Louis Wu kimdir? Halka Dünya'nın 200 yaşındaki kahramanı
Louis Wu, Larry Niven'ın Halka Dünya romanında bir yıldızı çevreleyen dev yapay halkayı keşfe çıkan ekibin insan üyesi. Gençlik ilacıyla 200 yaşında bile genç kalan bu meraklı gezgin, Bilinen Uzay evreninin en tanınmış insan karakteri.
- Tür
- İnsan
- Geçtiği eser
- There Is a Tide (öykü, 1968); asıl tanındığı eser Halka Dünya (Ringworld, 1970)
- Yaratıcısı
- Larry Niven
- İlk göründüğü yıl
- 1968
- Kitabı
- Sayfasını aç →
Louis Wu kimdir? Louis Wu (tam adıyla Louis Gridley Wu), Amerikalı bilimkurgu yazarı Larry Niven'ın Halka Dünya (Ringworld, 1970) romanının ve devam kitaplarının baş kahramanıdır. Romanın başında 200. yaş gününü kutlayan, gençlik ilacı sayesinde bedeni hâlâ kusursuz durumda olan, hayattan biraz sıkılmış bir Dünyalıdır. Bir uzaylının gizemli iş teklifini kabul eder ve bir yıldızın çevresini kuşatan dev yapay halkayı, Halka Dünya'yı keşfe çıkan dört kişilik ekibin insan üyelerinden biri olur. Niven'ın "Bilinen Uzay" (Known Space) adını verdiği gelecek tarihinin en tanınmış insan karakteridir; okur o devasa yapıyı çoğunlukla onun meraklı, şüpheci ve esprili gözünden görür.
Hangi eserlerde geçer?
Yayın sırasına bakıldığında Louis Wu ilk kez 1968 tarihli "There Is a Tide" öyküsünde görünür; bu öyküde Trinoc adlı uzaylı türle temas kuran ilk insandır. Asıl ününü ise 1970'te yayımlanan Halka Dünya ile kazandı. Roman 1970'te Nebula, 1971'de Hugo ve Locus ödüllerini aldı; bilimkurgu dünyasında "üçlü taç" diye anılan bu başarı Louis Wu'yu da kalıcı bir karaktere dönüştürdü.
Niven aslında tek bir Halka Dünya romanı yazmayı düşünüyordu, ama okur ilgisi devam kitaplarını getirdi. Louis'nin hikâyesi şu romanlarla sürer:
- The Ringworld Engineers (Halka Dünya Mühendisleri): 1979'da dergide tefrika edilmeye başlandı, kitap olarak 1979-1980'de çıktı.
- The Ringworld Throne (1996)
- Ringworld's Children (2004)
- Betrayer of Worlds (2010) ve Fate of Worlds: Return from the Ringworld (2012): Niven'ın Edward M. Lerner ile birlikte yazdığı "Worlds" dizisinin kitapları. Betrayer of Worlds, Louis'nin Halka Dünya'dan yaklaşık 70 yıl önceki bir macerasını anlatır; Fate of Worlds ise Ringworld's Children'ın bittiği yerden başlar.
Louis Wu'nun özgeçmişi
Bilinen Uzay kronolojisine göre Louis 2650'de doğmuştur. Dünya'da doğup büyüyenlere verilen "Flatlander" (kabaca "düzlükte yaşayan") lakabını taşır. Romanda 188 santimetre boyunda, yüz hatları Dünya'nın pek çok halkının karışımından oluşan biri olarak tarif edilir. Arkadaş çevresinde en çok "Sabbatical" diye bilinen alışkanlığıyla tanınır: insanlardan bıktığında tek başına bir uzay gemisine binip Bilinen Uzay'ın sınırlarının dışına çıkmak ve insan arkadaşlığına yeniden katlanabilir hale gelinceye kadar orada kalmak. Romana göre yetmişli yaşlarının ortasında Birleşmiş Milletler'de bir seçime girmiş, kaybetmiş, ama bu kampanyada öğrendiği ikna teknikleri sonradan işine yaramıştır.
