NASA bilim görevlerini seçme yöntemini değiştiriyor: önce bilim, sonra mühendislik

NASA Bilim Görevleri Müdürlüğü, gezegen sondalarından uzay teleskoplarına kadar bilim görevlerini seçme biçimini baştan düzenliyor. Müdürlüğün başındaki Nicola Fox, 21 Ekim'de bilim camiasına yazdığı açık mektupla “Rekabet Modeli 2.0” (CM2.0) adlı yeni yaklaşımı duyurdu. Mektuba göre NASA, modeli anlatmak ve soruları yanıtlamak için 26 Ekim Pazartesi günü genel merkezden sanal bir toplantı düzenleyecek.

Fox, mektupta mevcut iki aşamalı sürecin görev fikirlerini yıllarca beklettiğini, bunun sözleşme yönetimi sorunları, öngörülemezlik ve yetersiz fonla birleştiğini kabul ediyor. Yeni modelin, NASA Yöneticisi Jared Isaacman'ın bilimi daha hızlı sunma, uzun rekabet süreçlerine harcanan zamanı ve kaynağı azaltma ve fonu en öncelikli görevlere yöneltme talimatının sonucu olduğunu yazıyor.

Temel fikir: önce bilimle yarış

CM2.0'ın çıkış noktası basit: başvurular önce bilimsel değerleriyle yarışacak. Ayrıntılı mühendislik planı, maliyet ve uygulama çalışması, karar için gerçekten gerekli olana kadar istenmeyecek. Bugüne kadar bir görev önerisi hazırlamak, NASA'nın “Fırsat Duyurusu” (AO) adı verilen çağrısına yanıt olarak çok kapsamlı bir dosya gerektiriyordu.

Görev sınıflarına göre neler değişiyor?

Amiral gemileri: En büyük görevlerin yönetimi değişmiyor. Mektuba göre bu süreç, James Webb Uzay Teleskobu'nun ardından yapılan Büyük Görev Çalışması ile zaten yeniden düzenlenmişti; NASA bu görevleri bir NASA merkezine yönlendirip bilim ekiplerini ve aletleri hedefli çağrılarla yarıştırmaya devam edecek.

Astro-Probe, New Frontiers ve Discovery: Orta ve büyük ölçekli bu görevlerde birinci adımda yalnızca üç şey istenecek: güçlü bir bilim gerekçesi, bilim uygulama planı ve kavram kanıtı niteliğinde bir görev tasarımı. Fox'a göre bu, bugün bir AO yanıtında istenen malzemenin yaklaşık yarısını ortadan kaldırıyor. Büyük bir üniversitenin ya da şirketin desteği olmayan baş araştırmacıların da adil değerlendirilmesi hedefleniyor. İkinci adımda seçilen öneriler, NASA'nın iki “bilim mükemmeliyet merkezi” olan Goddard Uzay Uçuş Merkezi ya da Jet İtki Laboratuvarı (JPL) ile birlikte bir görev uygulama çalışması yürütecek; New Frontiers ve Discovery için bu çalışma Goddard'ın yönetiminde Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı'na da verilebilecek. Tek göreve indirme, kavram geliştirme evresi olan A Aşaması'nın ortasında yapılacak; seçilmeyen ekipler kavramlarını bu evrenin sonuna kadar kendi başlarına taşımak zorunda kalmayacak. NASA'nın yeni görev sınıfının ilk üyesi olarak seçilen PRIMA kızılötesi teleskobu Astro-Probe sınıfında yer alıyor; Venüs sondası DAVINCI ise Discovery programının görevlerinden.

MIDEX ve Earth Explorer: Aynı iki adımlı yapı uygulanacak, ancak üniversiteler ve sanayi ortakları da uygulayıcı kurum olabilecek. Bu kurumlar, görev seçiminden önce benzer karmaşıklık ve maliyetteki geçmiş işlerine göre değerlendirilecek. Ekipler isterlerse birinci adımda Goddard ya da JPL'den bir uygulama ekibiyle eşleştirilmeyi talep edebilecek.

Küçük görevler: SMEX, fırsat görevleri, Earth Venture, başka uydulara eklenen misafir yükler ve ortak fırlatmalar tek adımlı yarışmaya geçecek; daha küçük değerlendirme kurulları ve sanal saha ziyaretleri kullanılacak.

Ticari uzay, maliyet disiplini ve merkezler

Mektup dört ilke sıralıyor. Birincisi, her görev sınıfında ticari olanakların, örneğin hazır uydu gövdelerinin, alt sistemlerin ve çok görevli işletme hizmetlerinin, teknik ya da maliyet avantajı sağladığı her yerde kullanılması. İkincisi, bilimsel değerin öne alınmasıyla deneyimli ekiplerle ilk kez başvuran ekiplerin eşit konuma gelmesi. Üçüncüsü maliyet ve takvim disiplini: Fox, denetim eşiklerinin aşılmasının görevin sonlandırılmasına kadar varan sonuçları olacağını yazıyor. Dördüncüsü, işlerin uygun biçimde Goddard ve JPL'e yönlendirilmesiyle hem kaynak tasarrufu sağlanması hem de NASA merkezleri arasındaki “gereksiz rekabetin” kaldırılması.

Açık sorular

Mektup, değişikliklerin bir kısmının tam olarak uygulanmasının zaman alacağını, aşamalar hâlinde hayata geçirileceğini ve camianın görüşleriyle iyileştirileceğini belirtiyor. Hangi çağrıdan itibaren yeni kuralların geçerli olacağı, görev sınıflarının maliyet tavanları ve bütçe tarafı mektupta yer almıyor. İkinci adımın Goddard ve JPL'e bağlanması, bu iki merkezin dışındaki kurumların rolünün nasıl şekilleneceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Ayrıntıların 26 Ekim'deki toplantıda netleşmesi bekleniyor.