Uzayla ilgili bilmeceler ve cevapları
Ay, Güneş, yıldızlar ve gökyüzü üzerine halk bilmeceleri ile gezegenler, roket, astronot ve kara delik hakkında kolaydan zora sıralanmış 14 yeni uzay bilmecesi, cevapları ve kısa bilgileriyle.
Uzayla ilgili bilmeceler; Ay'ı, Güneş'i, yıldızları, gezegenleri ve uzay araçlarını bir ipucuyla anlatır, cevabı da sana buldurur. Bu sayfada önce dedelerimizden kalan halk bilmecelerini, sonra uzay bilgisiyle hazırladığımız yeni bilmeceleri bulacaksın. Her bilmecenin cevabı gizli; önce tahmin et, sonra "Cevabı göster" yazısına dokun.
Bu sayfada
1. Ay, Güneş, yıldızlar ve gökyüzü üzerine halk bilmeceleri
2. Kolaydan zora 14 yeni uzay bilmecesi
3. Her cevapta bir kısa bilgi ve okuma bağlantısı
4. Sınıfta oynanacak bilmece oyunu
5. Yazdırılabilir kelime avı çalışma kâğıdı
Halk bilmeceleri: gökyüzü dedelerimizin dilinde
Bilmeceler, kimin yazdığı bilinmeyen, ağızdan ağıza yayılan halk edebiyatı ürünleridir. Eskiden uzun kış gecelerinde ailece sorulur, cevabı bilen alkış alırdı. Gökyüzü de en sevilen konulardan biriydi; çünkü Ay ve yıldızlar herkesin her gece gördüğü şeylerdi. Aşağıdaki bilmeceleri konularına göre sıraladık.
Ay bilmeceleri
1. Gökte açık pencere,
kalaylı bir tencere.
Cevabı göster
Cevap: Ay. Ay kendi ışığını üretmez; gördüğümüz parlaklık Güneş'ten gelip Ay'ın yüzeyinden yansıyan ışıktır. Ay'ı daha yakından tanımak için Ay sayfasına bak.
Güneş bilmeceleri
2. Sandığa giremeyen
altın para.
Cevabı göster
Cevap: Güneş (bazı yörelerde Ay). Bu bilmece iki cevapla da söylenir; ikisi de gökte parlayan, tutulamayan birer "altın para" gibidir. Güneş aslında bir yıldızdır; ayrıntısı Güneş sayfasında.
Yıldız bilmeceleri
3. Ay varken açarlar,
gün varken kaçarlar.
Cevabı göster
Cevap: Yıldızlar. Yıldızlar gündüz de yerindedir; ama gökyüzü aydınlıkken sönük ışıkları seçilemez. Kaç yıldız görebileceğini bu sayfada okuyabilirsin.
4. Akşam baktım çok varlar,
sabah baktım hiç yoklar.
Cevabı göster
Cevap: Yıldızlar. Sabah Güneş doğunca gökyüzü aydınlanır ve yıldızlar görünmez olur, ama hiçbir yere gitmezler. Yıldızların türlerini Yıldızlar sayfasında bulabilirsin.
5. Yanar söner, parlar,
ısıtmaz.
Cevabı göster
Cevap: Yıldız. Yıldızlar çok uzakta oldukları için bize küçük bir nokta gibi görünür; havanın etkisiyle de yanıp sönüyormuş gibi titrer. Gökteki en parlak yıldızı merak ediyorsan Sirius sayfasına bak.
Gökyüzü bilmeceleri
6. Mavi atlas, iğne batmaz,
makas kesmez, terzi dikmez.
Cevabı göster
Cevap: Gökyüzü. Güneş ışığı havaya çarpınca her yöne saçılır; mavi ışık daha çok saçıldığı için gökyüzü mavi görünür. Havanın katmanlarını Dünya'nın atmosferi sayfasında okuyabilirsin.
Yeni uzay bilmeceleri (kolaydan zora)
Bu bilmeceleri uzay bilgisine dayanarak biz yazdık. İlk beşi okul öncesi ve 1. sınıf için kolay, sonrakiler biraz daha düşündürür. Son bilmeceler 3-4. sınıflar için.
Kolay bilmeceler
7. Kaskı var, kalın giysisi var,
sırtında hava çantası var.
Dünya'dan uzağa giden
cesur bir yolcu var.
Cevabı göster
Cevap: Astronot. Astronotların uzay giysisi onlara soluyacakları havayı verir, aşırı sıcaktan ve soğuktan korur. Astronotluğu bu sayfada anlattık.
8. Ateşini aşağı savurur,
kendisi yukarı fırlar.
Gazı iter, göğe çıkar,
yıldızlara yol alır.
Cevabı göster
Cevap: Roket. Roketin yakıtı yanınca sıcak gaz aşağı doğru fışkırır; roket de bunun tersine, yukarı itilir. Nasıl çalıştığını roket sayfasında okuyabilirsin.
9. Belinde kocaman kemer,
buzdan taştan dizilmiş.
Gezegenlerin süslüsü,
adı nedir, kim bilmiş?
Cevabı göster
Cevap: Satürn. Satürn'ün halkaları milyarlarca buz ve kaya parçasından oluşur; halkası olan tek gezegen o değildir ama en göz alıcısı odur. Ayrıntısı Satürn'ün halkaları sayfasında.
10. Pas rengi tozlu yüzü var,
iki küçük ayı var.
Güneş'ten saydın mı dört,
kırmızı bir dostumuz var.
Cevabı göster
Cevap: Mars. Mars'ın taşlarındaki ve tozundaki demir paslandığı için gezegen kırmızı görünür; Phobos ve Deimos adında iki küçük uydusu vardır. Mars sayfasına göz at.
