Flying Saucers Have Landed (Leslie, Adamski): iddiaları ve bilimin cevabı
1953 tarihli Flying Saucers Have Landed, Adamski'nin Venüslü bir uzaylıyla çölde buluştuğu iddiasını yaygınlaştırdı; Venüs'ün yüzeyi 467 °C olduğundan bilim bu anlatıyı kabul etmiyor.
- Tür
- Gizem / sözde bilim
- Yazar
- Desmond Leslie
- İlk yayın yılı
- 1953
Flying Saucers Have Landed, yani Türkçe karşılığıyla yaklaşık "Uçan Daireler Yere İndi", Irlandalı yazar Desmond Leslie ile Polonya kökenli Amerikalı George Adamski'nin 1953'te yayımlanan ortak kitabıdır. İngiltere'de Thomas Werner Laurie, ABD'de British Book Centre tarafından basılmıştır. Kitap, uçan daire meraklılarının "temaslı" (contactee) dediği bir akımın en bilinen metinlerinden biridir: Adamski, 1952'de Kaliforniya çölünde Venüs'ten gelen bir insansı varlıkla karşılaştığını anlatır. Bu sayfa önce kitabın ne savunduğunu tarafsızca özetliyor, ardından Venüs hakkında bugün bildiklerimizin ve araştırmacıların bulgularının bu iddiaya ne dediğini ayrıntılı veriyor. Kitabı bilim kitabı gibi sunmuyoruz.
Kitap ne anlatıyor?
Kitap iki ayrı yazarın iki ayrı bölümünden oluşur. İngilizce Vikipedi'ye göre ilk bölüm Leslie'nindir ve onun dünya dışı ziyaretçiler üzerine yazdığı bir taslağa dayanır. Adamski'nin payı ise kendi "temas" anlatısıdır. Böylece kitap, bir yanda "uçan daireler eskiden beri var" diyen bir derleme, öte yanda bunun bir görgü tanığının doğrudan ifadesiyle desteklendiğini öne süren bir anlatı sunar. Okur iki yazarın bölümlerini birbirini tamamlayan parçalar olarak görür; ama bu iki bölüm yöntem bakımından farklıdır, biri okuma ve yorumlamaya, diğeri tek bir kişinin deneyimine dayanır.
Adamski'nin anlattığı olayın tarihi bellidir: 20 Kasım 1952, Kaliforniya'daki Desert Center yakınları. O kendisini bir teleskopla gökyüzünü gözleyen biri olarak sunar. Anlatısına göre orada "Orthon" adını verdiği, uzun sarı saçlı ve bronz tenli bir varlıkla karşılaşır; varlıkla sözsüz, telepati ve el işaretleriyle anlaşmıştır. Kitap bu varlığı Venüs'ten gelmiş biri olarak sunar. Adamski ayrıca kendi çektiği uçan daire fotoğraflarını yayımlar.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Kitabın yapısı basittir: iki yazar, iki ayrı bölüm. Leslie'nin bölümü, dünya dışından gelen ziyaretçiler fikrini bir tür derleme ve yorum olarak ele alır; amacı okuru, uçan dairelerin ciddiye alınması gereken bir konu olduğuna hazırlamaktır. Adamski'nin bölümü ise bu fikri tek bir kişinin deneyimine bağlar. Bu bölüm sonradan "Pilgrimage" adıyla da anılan anlatıdır.
Adamski'ye göre 20 Kasım 1952'de Kaliforniya'daki Desert Center yakınında Orthon adlı bir varlıkla karşılaşmıştır. Varlığı uzun sarı saçlı, bronz tenli biri olarak tarif eder, onunla telepati ve el işaretleriyle anlaştığını söyler ve onu Venüs'ten gelmiş sayar. Olayın kanıtı olarak kendi çektiği uçan daire fotoğraflarını sunar. Bu sahnenin ayrıntılarını aktarmıyoruz; önemli olan kitabın tezidir: yabancı bir uygarlık bizi ziyaret etmektedir, ziyaretçiler insana benzer ve iyi niyetlidir, ve bir insanla bilinçli olarak temas kurmuşlardır.
