Uçan Dairelerin Esrarı (The Day the Earth Stood Still)
Washington'a inen uzaylı Klaatu ve robotu Gort'un insanlığa getirdiği uyarıyı anlatan 1951 yapımı Soğuk Savaş dönemi bilimkurgu klasiği.
- Tür
- Film
- Yıl
- 1951
- Yönetmen / yaratıcı
- Robert Wise
- Oyuncular
- Michael Rennie, Patricia Neal, Hugh Marlowe, Sam Jaffe, Billy Gray
- Süre / sezon
- 92 dk
Uçan Dairelerin Esrarı (The Day the Earth Stood Still), Robert Wise'ın yönettiği 1951 yapımı bilimkurgu klasiği. Soğuk Savaş'ın ve nükleer silahlanma yarışının ilk yıllarında çekilen film, insanlığa önemli bir mesaj getirmek için güçlü bir robotla birlikte Dünya'ya gelen insan görünümlü bir uzaylıyı anlatıyor. Türkçede "Dünyanın Durduğu Gün" olarak da bilinen film, 1995'te ABD Ulusal Film Arşivi'ne alındı.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=51JoEE_znyI
Konusu
Bir uçan daire, Washington'daki National Mall'a iner ve ABD Ordusu onu askerler ve tanklarla kuşatır. Uzay giysili, insan görünümlü bir yaratık dışarı çıkar ve "barış ve iyi niyetle" geldiğini duyurur. Küçük metal bir aleti açarken tedirgin bir asker tarafından vurularak yaralanır. Gemiden çıkan dev robot, askerlerin silahlarını ve tankları yok eder; uzaylı Klaatu robota, Gort'a durmasını emreder. Klaatu, kırılan aletin ABD Başkanı'na "diğer gezegenlerdeki yaşamı incelemesi için" getirdiği bir hediye olduğunu açıklar.
Hastaneye kaldırılan Klaatu kısa sürede iyileşir ve mesajını bütün dünya liderlerine aynı anda iletmek ister. İsteği siyasi engellere takılınca kaçarak sıradan insanların arasına karışır, Bay Carpenter adıyla bir pansiyona yerleşir. Burada dul Helen Benson ve oğlu Bobby ile tanışır, ünlü bir bilim insanı olan Profesör Barnhardt ile görüşür. Gücünü göstermek için de temel hizmetler dışında Dünya'daki bütün elektrikli aygıtları 30 dakikalığına durdurur; filmin adı bu sahneden geliyor.
Yapım
Yapımcı Julian Blaustein, erken Soğuk Savaş'ın ve atom çağının korkularını yansıtacak bir film yapmak için iki yüzden fazla bilimkurgu öyküsünü ve romanı inceledi. Senaryo, Edmund H. North tarafından Harry Bates'in 1940 tarihli "Farewell to the Master" öyküsünden uyarlandı. Uzay gemisinin tasarımında ünlü mimar Frank Lloyd Wright ile iş birliği yapıldı. Müzikleri Bernard Herrmann besteledi; besteci Danny Elfman, bu müziğin film müziğine ilgi duymasına ve Herrmann hayranı olmasına yol açtığını anlatıyor.
Film, 9 Nisan-23 Mayıs 1951 arasında 20th Century Fox stüdyolarında çekildi; ikinci ekip Washington'da ve Fort Meade'de arka plan sahneleri çekti, başrol oyuncuları Washington'a hiç gitmedi. Yönetmen Robert Wise'a göre ABD Savunma Bakanlığı senaryoyu okuduktan sonra yapıma katılmayı reddetti; filmde görülen askerî araçlar ise o sırada Fort Meade'de konuşlu bir alaydan geldi. Klaatu'yu Michael Rennie, Helen'i Patricia Neal canlandırıyor.
Bilim ne diyor?
Filmin en sevilen ayrıntılarından biri, gerçek bir bilim insanının katkısı. UCLA'dan astrofizikçi Samuel Herrick, Profesör Barnhardt'ın karatahtasındaki denklemleri hazırladı. Herrick, gök mekaniğiyle ilgili bir denklemin en uygun seçim olacağını düşünerek kendi çalışma alanı olan, uzay seyrüseferindeki "üç cisim problemi"ne ait bir denklemi kullandı. Üç cisim problemi, birbirini çeken üç gök cisminin hareketinin genel bir formülle önceden hesaplanamaması sorunu; uzay araçlarının yörüngelerini planlamak bugün de bu tür hesaplara dayanıyor.
Klaatu'nun gezegenimize iniş noktası da sembolik. Kapaktaki NASA fotoğrafı, filmdeki uçan dairenin indiği National Mall'un simgelerinden Washington Anıtı'nı, ABD'nin 250. kuruluş yılı etkinlikleri sırasında çekilmiş uzun pozlu bir kareyle gösteriyor. Filmin asıl "bilim" mesajı ise teknolojiyle ilgili değil: Nükleer silahların uzaya taşınması tehlikesine karşı yapılan uyarı, film çekildiği yıllarda insanlığın yeni elde ettiği yıkım gücünün yarattığı kaygının ifadesiydi. 1967'de imzalanan Dış Uzay Antlaşması da nükleer silahların Dünya yörüngesine yerleştirilmesini yasakladı.
Etkisi
Film 1995'te "kültürel, tarihî ya da estetik açıdan önemli" bulunarak ABD Kongre Kütüphanesi'nin Ulusal Film Arşivi'ne alındı. Amerikan Film Enstitüsü'nün listelerinde de yer aldı: 2001'de en heyecan verici 100 film listesinde 82., en ilham verici 100 film listesinde 67. sıraya girdi. Dönemin eleştirmenleri filmin belgesel havasını ve ciddiyetini övdü; Harrison's Reports, onu o güne kadar yapılmış en iyi bilimkurgu filmi olarak niteledi. Bernard Herrmann'ın müziği daha sonra Lost in Space dizisinin pilot bölümünde yeniden kullanıldı.
Neden izlemeli?
Uçan Dairelerin Esrarı, uzaylıları istilacı canavarlar olarak değil, insanlığa ayna tutan ziyaretçiler olarak gösteren ilk büyük filmlerden biri. Klaatu'nun sıradan bir aileyle geçirdiği günler, insanların korku karşısında nasıl davrandığını sakin ve düşündürücü bir dille anlatıyor. Gort'un Washington'daki hareketsiz silueti ve filmin ünlü komutu "Klaatu barada nikto", popüler kültürde bugün de yaşayan göndermeler. Soğuk Savaş'ın kaygılarını ve 1950'lerin bilimkurgu sinemasını anlamak isteyenler için temel bir eser.
Kısaca
- Yıl: 1951
- Yönetmen: Robert Wise
- Senaryo: Edmund H. North
- Süre: 92 dakika
- Oyuncular: Michael Rennie, Patricia Neal, Hugh Marlowe, Sam Jaffe, Billy Gray
Bunları da izleyinTümü →
VaranasiS. S. Rajamouli2027 · Vizyon: 7 Nisan 2027
Spaceballs: The New OneJosh Greenbaum2027 · Vizyon: 23 Nisan 2027
The ChallengerJames Hawes2013 · 89 dk
Hayabusa: Harukanaru KikanTokiyuki Takimoto2012 · 136 dk
Genç Astronotlar (Explorers)Joe Dante1985 · 109 dk
Venom: Zehirli Öfke (Venom)Ruben Fleischer2018 · 112 dk