11. Gezegenlerin en irisi,
içine bin Dünya sığar.
Kırmızı lekesi bir fırtına,
o da Dünya'dan büyük çıkar.
Cevabı göster
Cevap: Jüpiter. Jüpiter Güneş Sistemi'nin en büyük gezegenidir; Büyük Kırmızı Leke denen fırtınası Dünya'dan daha geniştir. Jüpiter sayfasında daha fazlası var.
Orta bilmeceler
12. Uzun boru, ucunda göz,
uzaktaki ışığı toplar.
Sönük yıldızı parlatır,
gökyüzünü yakına taşır.
Cevabı göster
Cevap: Teleskop. Teleskop, ayna ya da mercekleriyle uzaktan gelen ışığı toplar ve odaklar; aynası büyüdükçe daha sönük cisimleri gösterir. Teleskop nedir?
13. Dünya'nın çevresinde döner,
ne yorulur ne uyur.
Havayı haber verir,
yolumuzu bulur.
Cevabı göster
Cevap: Yapay uydu. İnsanların fırlattığı uydular hava durumunu izler, televizyon yayınlarını taşır, konum bulmamıza yardım eder. Ay ise Dünya'nın doğal uydusudur; farkı doğal uydu sayfasında.
14. Gökyüzünde bir ev var,
içinde insanlar yaşar.
Bir günde on altı kez
Güneş'in doğuşunu karşılar.
Cevabı göster
Cevap: Uluslararası Uzay İstasyonu. İstasyon Dünya'nın çevresini yaklaşık 90 dakikada bir dolaşır, bu yüzden içindekiler günde 16 gün doğumu görür. Uzay istasyonu nedir?
15. Gece gökte çizgi çeker,
dilek tutar görenler.
Adında yıldız geçer ama
yıldız değil, bilenler bilir.
Cevabı göster
Cevap: Akan yıldız (meteor). Akan yıldız aslında uzaydan gelen küçük bir taş ya da toz parçasının havaya çok hızlı girip yanmasıyla oluşan ışık çizgisidir. Meteorlar ve göktaşları sayfasına bak.
16. Buzdan bir topu var,
tozdan uzun saçı var.
Güneş'e yaklaştı mı
saçını geriye savurur.
Cevabı göster
Cevap: Kuyruklu yıldız. Kuyruklu yıldızlar donmuş gaz, kaya ve tozdan oluşur; Güneş'e yaklaşınca ısınır ve kuyruğu Güneş'ten uzağa doğru uzanır. Kuyruklu yıldızlar sayfasında ayrıntısı var.
Zor bilmeceler
17. Hem yıldızdır hem en yakını,
sabah doğar, akşam batar.
Oysa yerinden kıpırdamaz,
dönen biziz, o bakar.
Cevabı göster
Cevap: Güneş. Güneş bize en yakın yıldızdır; doğup batıyor gibi görünmesinin sebebi Dünya'nın kendi çevresinde dönmesidir. Dünya kaç saatte döner?
18. Giyilir ama elbise değil,
içinde hava, sırtında çanta.
Sıcağa soğuğa kalkan olur,
astronotu korur boşlukta.
Cevabı göster
Cevap: Uzay giysisi. Uzay giysisi astronotu havasız boşluğa, aşırı sıcaklığa ve soğuğa karşı korur, ona oksijen sağlar. Giysiyle yapılan dış çalışmaları uzay yürüyüşü sayfasında okuyabilirsin.
19. Işık bile kaçamaz ondan,
gözle göremez kimse onu.
Çevresindeki yıldızlar
ele verir yerini onun.
Cevabı göster
Cevap: Kara delik. Kara deliğin çekimi o kadar güçlüdür ki ışık bile kaçamaz; bu yüzden doğrudan görülmez, çevresindeki gaz ve yıldızlara yaptığı etkiden anlaşılır. Sanıldığı gibi her şeyi süpürge gibi çekmez; neden emmediğini anlattık.
20. Suya koysan yüzerdi,
ama küvete sığmaz.
Kocaman ama gevşek yapılı,
halkasıyla tanınır, şaşmaz.
Cevabı göster
Cevap: Satürn. Satürn, ortalama yoğunluğu sudan düşük olan tek gezegendir; yeterince büyük bir küvet olsa suda yüzebilirdi. Satürn suda yüzer mi?
Sınıfta bilmece oyunu
Bilmeceler sınıfta kısa bir yarışmaya dönüşebilir. Aşağıdaki oyun okul öncesi ve ilkokul için uygundur; 15-20 dakika sürer.
- Takımlar: Sınıf iki takıma ayrılır: "Ay takımı" ve "Güneş takımı".
- Kart çekme: Öğretmen bilmeceleri kartlara yazar, cevabı arkaya koyar. Takımlar sırayla kart çeker; öğretmen yüksek sesle okur.
- Düşünme süresi: Takıma 30 saniye verilir. Bilirse 1 puan alır; bilemezse soru karşı takıma geçer.
- Bilgi puanı: Cevabı bulan takım, o gök cismi hakkında bildiği bir şeyi de söylerse 1 puan daha kazanır ("Mars kırmızıdır" gibi).
- Kendi bilmecen: Oyunun sonunda her takım bir uzay bilmecesi uydurur ve diğer takıma sorar.
Okuma yazma bilmeyen küçükler için cevap kartlarına resim çizilebilir: Ay, Güneş, yıldız, roket. Çocuk cevabı söyleyemezse doğru resmi gösterebilir.
Merak edebileceklerin
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin
