21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Horace Bury kimdir? Moteler'le ticaret hayali kuran tüccar

Horace Bury, Niven ve Pournelle'in The Mote in God's Eye romanında Moteler'le ticaretin peşindeki zengin tüccardır; ilk temas sırasında yaşadıkları onu uzaylılara en çok korkan insana dönüştürür.

Tür
İnsan
Geçtiği eser
The Mote in God's Eye (1974)
Yaratıcısı
Larry Niven, Jerry Pournelle
İlk göründüğü yıl
1974
Canlandıran
Yok (film ya da dizi uyarlaması yapılmadı)

Horace Bury kimdir? Horace Hussein Chamoun al Shamlan Bury, Larry Niven ile Jerry Pournelle'in The Mote in God's Eye romanında yer alan, Levant gezegeninden gelen Müslüman bir iş insanıdır. İmparatorluğun büyük sanayi gruplarından Imperial Autonetics'in yönetim kurulu başkanıdır. Romanda onu ilk tanıdığımızda açgözlü bir tüccar gibi görünür: yeni bir uzaylı uygarlığa ulaşılmışsa, orada kazanılacak büyük bir pazar vardır. Ama roman ilerledikçe Bury'nin çok daha karmaşık biri olduğu anlaşılır. İlk bakışta ticaretin hevesiyle hareket eden bu adam, hikâyenin sonunda Moteleri insanlığın karşılaştığı en büyük tehdit olarak görüp onlara karşı en sert tutumu savunan karaktere dönüşür.

Hangi eserlerde geçer?

Bury ilk kez The Mote in God's Eye (1974) romanında görülür. Hikâye, Pournelle'in kurguladığı gelecek tarihte 3017 yılında, İkinci İnsan İmparatorluğu'nda geçer. Karakter, 1993'te yayımlanan devam romanı The Gripping Hand'de de önemli bir rol üstlenir; bu kitap ilk romandan yirmi sekiz yıl sonra, 3046'da geçer. Yazarların kendilerini tanımak için Larry Niven ve Jerry Pournelle sayfalarına, kitabın kendisi için kitap sayfasına bakabilirsiniz.

Hikâyedeki yeri

Roman, İmparatorluk donanmasının MacArthur savaş kruvazörünün bir ışık yelkenli uzaylı sondayla karşılaşmasıyla açılır. Geminin komutası, soylu bir aileden gelen Rod Blaine'e verilir. Blaine'in gizli bir görevi de vardır: Bury'yi imparatorluğun başkenti Sparta'ya götürmek. Bury burada resmî olmayan bir tutuklu konumundadır. Donanma, New Chicago gezegenindeki bir isyanı onun kışkırttığından şüphelenir, ama bunu kanıtlayamaz. Bury yolculuğa kendi yaklaşımıyla çıkar: ticaret için her koşulda en değerli olanı bulmak ister. Mote sistemine varıldığında bu hevesi ilk başta gerçekten coşkuya dönüşür; Mote teknolojisi onu büyüler ve karşısında yepyeni bir pazar görür.

Bury'nin yanında silah ve zehir konusunda uzman hizmetkârı Nabil de yolculuk eder. Nabil, iki Saatçi Mote'u yakalayıp donmuş (askıya alınmış) halde tutar. Bu ayrıntı, Bury'nin ilk tutumunun ne kadar "sahiplenici" olduğunu gösterir: uzaylıyı bir ortak olarak da, bir ticari fırsat ve bir nesne olarak da görmektedir. Sonra gemideki tahliye sırasında yaşadıkları, Bury'yi başka biri yapar. Çok korkar ve bundan sonra Moteleri yok edilmesi ya da tamamen izole edilmesi gereken bir tehlike olarak görmeye başlar. İki Saatçi'yi de artık ona ihtiyacı olmayan şeyler gibi bir kenara atar.

Bury'nin korkusu, hikâyenin ilerleyen bölümünde Motelerin gerçekten sakladığı bir sırrın ortaya çıkmasıyla bir ölçüde doğrulanır. Aynı zamanda bu korku, yaşadığı kişisel deneyimden de beslenir; roman, onun tutumunun hangi kısmının sağduyudan, hangi kısmının dehşetten geldiğini okura bırakır.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır.

Romanın sonunda insanlık, Motelerin sakladığı gerçeği öğrenir: Mote nüfusu düzenli olarak patlar ve ardından uygarlıklarını yıkan savaşlar çıkar. Bunu fark ettikten sonra donanma, Moteleri silahsızlandırmayı ya da yok etmeyi bile düşünür. Bir Arabulucu ise Mote sisteminin tek Alderson çıkış noktasının abluka altına alınmasını önerir. Plan, insanlığın Moteleri yok etmek zorunda kalmasını önler. Bury bu çözüme şiddetle karşı çıkar, çünkü Moteleri insanlığın bugüne dek karşılaştığı en büyük tehdit olarak görür. Plan onun itirazına rağmen kabul edilir. Rod Blaine ise geri dönünce görevden emekli edilir ve Moteler'le görüşmeleri yürütecek komisyona atanır.