Louis'nin çocukluğu sonraki kitaplarda genişletildi. Bu ek hikâyeye göre biyolojik babası Carlos Wu'dur, ama onu annesi Sharrol Janss ile Niven'ın "Neutron Star" öyküsünün kahramanı Beowulf Shaeffer büyütmüştür. Bu bağlantı Halka Dünya yazıldığında henüz yoktu; ilk romanda Louis, Shaeffer'ı tanıyormuş gibi davranmaz. Bilinen Uzay evreni her yeni kitapla karmaşıklaştıkça Louis'nin geçmişi de buna uyacak biçimde sonradan düzenlendi.
Hikâyedeki yeri
Halka Dünya 2850 yılında Dünya'da açılır. Louis 200. doğum gününü, ışınlanma kabinleriyle (transfer booth) saat dilimleri arasında sıçrayıp bir partiden ötekine geçerek uzatmaya çalışmaktadır. Yaşına rağmen bedeni gençtir; Bilinen Uzay'da yaşlanmayı durduran "boosterspice" adlı ilacı kullanmaktadır. Kabinlerden biri onu beklenmedik biçimde bir otel odasına yönlendirir. Orada onu bekleyen, Pierson'ın Kuklacıları denen üç bacaklı, iki başlı uzaylı türünden Nessus'tur ve ona ayrıntısını açıklamadığı bir iş teklif eder.
Ekip dört kişiden oluşur: Louis, Nessus, Kzin adlı kedimsi savaşçı türden Hayvanlarla Konuşan (Speaker-to-Animals) ve yirmi yaşındaki Teela Brown. Teela'nın ataları altı kuşak boyunca Dünya'nın doğum piyangosunu kazanmış insanlardır ve yolculuk sırasında Louis'nin sevgilisi olur. Kuklacıların ana gezegeninde ekibe görevleri anlatılır: Kuklacıların göç yolunun yakınında keşfedilen dev halkanın onlar için bir tehdit olup olmadığını anlamak. Ödül, insanların ve Kzinlerin gemilerinden yaklaşık bin kat hızlı yol alan bir uzay gemisidir.
Halka Dünya'ya vardıklarında kimseyle iletişim kuramazlar; gemileri otomatik bir savunma sistemince vurulur ve halkanın yüzeyine düşer. Bundan sonrası, araçlarıyla halkanın kenarına doğru yol alan ekibin, bir zamanlar ileri bir uygarlığın yaşadığı ama artık çökmüş olan bu dünyadaki keşifleridir. Yerli insanlar, uygarlıklarının yıkıntıları arasında yaşamaktadır ve bir yerde Louis'yi halkayı kuran "mühendis" tanrılardan biri sanırlar. Louis bu yolculukta ekibin düşünen beyni olur: halkanın nasıl çalıştığını, uygarlığın neden çöktüğünü ve oradan nasıl çıkılabileceğini o kafa yorar. Aynı zamanda biri korkak, öteki saldırgan iki uzaylı arasında ekibi bir arada tutmaya çalışan arabulucudur.
Romanın sonu ve devam kitapları
Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Louis, halkanın haritasını incelerken bir ayrıntıyı fark eder: düştükleri yerin yakınındaki dev dağ haritada yoktur. Dağın, halkanın alt yüzüne çarpan bir göktaşının zemini yukarı doğru itip delmesiyle oluştuğunu, tepesinin ise atmosferin üstünde uzaya açılan bir delik olduğunu çıkarır. Kopmuş bir gölge karesi telini ve havada süzülen eski bir polis karakolunu kullanarak gemiyi bu deliğe taşır ve ekip halkadan böyle kurtulur. Teela ise halkada tanıştığı gezgin bir savaşçıyla kalmayı seçer. Louis romanın sonunda bütün yolculuğun aslında Teela'nın şansı yüzünden gerçekleşmiş olabileceğini düşünür.
