Rashmika Els kimdir? Absolution Gap'in yalan sezen genç kadını

Rashmika Els kimdir? Rashmika Els, Galli yazar Alastair Reynolds'ın Revelation Space (Vahiy Uzayı) evreninde geçen Absolution Gap romanında, Hela adlı bir uyduda yaşayan on yedi yaşında bir genç kadındır. Karşısındaki kişinin yalan söylediğini anlayabilen alışılmadık bir yeteneği vardır. Uzun zaman önce uydunun yüzeyinde dolaşan dev "katedraller"e katılan ağabeyi Harbin'i aramaya çıkar; bu yolculuk onu, bu dinî düzeni kuran Quaiche'in karşısına getirir. Romanın üç ana hattından biri onun yürüyüşüdür.

Yeteneğin hikâyedeki işlevi de dikkat çekicidir. Yalanı sezebilen biri, kâğıt üstünde bir inanç düzeninin içinden gerçeği ayıklayabilecek kişidir; bu yüzden Quaiche gibi biri için hem değerli hem tehlikelidir. Wikipedia'daki özet, Quaiche'in ona sahte kanıtlar sunmasını ve onu yanında çalıştırmasını anlatır; yani Rashmika'nın gücü, onu kullanmak isteyenlerin gözünde de bir koz haline gelir.

Hangi eserlerde geçer?

Rashmika, Reynolds'ın 27 Kasım 2003'te Gollancz yayınevinden çıkan Absolution Gap romanının karakteridir. Kitap, yazarın Redemption Ark romanının doğrudan devamıdır; Revelation Space ile başlayan bu çizgiyi ve evrendeki diğer kitapların sırasını Vahiy Uzayı okuma sırası rehberinde bulabilirsiniz. Bu sayfa yalnız Rashmika'nın Absolution Gap'teki rolünü ele alıyor; karakterin başka bir eserde yer aldığını doğrulayamadığımız için başka bir şey yazmıyoruz.

Roman dört ayrı zaman diliminde geçer; asıl yük 2675 ve 2727 bölümlerindedir. Rashmika'nın hikâyesi 2727 bölümünün içinde yer alır. Aynı kitapta başka hatlar da yürür: Ararat kolonisindeki hiperdomuz Scorpio'nun kararları, Inhibitor adlı makine ırkına karşı verilen savaş ve Haldora adlı bir gaz devinin gizemi.

Hikâyedeki yeri

Rashmika'nın dünyası Hela'dır. Bu uydunun yüzeyinde, Quaiche'in kurduğu katedraller sürekli yer değiştirir; amaçları Haldora'nın zaman zaman saniyenin küçük bir kesri boyunca "kaybolmasını" gözlemektir. Bu kayboluşlara kitapta "vanishing" denir. Katedraller bağlılarını bir arada tutmak için özel "telkin virüsleri" kullanır; Rashmika'nın kasabası ise bu virüslerin etkisi dışında kalan yerlerden biridir.

Genç kadın, ağabeyini bulmak için katedrallere ulaşan yolun, yani "Kalıcı Yol"un (Permanent Way) üzerine çıkan bir kervana katılır. Kervan, birkaç küçük aracın birleşmesinden oluşan dev bir taşıttır. Yalan algılama yeteneği Quaiche'in dikkatini çeker. Quaiche, Harbin'in kiliseye gönül verdiğini gösteren yanlış kanıtlar sunarak onu kendi yanında tutar; aslında Harbin ölmüştür. Rashmika Quaiche'in katedralinde çalışmaya başlar ve orada, paralel bir "brane"de yaşadığı anlatılan Gölgeler (Shadows) adlı varlıkları görmeye başladığı kabuslara kapılır.

Bu hat bir "kayıp akraba arayışı" olarak başlar, ama kısa sürede bir inanç düzeninin nasıl çalıştığına dair bir hikâyeye dönüşür. Rashmika'nın yeteneği ilk bakışta yalnız kendini korumasına yarayan bir araç gibi görünür; oysa Quaiche için çok daha değerlidir, çünkü onun çevresinde kimin ne söylediğini bilmenin siyasi bir değeri vardır.

Sonu da anlatan bölüm

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Rashmika'nın kimliği romanın büyük sürprizidir: Wikipedia'daki olay özetine göre Rashmika aslında Aura'dır, yani Ana Khouri'nin kızı. Aura'nın, uzaylı bir veri deposu olan Hades Matrisi tarafından değiştirildiği ve Khouri'nin rahminden Skade adlı karakterce kaçırıldığı, romanın 2675 bölümünde anlatılır. İnsanlığın Inhibitor'lara karşı kullandığı teknoloji de Aura'dan gelir.