Devam romanı The Gripping Hand'de Bury, Kevin Renner ile birlikte ilk olaylardan sonra gizlice İmparatorluk Deniz İstihbaratı'na alınmış olarak karşımıza çıkar. Onlar on yıllar boyunca İmparatorluğa karşı isyanları önlemekle uğraşmışlardır. Bury'nin ilk görevden kalma travmatik anıları, "gripping hand" (tutan el) ifadesiyle yeniden canlanır ve onu insanlığın gerçekten güvende olup olmadığını doğrulamaya iter. Bu ifade, Motelerin üç kollu anatomisinden doğan bir deyimdir ve ilk keşif sırasında insanların diline de girmiştir. Sonraki romanda ablukanın dayandığı şart da sarsılır: Moteler, sistemde oluşmakta olan bir protoyıldızın tutuşma zamanı hakkında insanları yanıltmıştır.

Canlandıranlar

The Mote in God's Eye'ın bildiğimiz bir film ya da dizi uyarlaması yoktur; dolayısıyla Bury'yi bugüne dek hiçbir oyuncu canlandırmamıştır. Bu sayfadaki kapak fotoğrafı bu nedenle karakteri değil, onu yaratan iki yazardan Jerry Pournelle'i gösterir.

Karakterin arkasındaki bilim

Bury'nin hikâyesi bir sorunun etrafında döner: Başka bir uygarlıkla ilk temasta tehlikeyi nasıl ölçeriz? Roman bu soruyu astronomi ve mühendislik ayrıntılarıyla destekler. Mote, Murcheson's Eye adlı bir kızıl süperdevin önünde görünen sarı, Güneş benzeri bir yıldızdır. Kurguya göre bazıları Murcheson's Eye ile Coalsack'i Tanrı'nın yüzü olarak görür; Mote de bu yüzün gözündeki zerredir. Gerçek Coalsack (Kömür Çuvalı), Güney Haç takımyıldızında, Dünya'dan yaklaşık 587 ışık yılı uzaklıkta, gökyüzünde yaklaşık 7 × 5 derecelik bir alanı kaplayan ve Samanyolu önünde çıplak gözle koyu bir leke olarak görülen karanlık bir bulutsudur; Murcheson's Eye ise kurgusaldır. Kızıl süperdevler gerçek yıldızlardır: yarıçapları Güneş'inkinin birkaç yüz katı ile yaklaşık bin katını aşabilir, yüzey sıcaklıkları 3.500-4.400 kelvin civarındadır ve ömürleri en fazla yaklaşık 25 milyon yıldır. Romanın ablukası da bu astronomik ayrıntıya dayanır: sistemden çıkan tek Alderson noktası, Murcheson's Eye'ın dış katmanlarının içindedir. İnsan gemileri Langston alanı sayesinde orada hayatta kalabilir, Moteler ise kalamaz. Alderson sürücüsü ve Langston alanı kurgudur.

Bury'nin bakışındaki "ticaret mi, güvenlik mi?" gerilimi bugün de yabancı olmayan bir sorudur. Gerçek hayatta yıldızlararası temas henüz yoktur; ama ilk temas senaryoları üzerine düşünen bilim insanları ve yazarlar için Bury'nin ikilemi güçlü bir örnektir. Yazarlardan Pournelle'in özgeçmişi de dikkat çekicidir: 1933'te doğan ve 2017'de ölen yazar, Boeing'de insan faktörleri laboratuvarının başında bulunmuş, North American Rockwell'in Uzay Bölümü'nde operasyon araştırması yapmış ve Apollo programında yer almıştır. Psikoloji alanında lisans ve yüksek lisans, siyaset biliminde doktora derecesi vardır; Kore Savaşı'nda ABD ordusunda görev yapmıştır.

Kültürdeki etkisi

Bury, çıkar peşinde koşan bir tüccarın, uzaylılarla ilk temasta en temkinli ve en korkmuş insana dönüşmesini anlatan karakterdir. Heinlein'ın "belki de yazılmış en iyi uzaylıyla karşılaşma hikâyesi" diye nitelendirdiği romanda ticaret hevesi ile güvenlik kaygısı arasındaki gerilim, onun üzerinden somutlaşır. Karakterin devam romanında yeniden önemli bir rol üstlenmesi de bu çizginin yazarlar için işlenmeye değer olduğunu gösterir. Hikâyenin hangi tarafı haklı bulacağınız ise okuyuşunuza kalmıştır: Bury'nin ablukaya itirazı, romanın en çok düşündüren noktalarından biridir. Konunun bütününü ve hikâyenin bilimini kitap sayfasında ayrıntılı biçimde okuyabilirsiniz.

Başka karakterlerTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar