Edward M. Lerner

Edward M. Lerner kimdir?

Edward M. Lerner (doğumu 22 Haziran 1949, Chicago), bilimkurgu, tekno-gerilim ve popüler bilim kitapları yazan Amerikalı yazar ve eski mühendistir. Fizik ve bilgisayar bilimi eğitimi almış, otuz yılı aşkın süre havacılık-uzay ve bilişim sektörlerinde çalışmış, 2004'ten beri tam zamanlı yazmaktadır. En çok, Larry Niven'la birlikte yazdığı ve Niven'ın Halka Dünya (Ringworld) romanının evrenine bağlanan beş kitaplık Fleet of Worlds (Dünyalar Filosu) dizisiyle tanınır. Kendi InterstellarNet dizisi ise ışıktan hızlı yolculuğun olmadığı, uygarlıkların yalnızca ışık yılları boyunca uzanan bir haberleşme ağıyla bağlandığı bir geleceği anlatır. 2023 itibarıyla yirmi beş kitabı yayımlanmıştı.

Hayatı: Bell Labs'tan NASA projelerine

Lerner, resmî sitesindeki biyografisinde çocukken roket bilimcisi olmayı hayal ettiğini, bu hayalin bir fizik lisansına dönüştüğünü anlatır. Fizik öğrenimini sürdürürken bilgisayarlarla daha doğal bir bağ kurduğunu fark etti; fiziği bitirdi ve doğrudan bilgisayar biliminde yüksek lisansa geçti. Fiziği, hem yeni mesleği hem de sonradan yazacağı bilimkurgu için sağlam bir temel olarak görür.

Bilgisayar kariyerine Bell Labs'ta, telefon santral sistemleri ve çok yüksek güvenilirlikli tasarım üzerinde çalışarak başladı. Ardından Honeywell'e geçti; burada mühendislik yöneticiliğine yükseldi, otomatik bina kontrolü gibi gerçek zamanlı sistemler üzerinde çalıştı ve akşamları işletme yüksek lisansı (MBA) yaptı. Ders yükü bitince boş zamanı arttı, daha çok okumaya başladı ve okuduklarını eleştirdikçe eşi Ruth ona "daha iyisini yapabileceğini düşünüyorsan yaz" dedi. Yazarlığı böyle başladı.

Sonra Hughes Aircraft'a geçti ve büyük bir NASA ihalesini kazanan ekipte yer aldı. Birkaç yıl boyunca, o dönemde NASA'nın uzay istasyonu ve mekik programlarından sonraki en büyük girişimi olan Dünya Gözlem Sistemi'nin (Earth Observing System) parçalarını geliştiren ekiplerde çalıştı; bu sırada Johnson Uzay Merkezi'nde uzay mekiği simülatörünü iki kez uçurdu. Daha sonra internet girişimleri dünyasına geçti. Kariyeri boyunca Bell Labs, Hughes Aircraft, Honeywell ve Northrop Grumman gibi şirketlerde, bireysel mühendislikten kıdemli başkan yardımcılığına kadar her kademede görev yaptı. Şubat 2004'te Moonstruck romanı için kitap sözleşmesi alınca tam zamanlı yazarlığa geçti.

Uzay ve bilimkurgu eserleri

Lerner'in ilk bilimkurgu öyküsü "What a Piece of Work Is Man", Şubat 1991'de Analog dergisinde çıktı. Aynı yıl ilk romanı Probe (1991) yayımlandı: Güneş Sistemi'nde bulunan bir yabancı uzay aracının insanlıkla ilk temas kurmaya çalıştığı, ama bir aldatmaca da olabileceği bir tekno-gerilim. Kısa öykülerinin çoğu Analog, The Grantville Gazette ve kapanana kadar Jim Baen's Universe'de yayımlandı.

• Moonstruck (2005): İnsanlığın galaksi topluluğuna kabul edilip edilemeyeceğini sınayan uzaylılarla yeni bir ilk temas öyküsü.
• Fools' Experiments (2008): Yapay olarak evrimleştirilmiş, bilgisayar tabanlı bir "yaşam" biçiminin uygarlığı tehdit ettiği yakın gelecek gerilimi.
• Small Miracles (2009) ve Energized (2012): Yakın gelecekte geçen sert bilimkurgu ve tekno-gerilim romanları.
• Fleet of Worlds dizisi (Larry Niven'la): Fleet of Worlds (2007), Juggler of Worlds (2008), Destroyer of Worlds (2009), Betrayer of Worlds (2010) ve Fate of Worlds: Return from the Ringworld (2012). Niven'ın "Bilinen Uzay" (Known Space) gelecek tarihine bağlı bu dizi, Pierson'ın Kuklacıları (Pierson's Puppeteers) adlı yabancı türün yönettiği Concordance'ı ve gezegen filosunu ve insanların New Terra'yı Kuklacıların denetiminden kurtarışını anlatır; Gw'oth adlı yeni bir zeki türü de Bilinen Uzay'a katar. İlk dört kitap Ringworld'ün öncesini anlatır (ilk roman yüzyıllar önce geçer), beşincisi ise Niven'ın dört Halka Dünya romanından sonra açılıp iki diziyi birlikte kapatır. Dizi Çince, Almanca, Lehçe ve Rusça dahil sekiz dile çevrildi.
• InterstellarNet dizisi: InterstellarNet: Origins (2010), InterstellarNet: New Order (2010) ve InterstellarNet: Enigma (2015). İlk kitap ilk temas meselesini ve ağla birbirine bağlanmış uygarlıkların kırılganlığını, ikincisi yabancılarla yüz yüze karşılaşmayı işler.
• Son dönem: Dark Secret (2016), Déjà Doomed (2021), On the Shoals of Space-Time (2023) ve Life and Death on Mars (2023). Öyküleri Creative Destruction (2006), Muses & Musings (2019) ve The Best of Edward M. Lerner (2022) gibi derlemelerde toplandı.