The Ringworld Engineers'ta Louis, beynin haz merkezini doğrudan elektrikle uyaran bir alışkanlığa kapılmış bir "wirehead" olarak karşımıza çıkar. Kuklacıların görevden düşürülmüş lideri Hindmost onu ve Kzin yol arkadaşını kaçırıp yeniden halkaya götürür. Louis halkanın kararsız hale geldiğini ve yıldızına çarpmak üzere olduğunu keşfeder. Hindmost'u işbirliğine zorlamak için gemisinin hiperuzay motorunu yok eder, böylece halkada mahsur kalmayı göze alır. Bulduğu çözüm sakinlerin büyük çoğunluğunu kurtarır, ama bedeli halkanın bir bölümündeki canlıların ölümüdür. The Ringworld Throne'da bu yükü taşıyamayıp bir süre yaşlanarak ölmeyi seçer; Ringworld's Children'da sonunda halkadan ayrılır.
Canlandıranlar
Louis Wu bugüne kadar sinemada ya da televizyonda canlandırılmadı, çünkü Halka Dünya'nın ekran uyarlaması hiç gerçekleşmedi. Niven 2001'de bir film anlaşması imzalandığını açıkladı; Sci-Fi Channel 2004'te bir mini dizi geliştirdiğini duyurdu. Kanal, Syfy adını aldıktan sonra 2013'te Michael R. Perry'nin yazacağı dört saatlik bir mini diziyi yeniden gündeme getirdi. 2017'de Amazon, Halka Dünya'yı geliştirdiği üç bilimkurgu dizisinden biri olarak açıkladı. Bu girişimlerin hiçbiri ekrana ulaşmadı.
Karakter görsel olarak yalnız çizgi romanda hayat buldu: Senaryosunu Robert Mandell'in yazdığı, çizimlerini Sean Lam'in yaptığı iki ciltlik Ringworld: The Graphic Novel 2014 ve 2015'te yayımlandı. Tsunami Games da 1990'ların başında Halka Dünya evreninde geçen iki macera oyunu çıkardı; bunlardan ilkinde kayıp Louis Wu'yu bulmak oyunun hedeflerinden biridir.
Karakterin arkasındaki bilim
Louis'nin keşfettiği yapı, Niven'ın asıl bilimsel buluşudur. Romandaki Halka Dünya, Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde dönen, yaklaşık 1,6 milyon kilometre genişliğinde ve Dünya'nın yörüngesi kadar, yani yaklaşık 299 milyon kilometre çapında bir halkadır. İç yüzeyinin alanı yaklaşık üç milyon Dünya'ya eşittir. Halka kendi çevresinde dönerek merkezkaç etkisiyle Dünya çekiminin yüzde 99'u kadar yapay çekim üretir; gece ise yıldıza daha yakın dönen, birbirine çok ince ve dayanıklı tellerle bağlı "gölge kareleri" sayesinde oluşur.
Bu fikrin kökü fizikçi Freeman Dyson'ın 1960'ta yayımladığı makaleye uzanır. Dyson, enerji ihtiyacı büyüyen ileri bir uygarlığın yıldızının ışığını toplamak için onu yapılarla çevirebileceğini öne sürmüştü; bu düşünce bugün Dyson küresi adıyla bilinir. Dyson katı bir kabuğu mekanik olarak imkânsız saymış, bağımsız yörüngelerde dolanan bir nesne sürüsü düşünmüştü. Niven ise kürenin yalnız ekvator şeridini alıp ona dönme kazandırdı; Bilimkurgu Ansiklopedisi (SFE) de Halka Dünya'yı varsayımsal bir Dyson küresinin ekvatorundan kesilmiş dar bir şerit olarak tanımlar. Niven bu tür dev yapıları 1974'te Analog dergisinde yayımlanan "Bigger than Worlds" makalesinde ayrıca tartıştı. Gökbilimcilerin bugün bu tür yapıların gözlemsel izlerini nasıl aradığı Dyson yapıları nasıl görünür? yazımızda anlatılıyor.
