçmiyor. Chasm City, doğruladığım kaynaklarda yalnızca roman olarak geçiyor.

Karakterin arkasındaki bilim

Mirabel'in hikâyesindeki bilim iki başlıkta toplanıyor: gerçek bir yıldız ve gerçek bir nanoteknoloji kaygısı.

Epsilon Eridani. Reynolds'ın evrenindeki Yellowstone, Epsilon Eridani yıldızının çevresindeki bir gezegendir. Bu yıldız gerçektir: Eridanus takımyıldızında, Güneş'ten 10,5 ışık yılı uzakta bulunur ve çıplak gözle görülebilen en yakın üçüncü yıldız (ya da yıldız sistemi) olarak bilinir. K2 tayf türünden, turuncu renkli bir ana kol yıldızıdır; yaşı yaklaşık bir milyar yıl olarak tahmin edilir; bazı tahminler 200-800 milyon yıl aralığına işaret eder. Her durumda Güneş'ten çok gençtir ve bu yüzden manyetik etkinliği daha yüksektir: yıldız rüzgârı Güneş'inkinin yaklaşık 30 katı güçlüdür. 2015'te IAU'nun isimlendirme yarışmasında yıldıza Ran, gezegenine AEgir adı verildi.

Yıldız eski çağlardan beri bilinir: Batlamyus'un (Ptolemaios) Almagest'e dahil ettiği kataloğunda yer alır. Yıldızın büyük özhareketi, 19. yüzyılda yakın olduğunu düşündürdü; paralaks ölçümleri bugün onu yaklaşık 10,5 ışık yılı uzağa yerleştiriyor. 1983'te fırlatılan IRAS uzay teleskobu yıldızın çevresinde fazladan kızılötesi ışınım saptadı; bu, çevresinde ince taneli bir toz diski bulunduğunu gösteriyordu. 1998'de bu toz halkasındaki asimetriler bir gezegen sisteminin kanıtı olarak yorumlandı.

Yıldızın etrafında bir dev gezegen olduğuna dair kanıt, yıldızın radyal hızındaki periyodik değişimlerden geldi. Keşif ilk başta tartışmalıydı; bugün çoğu gökbilimci gezegenin varlığını onaylanmış sayıyor (ötegezegenlerin nasıl bulunduğu ayrı bir yazıda anlatılıyor). Sistemde ayrıca yıldızdan 70 astronomik birim uzakta bir Kuiper kuşağı benzeri enkaz diski ile 3 ile 20 astronomik birim arasında sıcak toz bulunuyor. Dolayısıyla gerçek Epsilon Eridani, romandaki gibi kalabalık bir uygarlığa sahip değil; yalnızca bilimkurgunun sık sık uğradığı bir komşu yıldızdır. Epsilon Eridani, 1960'ta Frank Drake'in yürüttüğü Project Ozma'nın hedeflerinden biriydi; ayrıca Tau Ceti ile birlikte radyo sinyalleri için dinlendi, ancak yapay bir sinyal bulunmadı. 1964 tarihli bir RAND Corporation çalışması, bu yıldızın çevresinde yaşanabilir bir gezegen bulunma olasılığını yüzde 3,3 olarak tahmin etmişti. Bu, bir tahmindir; bugün için kanıt anlamına gelmez. Genel olarak ötegezegenler hakkındaki yazıya da bakabilirsiniz.

Nanoteknoloji kaygısı. Melding Plague, kendine bulaştığı nanoteknolojiyi yok eden bir virüs olarak kurgulanır. Gerçek dünyada buna en yakın popüler fikir "gri çamur" (gray goo) senaryosudur: kendini çoğaltan makinelerin kontrolden çıkıp dünyadaki biyokütleyi tükettiği varsayımsal bir felaket. Terimi nanoteknoloji öncüsü K. Eric Drexler 1986'da Engines of Creation kitabında kullandı; Drexler 2004'te bu terimi hiç kullanmamış olmayı dilediğini söyledi, çünkü terim halkta korku yaratıp daha geleneksel nanoteknoloji araştırmalarına zarar vermişti. Melding Plague ile gri çamur aynı şey değildir: biri nanoteknolojiyi, diğeri biyokütleyi hedef alır. Reynolds'ın bu iki fikri bilinçli olarak ilişkilendirdiğini doğrulamadım; yalnızca benzer bir korku ailesine ait olduklarını söylüyorum.

Kültürdeki etkisi

Chasm City, 2002 British Science Fiction Association (BSFA) ödülünü kazandı. Roman Publishers Weekly, Library Journal ve Booklist gibi yayınlarda 2002'de değerlendirildi; Artforum International de 2003'te Reynolds'ın romanını ele aldı. Wikipedia'daki özete göre romanın birçok sahnesi, kentin alışılmadık toplumsal ve fiziksel yapısını betimlemeye ayrılmıştır; şekil değiştiren gökdelenler ve çöken Glitter Band bu betimlemelerin merkezindedir. Mirabel bu dünyayı gösteren anlatıcı olduğu için karakter, Chasm City'nin Reynolds'ın evreninde neden önemli bir düğüm noktası sayıldığını anlamanın yolu gibi okunabilir. Evrenin ana hattındaki Revelation Space ile başlamak da, Chasm City'den başlamak da okurun tercihidir; seriyi hangi sırayla okuyacağınız için okuma sırası yazısına bakabilirsiniz.