Kitap bu temasın bir başlangıç olduğu izlenimini bırakır ve devamını Adamski'nin sonraki kitapları getirir. Inside the Space Ships (1955), Orthon'un ona Güneş Sistemi'nde gezi düzenlediğini, Venüs'ü gördüğünü, bin yaşında olduğu söylenen bir "Üstat"la tanıştığını ve Dünya'ya bir barış mesajı ulaştırmakla görevlendirildiğini öne sürer. Flying Saucers Farewell (1961) aynı anlatıyı sürdürür. Yani ilk kitap, tek bir çöl buluşmasından çok daha geniş bir anlatı dünyasının kapısını açar.
Okur için önemli olan, kitabın bir kanıt dosyası değil, bir tanıklık anlatısı olmasıdır. Adamski ne gök bilimci ne de ölçüm yapan bir araştırmacıdır; elindeki şey kendi sözü ve fotoğraflarıdır. Leslie'nin bölümü bu tanıklığı daha geniş bir çerçeveye oturtur, ama o çerçeve de kanıt değil yorumdur. Kitabın etkisi bu yüzden bilimsel ağırlığından değil, anlatısının çekiciliğinden gelir: yüzyılın ortasında gökyüzüne bakan insanlara, orada kendilerine dostça yaklaşan birinin olabileceğini söyler. Sonraki bölümlerde bu anlatının neden bilimle ve tanık ifadeleriyle bağdaşmadığını ayrıntılı veriyoruz; çünkü kitabın cazibesi, sınanabilir iddialarının sınandığında tutmamasıyla yan yana durur.
Yazarlar ve yazıldığı dönem
Desmond Leslie 29 Haziran 1921'de Londra'da doğdu, 21 Şubat 2001'de Fransa'nın Antibes kentinde öldü. Savaşta RAF'ta Spitfire pilotluğu yaptı; babası Shane Leslie, Winston Churchill'in birinci dereceden kuzeniydi. Elektronik müzik ve ses kaydı alanında öncü bir isimdi: 1950'lerin başında çok kanallı bir ses karıştırma masası tasarladığı, bunun Rupert Neve tarafından yapıldığı belirtilir. Uzay konusunda başka bir yönü de vardır: astronom Patrick Moore ile "How Britain Won the Space Race" kitabını birlikte yazdı.
George Adamski ise 1891'de doğdu, 1965'te öldü. Polonya kökenli bir Amerikalıdır; 1950'lerde fotoğrafları ve kitaplarıyla ün yaptı. Çağdaşı araştırmacıların çoğu onu aldatmacı olarak gördü. Kitap, 1950'lerin başında, uçan daire merakının yükselişte olduğu bir dönemde çıktı. İngilizce Vikipedi, Adamski'nin bu kitabı ile 1955 tarihli Inside the Space Ships'in 1960'a kadar birlikte yaklaşık 200.000 adet sattığını aktarır.
Kitabın iddiaları
- 20 Kasım 1952'de çölde, Venüs'ten geldiği söylenen insansı bir varlıkla gerçek bir temas yaşandı.
- Varlık telepati ve el işaretleriyle iletişim kurdu.
- Adamski'nin çektiği fotoğraflar yabancı uzay araçlarını gösteriyor.
- Adamski'nin sonraki kitaplarına göre bu ziyaretçiler Güneş Sistemi'nin diğer gezegenlerinden geliyor ve Dünya'ya barış mesajı taşıyor.
Bilim ne diyor?
Venüs yaşanabilir bir yer değil
Kitabın en kolay sınanan iddiası, uzaylının Venüs'ten gelmesidir. NASA'nın verdiği değerlere göre Venüs'ün yüzey sıcaklığı yaklaşık 467 °C, yüzey basıncı Dünya'daki deniz seviyesinin yaklaşık 93 katıdır. Bu basınç, Dünya'da 930 metre deniz altındaki basınca denk gelir. Atmosfer çoğunlukla karbondioksittir ve bulutlar sülfürik asitten oluşur. Yani Adamski'nin tarif ettiği türden, bizimle benzer bedenli ve açık havada yürüyen bir yaratığın yaşayabileceği bir yer değildir. Daha ayrıntısı için Venüs'ün atmosferi sayfasına bakabilirsiniz.
Üstelik bu bilgi uzay çağında doğrudan sondalarla doğrulandı. Mariner 2, 14 Aralık 1962'de Venüs'ün yanından geçerek gezegenin çok sıcak bir yüzeyi ve kalın bir atmosferi olduğunu gösterdi. Venera 7 ise 15 Aralık 1970'te başka bir gezegene başarıyla yumuşak iniş yapan ilk araç oldu; yüzey sıcaklığını yaklaşık 475 °C ölçtü ve toplam 53 dakika veri gönderdi. NASA'ya göre Venüs yüzeyine ulaşabilen Sovyet Venera sondaları, 23 dakika ile iki saat arasında dayanabildi. Keşfin ayrıntıları için Venüs'ün keşfi sayfamıza bakın.