Roman yayımlanınca okurlar ciddi bir mühendislik sorununu yakaladı: Katı bir halka, gezegenler gibi yörüngede değildir. Yıldızın tam ortasında dururken dengededir, ama en küçük bir kayma olduğunda onu geri itecek bir kuvvet doğmaz; kayma büyür ve halka sonunda yıldızına çarpar. Niven'ın anlattığına göre 1971'deki Dünya Bilimkurgu Kongresi'ne (Worldcon) katılan MIT öğrencileri "Halka Dünya kararsız!" diye tempo tuttu. Niven, The Ringworld Engineers'ı kısmen bu itirazlara cevap vermek için yazdı: Halkanın kenarına yerleştirilmiş konum düzeltme iticileri ve bunların sökülmesiyle başlayan felaket, Louis'nin ikinci yolculuğunun ana konusu oldu.
Louis'nin doğum günü sahnesi de küçük bir bilim dersi bıraktı. İlk ciltsiz baskıda Louis gününü uzatmak için Dünya çevresinde doğuya doğru ışınlanıyordu; oysa doğuya gidildikçe yerel saat ilerler ve kahraman bir sonraki güne daha erken varırdı. Niven bu hata yüzünden çok takılındığını anlattı ve sonraki baskılarda yönü batıya çevirdi. Kahramanın kullandığı ışınlanma kabinlerinin gerçek fizikle ilişkisini Star Trek'teki gibi insan ışınlanabilir mi? yazımızda ele aldık.
Kültürdeki etkisi
Louis Wu'nun gezdiği halka, bilimkurguda "Big Dumb Object" (büyük, sessiz ve gizemli yapay nesne) diye anılan türün en bilinen örneği sayılır. Bilimkurgu Ansiklopedisi'ne göre terimi ilk kez Roz Kaveney, 1981'deki bir yazısında doğrudan Halka Dünya'yı kastederek kullandı. "Ringworld" sözcüğü de zamanla bu tür yapıların genel adı oldu.
Etkisi en çok başka evrenlerde görülür. Iain M. Banks'in Kültür romanlarındaki "Orbital"lar küçük halka dünyalara benzer. Bungie'nin geliştirdiği Halo oyunlarındaki dev halkalar Niven'ın kitabından esinlendi; halkalar daha küçüktür ve yıldızı çevrelemek yerine bir yıldızın ya da gezegenin çevresinde dolanır. Niven'a ilk Halo romanını yazması da teklif edildi, ama kabul etmedi. Terry Pratchett 1981 tarihli Strata romanını Halka Dünya'ya hem saygı hem de takılma olarak yazdığını söyledi. Ernest Cline'ın Ready Player One romanındaki sanal evrenin bir bölgesi de Halka Dünya'nın uyarlamasıdır.
Louis'nin kendisi ise klasik bir "sıradan insan" kahraman sayılabilir: İki yüz yaşında, her şeyi görmüş geçirmiş ama hâlâ merak eden bir gezgin. Okur, Halka Dünya'nın ölçeğini, çöken uygarlığını ve gizlerini onun sorularıyla öğrenir; bu yüzden Louis, karakterden çok bir keşif rehberi gibi de okunur.
Başka karakterlerTümü →
Obelix kimdir? Asterix'in menhir taşıyan Galyalı dostuAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Asterix kimdir? Galyalı kahramanın uzaylılarla macerasıAstérix le Gaulois (Pilote dergisi, 1959)
Yoko Tsuno kimdir? Vinéalılarla dost olan elektronik mühendisiYoko Tsuno (Spirou dergisi, 1970; ilk albüm Le Trio de l'étrange, 1972)
Alcide Nikopol kimdir? Bilal'in buzdan çıkan Paris'li mahkûmuLa Foire aux immortels (1980; La Trilogie Nikopol'ün ilk cildi)
Barbarella kimdir? Çizgi romandan sinemaya uzay kadınıBarbarella, V Magazine (1962)
Dan Dare kimdir? Eagle'ın Venüs'e giden uzay pilotuDan Dare, Eagle dergisi (1950)
