Final bölümünde Scorpio'nun liderliğindeki koloni halkı Nostalgia for Infinity gemisiyle Hela'ya ulaşır. Quaiche gemiye korumacılık adı altında asker gönderir, askerleri yenilir. Kendi planı ise geminin motorlarını kullanarak Hela'nın dönüşünü durdurmak ve Haldora'yı hep aynı yerden izlemektir. Gemideki kaptan bir Cache silahını Haldora'ya doğrultur ve bu, Haldora'nın dış katmanını yok ederek onun Gölgeler için bir geçit olduğunu ortaya çıkarır. Quaiche kaçarken bir mekikten düşerek ölür; Aura'yı Scorpio kurtarır.

Romanın son bölümü yaklaşık 3125'te, yani ana olaylardan dört yüz yıl sonra geçer. Yaşlanmış Aura, Gölgeler'i çağırmamayı seçtiği anı düşünür. Nestbuilder adlı ırk insanlığa yardım etmiş, insanlık da Inhibitor'ları yenmiştir; ama yenmenin bedeli, kendini çoğaltan terraforming makineleri Greenfly'ın kontrolden çıkması olmuştur. İnsanlık Pleiades yönüne tahliye edilmektedir. Aura, Pattern Jugglers'ın özümsediği insanlara gelecek olanı haber vermek için bu okyanusa girerken roman kapanır.

Canlandıranlar

Doğruladığımız kaynaklarda Absolution Gap'in ya da Rashmika Els'in bir film veya dizi uyarlaması kaydı yok. Bu yüzden karakteri canlandıran bir oyuncu da yok; kapak görseli olarak karakterin değil yaratıcısının fotoğrafı kullanıldı.

Karakterin arkasındaki bilim

Gaz devinin önünden geçen uydular. Haldora'nın kayboluşu kurgudur, ama bir uydunun gezegenin önünden geçmesi gerçektir. NASA'nın Hubble arşivindeki kayda göre teleskop, 24 Ocak 2015'te Jüpiter'in üç büyük uydusunu, Io, Europa ve Callisto'yu ve gölgelerini aynı karede yakaladı. Yani bir gaz devinin bulutları üzerinde uyduların ve gölgelerinin yürüyüşünü izlemek bilimde de mümkündür. Gerçek uydular için Jüpiter'in uyduları ve Jüpiter sayfalarına bakılabilir.

Gerçek yıldız. Romanın 2615 bölümünde Quaiche, 107 Piscium yıldızını ve gezegenlerini keşfetmeye gönderilir; bir gaz devini Haldora diye adlandırır ve uydularından birinde yabancı bir köprü bulur. 107 Piscium kurgusal değildir: Balık takımyıldızında, Güneş'e yaklaşık 24,8 ışık yılı uzaklıkta, gözle belli belirsiz görülebilen tek bir yıldızdır. Haldora'nın kendisi ve köprü ise kurgudur.

Hela'nın dönüşü. Quaiche'in geminin motorlarıyla Hela'yı durdurma planı da kurgusal bir mühendislik fikridir. Gerçek uydularda ise gezegenin kütleçekim etkisi (gelgit) zamanla dönüşü yavaşlatıp uyduyu gezegene kilitleyebilir; Ay'ın hep aynı yüzünün Dünya'ya bakması bunun bilinen örneğidir. Reynolds bu fikri, doğada yavaş ve sessiz işleyen bir etkiyi bir mühendislik hamlesine çevirerek bir tehdit sahnesi kurmak için kullanır.

Yalan algılama. Rashmika'nın yeteneğinin gerçek bir karşılığı yok. Poligraf cihazı kan basıncı, nabız, solunum ve deri iletkenliğini ölçerek yalanı bulduğunu iddia eder, fakat Ulusal Bilimler Akademisi'nin 2003'te yaptığı kapsamlı inceleme, poligraf testinin çok yüksek doğruluk vereceğine dair "çok az dayanak" olduğu sonucuna vardı; Amerikan Psikologlar Derneği de yalanın güvenilir biçimde saptanabildiğine dair kanıtın az olduğunu belirtti. Bu yüzden Rashmika'nın yeteneği, bilimin henüz sunamadığı bir şeyi hikâyeye sokan kurgusal bir araç olarak okunmalı.

Kültürdeki etkisi

Rashmika'nın yeri, geniş bir popüler kültür evreninden çok Reynolds okurlarının hafızasındadır; çünkü karakterin film ya da dizi uyarlaması doğrulanamadı. Yine de Absolution Gap'in dinî düzen hattını taşıyan karakter odur. Publishers Weekly dergisi romanı, serinin önceki kitaplarının vaadini tutan, sinematik görüntüleri ve güçlü karakterleriyle öne çıkan bir eser diye değerlendirdi. Kitabın dayandığı tema, yani kanıtı olmayan bir olguya dayanan inanç düzeninin kime hizmet ettiği ve onu sorgulayan genç bir insanın bedeli, bilimkurgunun eski temalarındandır; Rashmika bunu bir tür "dürüstlük" yeteneğiyle ve sert bir uzay operası içinde işler. Dizinin sonraki romanı Inhibitor Phase için de sitemizde bir okuma rehberi var.