ESA dört yeni Galileo uydusu sipariş etti: ikinci nesil filo 16 uyduya çıkıyor

Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Avrupa'nın uydu seyrüsefer sistemi Galileo için dört yeni ikinci nesil (G2) uydu sipariş etti. ESA'nın 27 Ekim'de yaptığı duyuruya göre İtalya'daki Thales Alenia Space ile sözleşme 23 Ekim'de Roma'da, Almanya'daki Airbus Defence and Space ile sözleşme ise 26 Ekim'de Ottobrunn'da imzalandı. İki şirketin her biri ikişer uydu daha üretecek; böylece sipariş edilen G2 uydusu sayısı 12'den 16'ya çıkıyor.

Yeni dört uydunun 2031'de teslim edilmesi, ardından fırlatılması planlanıyor. ESA, ilk 12 uydunun montaj ve test çalışmalarının sürdüğünü, ilk G2 fırlatmasının ise 2028'de beklendiğini belirtiyor.

Neden yeni uydu gerekiyor?

Galileo, telefonlardan araç navigasyonuna, bankacılık sistemlerinin zaman damgasından acil yardım çağrılarına kadar pek çok hizmetin arkasındaki konum ve zaman sinyalini sağlıyor. ESA'nın verdiği bilgiye göre sistem için 38 birinci nesil uydu üretildi ve bunların dördü dışında hepsi fırlatıldı. Uyduların ömrü sınırlı olduğu için sistemin kesintisiz sürmesi, yeni neslin eskiyenlerin yerini zamanında alabilmesine bağlı. ESA, iki neslin aynı takımyıldızda uyum içinde çalışacağını ve yeni siparişin sistemin uzun vadeli dayanıklılığını artıracağını vurguluyor.

ESA'nın Dayanıklılık, Seyrüsefer ve Bağlantı Direktörü Laurent Jaffart, sözleşmeleri Avrupa'nın kendi geleceğine bağımsız ve kendinden emin biçimde yön verme yeteneğine yapılmış bir yatırım olarak nitelendirdi. Airbus'ın uzay sistemlerinden sorumlu yöneticisi Alain Fauré ise uyduların Avrupa'nın güvenlik ve savunması için seyrüsefer yeteneklerini artırmada hayati olduğunu söyledi.

İkinci nesil neler getiriyor?

ESA'nın açıklamasına göre G2 uyduları tamamen dijital seyrüsefer yükleri, geliştirilmiş seyrüsefer antenleri, uydular arası bağlantı kapasitesi ve gelişmiş atom saatleriyle donatılıyor. Ajansın daha önceki açıklamalarında her uyduda, mevcut nesildeki dört saate karşılık altı atom saati bulunacağı, Galileo uydularında ilk kez elektrikli itki kullanılacağı ve dijital yükün yörüngede yeniden yapılandırılabileceği belirtilmişti. Uyduların yörüngede 15 yıl çalışması öngörülüyor.

Uydular arası bağlantı, uyduların birbirinin sinyalini çapraz denetlemesine olanak tanıyor. ESA, 2021'deki ilk sözleşme duyurusunda yeni neslin sinyal karıştırma (jamming) ve sahte sinyal (spoofing) girişimlerine karşı daha güçlü koruma sunacağını, hedefin metre düzeyindeki konum doğruluğunu desimetre düzeyine indirmek olduğunu açıklamıştı. Aynı duyuruda arama-kurtarma hizmetinde iki yönlü iletişim ve doğal afetlerde seyrüsefer sinyali üzerinden uyarı gönderme gibi yeteneklerden de söz edilmişti. Yeni sinyal yapısının yerdeki ilk sınavına ilişkin ayrıntıları daha önce aktarmıştık.

Takvim ilk hedeflerden kaydı

G2 uydularının ilk partisi için sözleşmeler Mayıs 2021'de toplam 1,47 milyar avro değerinde imzalanmıştı. Thales Alenia Space ve Airbus o zamandan beri birbirinden bağımsız iki ayrı uydu ailesi geliştiriyor; her şirket altışar uydu üstleniyor. ESA, 2021'deki imza sırasında ilk fırlatmanın dört yıldan kısa sürede yapılmasını hedeflediğini duyurmuştu. Arianespace de 2024'te ilk dört G2 uydusunu iki Ariane 6 uçuşuyla taşıma sözleşmesini açıklarken bu uçuşları 2026 ve 2027 için planlamıştı. ESA'nın bugünkü takvimine göre ise ilk G2 fırlatması 2028'de bekleniyor. Fırlatma tarihlerinin üretim ve test sürecine göre yeniden değişebileceğini de hesaba katmak gerekiyor.

Arianespace'in verdiği bilgiye göre her biri yaklaşık 2.000 kilogram olacak G2 uyduları, Galileo'nun yaklaşık 23.222 kilometre yükseklikteki çalışma yörüngesine yerleşecek. Program Avrupa Birliği Uzay Programı kapsamında Avrupa Komisyonu tarafından finanse ediliyor; ESA tasarım ve tedarikten, AB Uzay Programı Ajansı (EUSPA) ise sistemin işletilmesinden sorumlu.

Sırada ne var?

Önümüzdeki dönemin asıl sınavı ilk 12 uydunun testleri tamamlayıp yörüngeye ulaşması olacak. Yeni sipariş edilen dört uydu, 2030'ların başında hem eskiyen birinci nesil uyduların yerini almaya hem de takımyıldıza yedek kapasite eklemeye yarayacak. Ancak iki farklı üreticinin iki farklı uydu ailesini aynı sistemde sorunsuz çalıştırması, hem teknik hem takvim açısından ESA'nın önündeki en büyük soru işareti olmayı sürdürüyor.