Ay anlatıları da tutmadı
Adamski'nin sonraki iddiaları arasında Ay'ın görünmeyen yüzünde kentlerin, ağaçların ve dağların bulunduğu da vardı. Oysa Ay'ın atmosferi yoktur ve bildiğimiz anlamda yaşama elverişli değildir. Sovyet Luna 3 sondası 7 Ekim 1959'da, yani Adamski'nin 1955 tarihli kitabından dört yıl sonra, arka yüzü ilk kez fotoğrafladı. Görüntüler ağırlıkla dağlık bir arazi ve yalnızca iki koyu bölge gösteriyordu.
Tanıklar ve fotoğraflar
Araştırmacı James W. Moseley 1955'te olayı inceledi ve tanık ifadelerinde çelişkiler buldu. Olayın tanığı olduğu söylenen Al Bailey, bir uçan daire ya da uzaylı gördüğünü reddetti. George Hunt Williamson'ın olaya tanık olduğu yönündeki iddia da yanlıştı: Moseley'e göre olay sırasında orada değildi. Jerrold Baker ise buluşmanın önceden planlanmış gibi göründüğünü söyledi. Moseley, anlatıda "ciddi kuşku" doğuracak kadar kusur bulunduğu sonucuna vardı. ABD Hava Kuvvetleri'ne bağlı olarak çalışan Edward J. Ruppelt de 1953'te Adamski'yi "dolandırıcı" olarak niteledi. Ünlü "keşif aracı" fotoğrafı, 1930'lardan kalma bir gaz lambası ya da piliç kuluçka makinesine benzetildi. 1957'de Adamski'nin iddialarını destekleyen bir "Dışişleri Bakanlığı mektubu" ortaya çıktı, ama bunun bir şaka olduğu sonradan anlaşıldı.
Sonuçta bilimin cevabı nettir: kitaptaki temel iddia, yani Venüs'ten gelen insansı bir ziyaretçi, hem gezegen bilimiyle hem de tanıkların ifadeleriyle çelişir. Benzer bir UFO efsanesinin nasıl doğduğunu görmek isterseniz Roswell 1947 yazımıza bakabilirsiniz.
Nerede haklı, nerede değil?
- Haklı olduğu yer: Gökyüzünde açıklanamayan olaylara duyulan merak meşrudur; ABD'nin bu tür olayları inceleme tarihi ayrı bir yazıda anlatılıyor.
- Haksız olduğu yer: Venüs'ün ve Ay'ın koşulları, Adamski'nin tarif ettiği yaşamı dışlar.
- Yöntem sorunu: Tek kişinin anlatısı, çelişen tanıklıklar ve sahte çıkan belgelerle desteklenmiştir.
Etkisi ve uyarlamaları
Kitap, 1950'lerin temaslı akımını başlatan eserlerden sayılır. Adamski'nin Orthon betimlemesi, "iyi niyetli, bize benzeyen, barış isteyen uzaylı" imgesini yaygınlaştırdı. Sonraki on yıllarda popüler kültürdeki baskın uzaylı imgesi, Communion gibi kitapların da etkisiyle "gri uzaylı"ya kaydı. Kitabın bilinen bir film ya da dizi uyarlamasını doğrulayamadık, ödül aldığına dair de bir kayıt görmedik. 1951 yapımı Uçan Dairelerin Esrarı gibi dönemin filmleri aynı çağın uzaylı hayranlığını yansıtır, ama Adamski'yle doğrudan bağları yoktur.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Kitap, 1950'lerin uçan daire kültürünü ve temaslı akımının nasıl doğduğunu anlamak isteyen, ama iddiaları eleştirel okuyabilen okur için uygundur. Bilim kitabı olarak okunmamalıdır. Yeni başlayanlara önerimiz, önce George Adamski sayfasını okumak, sonra kitabı bu tarihsel bağlamda ele almaktır. Aynı çizgideki bir başka tartışma için antik astronot iddialarına göz atabilirsiniz. Kitabın doğrulanabilen bir Türkçe baskısını bulamadığımız için kayıttaki Türkçe baskı alanını boş bıraktık.

