2001 tarihli "Grandpa?" adlı öyküsü The Grandfather Paradox adıyla kısa filme uyarlandı; film 2006'da Balticon bilimkurgu toplantısında en iyi film ödülünü aldı.

Bilimle ilişkisi: kurgunun arkasındaki fizik

Lerner'i birçok bilimkurgu yazarından ayıran şey, kurgusunun bilimsel arka planını ayrıca, açık açık yazmasıdır. InterstellarNet dizisini kurarken görelilik kuramının sınırlarını kabul ettiğini anlatır: ışıktan hızlı yolculuk yoktur, bu yüzden yıldızlar arası uygarlık ancak ışık hızıyla taşınan mesajlarla, onlarca yıl gecikmeli bir "ağ" olarak var olabilir. Bu varsayımdan, yıldızlar arası siber saldırılar gibi beklenmedik sonuçlar çıkarır. Fleet of Worlds'ün gösterişli uzay operası teknolojisine karşılık InterstellarNet'i bilerek daha tanıdık bilime dayandırdığını söyler.

Analog dergisinde uzun yıllar "bilim gerçeği" makaleleri yazdı. Bu yazılar ışıktan hızlı yolculuğun olasılığını, zaman yolculuğunun kuramsal tarihini, insanın biyolojik ve teknolojik olarak geliştirilmesini, Dünya dışı yaşamın nasıl olabileceğini ve "Büyük Sessizlik" diye andığı, uzaylılardan neden hiç ses gelmediği sorusunu ele aldı; asteroit saptırma ve internet çağında mahremiyet gibi konularda da yazdı. Bu konuların bilimsel çerçevesini Fermi paradoksu, zaman yolculuğu fiziği ve Alcubierre sürücüsü sayfalarımızda bulabilirsiniz. Makale ve denemelerini güncelleyip genişleterek iki kitapta topladı: üçte biri bu denemeleri aydınlatan öykülerden oluşan Frontiers of Space, Time, and Thought (2012) ve popüler bilim kitabı Trope-ing the Light Fantastic: The Science Behind the Fiction (2018; Kurgunun Arkasındaki Bilim).

Ödülleri

• Canopus Ödülü (2015): InterstellarNet: Enigma, "yıldızlar arası yazımda mükemmelliği" onurlandırmak için verilen bu ödülün uzun eser dalında ilk sahibi oldu.
• Hugo Ödülü finalisti (2015): Analog'un Eylül 2014 sayısında çıkan ve sonra InterstellarNet: Enigma'ya katılan "Championship B'tok" novellet dalında aday gösterildi.
• Analog Okur Ödülü ("Anlab"): 2013'te kurgu dışı dalda, ışıktan hızlı yolculuk teknolojisini inceleyen "Faster Than a Speeding Photon" makalesiyle; 2018'de kısa öykü dalında "Paradise Regained" ile kazandı. Bunların dışında pek çok kez finalist oldu.
• Prometheus Ödülü finalisti: Fleet of Worlds (2008); InterstellarNet: Enigma 2016'da aday gösterildi.
• Locus Ödülü finalisti: Fate of Worlds (2013).

Etkisi

Lerner, mühendis gözüyle yazan "sert bilimkurgu" geleneğinin günümüz temsilcilerinden biridir. Larry Niven'la ortaklığı, okurların yıllarca sevdiği Halka Dünya evrenine yeni bir arka plan ve sonuç kazandırdı; Fleet of Worlds, yazarın kendi ifadesiyle en çok okunan kitapları oldu. InterstellarNet ise ışık hızı sınırını ciddiye alan, yani gerçek fiziğe sadık kalan bir yıldızlar arası toplum resmi çizmesiyle dikkat çekti. NASA'nın Dünya Gözlem Sistemi'nde çalışmış bir mühendisin elinden çıkan bu kitaplar, uzay merakını bilimsel tutarlılıkla birleştirmek isteyen okurlar için iyi bir başlangıç noktasıdır.