Cooper kimdir? Interstellar'ın zamanla yarışan pilotu

Cooper kimdir? Joseph "Coop" Cooper, Christopher Nolan'ın 2014 yapımı Yıldızlararası (Interstellar) filminin kahramanı olan kurgusal bir pilottur. Eşini kaybetmiş, eski bir NASA test pilotudur; yakın gelecekte toz fırtınaları ve tarım hastalıklarıyla tükenmekte olan bir Dünya'da çiftçilik yaparak iki çocuğunu büyütür. İnsanlığa yeni bir yuva aramak için bir solucan deliğinden geçen Endurance görevinin baş pilotu olur. Cooper'ı unutulmaz yapan, uzay yolculuğunun fiziğiyle bir babanın kızına verdiği sözün iç içe geçmesidir: görelilik kuramının öngördüğü zaman farkı, onun için soyut bir denklem değil, çocuklarından uzakta geçen yıllardır.

Hangi eserlerde geçer?

Cooper, Christopher Nolan'ın kardeşi Jonathan Nolan'la birlikte yazdığı Interstellar için yaratılmış bir karakterdir; bir romana ya da çizgi romana dayanmaz. Film 26 Ekim 2014'te Los Angeles'taki TCL Chinese Theatre'da ilk kez gösterildi ve 7 Kasım'da ABD'de vizyona girdi. Projenin kökü, kuramsal fizikçi Kip Thorne ile yapımcı Lynda Obst'un birlikte geliştirdiği fikre uzanır. Thorne filmin yürütücü yapımcılarından ve bilim danışmanıydı. Aynı yıl W. W. Norton, Thorne'un filmin bilimini anlattığı ve önsözünü Nolan'ın yazdığı The Science of Interstellar kitabını yayımladı; kitabın son bölümleri doğrudan Cooper'ın kara deliğe dalışını ele alır.

Hikâyedeki yeri

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır.

Film, insanlığın toz fırtınaları ve yaygın ürün hastalıkları yüzünden yok olmanın eşiğine geldiği bir gelecekte açılır. Cooper, eşinin ölümünden sonra kayınpederi Donald ve çocukları Tom ve Murph ile çiftlikte yaşar. Murph, odasındaki tuhaf olayları bir "hayalete" bağlar. Bir toz fırtınasının ardından baba kız, odadaki toz desenlerinin aslında kütleçekimsel bir anormallikten kaynaklandığını fark eder. Cooper desenleri ikili kodla yazılmış koordinatlar olarak çözer ve bu koordinatlar onları Profesör John Brand'in yönettiği gizli bir NASA tesisine götürür.

Brand, 48 yıl önce Satürn yakınında, bilinmeyen bir zekâ tarafından yerleştirilmiş gibi görünen bir solucan deliği belirdiğini anlatır. Delik, Gargantua adlı bir kara deliğin çevresinde yaşanabilir olabilecek on iki gezegenin bulunduğu başka bir galaksiye açılır. Daha önce Lazarus programıyla gönderilen Miller, Mann ve Edmunds adlı üç gönüllüden olumlu sinyaller gelmiştir. Cooper, Murph'ün bütün itirazlarına rağmen Endurance görevine katılır ve kızına geri döneceğine söz verir.

Görev, Cooper'ın en çok korktuğu şeyle sınanır: zaman. Kara deliğe çok yakın dönen Miller'ın gezegenine yapılan kısa ziyaret sırasında, yörüngede bekleyen Endurance'ta 23 yıl geçer. Cooper, Dünya'dan gelen mesajlarda çocuklarının büyüdüğünü izler. Ardından Mann'ın gezegeninde, verilerini sahte gösterip kurtarılmayı bekleyen Dr. Mann'ın ihanetiyle karşılaşırlar. Sonunda Cooper ve robot TARS, Endurance'ın kurtulması için kendi araçlarını ayırarak Gargantua'ya düşer. Olay ufkunu geçtikten sonra kendilerini Murph'ün odasının farklı anlarının sonsuz kopyalarından oluşan dört boyutlu bir yapının, bir "tesseract"ın içinde bulurlar. Cooper, kızının yıllardır aradığı hayaletin kendisi olduğunu anlar ve TARS'ın kara deliğin içinden topladığı verileri Mors koduyla Murph'ün kol saatine iletir. Bu veriler, Murph'ün kütleçekim denklemini çözmesini sağlar. Cooper, Satürn yörüngesindeki bir istasyonda uyanır ve artık yaşlanmış olan kızıyla son kez buluşur.

Canlandıranlar

Cooper'ı Matthew McConaughey canlandırdı. 4 Kasım 1969'da Teksas'ın Uvalde kasabasında doğan McConaughey, Nolan'ın dikkatini 2012 yapımı Mud filminin henüz bitmemiş bir kurgusunu izlediğinde çekti. Oyuncu, Interstellar'dan kısa süre önce Dallas Buyers Club'daki (2013) rolüyle 2014'te En İyi Erkek Oyuncu Oscar'ını kazanmıştı. Romantik komedilerden dramatik rollere yöneldiği 2011-2014 dönemi, eleştirmen Rachel Syme'nin önerdiği "McConaissance" adıyla anılır ve Interstellar bu dönemin önemli filmlerinden biri sayılır.

Filmde Cooper'ın çevresindeki başlıca karakterleri şu oyuncular oynadı:

• Murph Cooper: çocukken Mackenzie Foy, yetişkinken Jessica Chastain, yaşlılığında Ellen Burstyn
• Dr. Amelia Brand: Anne Hathaway
• Profesör John Brand: Michael Caine
• Tom Cooper: Casey Affleck (yetişkin)
• Dr. Mann: Matt Damon
• TARS: Bill Irwin (ses ve kukla)

Karakterin arkasındaki bilim

Cooper'ın hikâyesinin temelinde, Einstein'ın genel görelilik kuramının en şaşırtıcı sonuçlarından biri olan zaman genişlemesi yatar. Güçlü bir kütleçekim alanının derinliğindeki bir saat, alanın dışındaki bir saate göre daha yavaş işler. Miller'ın gezegeni dev bir kara deliğe çok yakın olduğu için orada geçen birkaç saat, uzaktaki gemide yıllara karşılık gelir. Bu etki bilimkurgu değildir: kütleçekimsel zaman genişlemesi ilk kez 1959'da Pound-Rebka deneyiyle doğrudan ölçüldü, Hafele-Keating deneyinde uçaklardaki atom saatleriyle sınandı ve bugün laboratuvarda bir metreden az yükseklik farkında bile ölçülebiliyor. GPS uydularındaki atom saatleri de bu yüzden düzeltilmek zorunda. Filmdeki oranın ne kadar gerçekçi olduğu Interstellar'daki zaman yavaşlaması gerçek mi? yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Kip Thorne, film için iki kural koymuştu: hiçbir sahne bilinen fizik yasalarını çiğnemeyecek, en çılgın tahminler bile bilimden doğacaktı. Thorne, ışığın kara delik ve solucan deliği çevresinde nasıl büküleceğini hesaplayan denklemler üzerinde çalıştı; görsel efekt ekibiyle yapılan bu çalışma, kütleçekimsel merceklenme ve yığılma diski üzerine üç bilimsel makaleyle sonuçlandı. Gargantua'nın görüntüsünün arkasındaki bilim Interstellar'daki kara delik Gargantua ne kadar gerçekçi? yazımızda.

Filmin bazı öğeleri ise kanıtlanmış bilimden çok kuramsal spekülasyondur. Uzayda iki uzak noktayı birleştiren solucan delikleri genel göreliliğin denklemlerine uyar, ama hiç gözlenmedi ve açık kalmaları için bilinmeyen türde bir maddeye ihtiyaç duyulur. Cooper'ın içine düştüğü tesseract da ek boyutlar fikrine dayanır; bu fikir M-teorisi gibi kuramlarda yer alsa da deneyle doğrulanmış değildir. Kara deliğin içinden "kuantum verisi" toplanması da fizikçilerin henüz çözemediği kuantum kütleçekimi sorununa göndermedir.

Kültürdeki etkisi

Interstellar dünya genelinde 782,9 milyon dolar hasılat yaptı ve En İyi Görsel Efekt Oscar'ını kazandı. Empire dergisi filmi 21. yüzyılın en iyi filmleri arasında gösterdi. Cooper karakteri, büyük uzay filmlerindeki kahraman tipine farklı bir renk kattı: dünyayı kurtarma görevi ile çocuklarına geri dönme isteği arasında sıkışan, kararlarının bedelini zamanın kendisiyle ödeyen bir baba. Eleştirmenler de filmin duygusal merkezi olarak sık sık bu baba-kız ilişkisini öne çıkardı.

Nolan, filmin çorak dünyasını kurarken 1930'larda ABD'nin ovalarını kasıp kavuran toz fırtınalarını anlatan Ken Burns'ün The Dust Bowl (2012) belgeselinden ilham aldı ve belgeseldeki bazı tanık röportajlarını filmde kullanma izni aldı. Bu sayede Cooper'ın dünyası, uzak bir gelecekten çok tanıdık bir geçmişin uzantısı gibi görünür. Filmin bilim danışmanı Kip Thorne ise 2017'de, LIGO dedektörüne katkıları ve kütleçekim dalgalarının gözlenmesi nedeniyle Rainer Weiss ve Barry C. Barish ile birlikte Nobel Fizik Ödülü'nü paylaştı.