C. M. Kornbluth

C. M. Kornbluth kimdir?

Cyril M. Kornbluth (2 Temmuz 1923 – 21 Mart 1958), 1950'lerin Amerikan bilimkurgusunun en keskin hicivcilerinden biri sayılan yazardır. En çok, Frederik Pohl ile birlikte yazdığı ve dünyayı reklam ajanslarının yönettiği bir geleceği anlatan The Space Merchants (1953) romanıyla tanınır. Romanın merkezinde, yaşanmaz bir gezegen olan Venüs'e koloni kurmak için yürütülen bir reklam kampanyası vardır. Kornbluth ayrıca "The Little Black Bag" (Küçük Siyah Çanta) ve "The Marching Morons" gibi tür klasikleri arasında sayılan öyküler yazdı. Otuz dört yaşında ölmesine rağmen, kısa kariyerinde bıraktığı izle bilimkurgunun "yetişkinleşmesine" katkı veren isimler arasında anılır.

Adındaki "M" harfinin karşılığı yoktur. Pohl, Kornbluth'un gerçekte bir göbek adı bulunmadığını doğrulamıştır; The Encyclopedia of Science Fiction'a göre bu harf, eşi Mary'yi temsil ediyordu.

Hayatı

Kornbluth, New York'ta doğdu ve Manhattan'ın kuzey ucundaki Inwood semtinde büyüdü. Polonya Yahudisi bir ailedendi; babası Birinci Dünya Savaşı gazisiydi. Dul eşinin anlattığına göre üç yaşında okumayı öğrenmiş, yedi yaşında kendi öykülerini yazmaya başlamıştı. On üç yaşında liseyi bitirdi, on dördünde City College of New York'tan burs kazandı; ancak bir öğrenci boykotuna öncülük ettiği için okuldan atıldı.

Gençliğinde, New York'taki etkili bilimkurgu hayranları ve yazarları grubu Futurians'a katıldı. Burada Frederik Pohl, Donald A. Wollheim, Robert A. W. Lowndes ve ileride evleneceği Mary Byers ile tanıştı. Isaac Asimov, Damon Knight ve Pohl'un anı kitapları onu tuhaf alışkanlıkları ve aykırı huylarıyla bilinen biri olarak anlatır. Pohl'un aktardığı ünlü bir anekdota göre Kornbluth kendini eğitmek için bir ansiklopediyi A'dan Z'ye okumaya girişmişti; öğrendiği ayrıntılar öykülerine alfabetik sırayla sızıyordu.

İlk profesyonel öyküsü "Stepsons of Mars", arkadaşlarıyla ortak "Ivar Towers" takma adıyla Nisan 1940'ta Astonishing Stories dergisinde çıktı. 1940-1942 arasında S. D. Gottesman, Cecil Corwin ve Kenneth Falconer gibi pek çok takma adla, çoğu Futurians arkadaşlarının yönettiği dergilerde yayımlandı.

İkinci Dünya Savaşı'nda ABD Ordusu'nda Avrupa cephesinde ağır makineli tüfek ekibinde savaştı ve Ardennes Muharebesi'ndeki hizmeti nedeniyle Bronz Yıldız madalyası aldı. Savaştan sonra eğitimini Chicago Üniversitesi'nde tamamladı ve bir süre Trans-Radio Press haber ajansında çalıştı. 1947'de kendi adıyla yeniden bilimkurgu yazmaya başladı, 1951'de tam zamanlı yazarlığa geçerek Doğu Kıyısı'na döndü.

Uzay ve bilimkurgu eserleri

The Space Merchants ve Pohl ortaklığı

The Space Merchants, önce 1952'de Galaxy dergisinde "Gravy Planet" adıyla tefrika edildi, 1953'te kitap olarak yayımlandı. Romanın dünyası aşırı kalabalıktır; su ve yakıt kıttır, devletler yalnızca dev şirketlerin işlerini görmek için vardır, en itibarlı meslek reklam yazarlığıdır. Kahraman Mitch Courtenay, Venüs'e gidecek kolonicileri ikna edecek kampanyanın başına getirilen yıldız bir metin yazarıdır. Koloniciler, gezegen yaşanabilir hâle getirilene kadar kuşaklar boyunca ağır koşullara katlanmak zorunda kalacaktır.

The Encyclopedia of Science Fiction, romanı geleceği tek bir kurumun ya da güç grubunun yönettiği bütün bir distopya kuşağının ilk örneği olarak görür. Kitap, bilimkurgunun hem Amerika'da hem Avrupa'da olgunlaşmasına ve akademik çevrelerde ciddiye alınmasına önemli katkı yapan eserlerden biri sayılır. Pohl 1984'te devam kitabı The Merchants' War'u yazdı; roman 2012'de Library of America'nın klasik Amerikan bilimkurgu derlemesine alındı.

İkili, Search the Sky (1954), Gladiator-at-Law (1955) ve Dünya'nın uzaylılar tarafından yörüngesinden çıkarıldığı Wolfbane (1959) romanlarını da birlikte yazdı.

Mars, Ay roketi ve öyküler

Kornbluth, Judith Merril ile "Cyril Judd" ortak adıyla Mars'ın kolonileştirilmesini anlatan Outpost Mars (1952) ile savaşın seyirlik bir spora dönüştüğü Gunner Cade'i (1952) yazdı. Tek başına yazdığı ilk bilimkurgu romanı Takeoff (1952), ilk Ay roketinin inşasını konu alan yakın gelecek hikâyesidir. Kendi adıyla yazdığı The Syndic (1953), organize suç örgütlerinin yarı hayırsever biçimde yönettiği bir ABD'yi; Not This August (1955) ise işgal altındaki bir Amerika'da başlayan direnişi anlatır.

Asıl ününü ise öyküleri yaptı. "The Little Black Bag" (1950), gelecekten zaman yolculuğu ile yanlışlıkla gönderilen ve kendi kendine çalışan aletlerle dolu bir doktor çantasının, ruhsatını kaybetmiş alkolik bir doktorun eline geçmesini anlatır. Öykü 1952'de Tales of Tomorrow, 1969'da BBC'nin Out of the Unknown ve 1970'te Rod Serling'in Night Gallery dizisi için televizyona uyarlandı. Pohl'a göre "The Marching Morons" (1951) bu öykünün doğrudan devamıdır: Yüzyıllar sonrasının dünyasında kalabalık ve düşünmeyen bir çoğunluğu, gizli bir azınlık ayakta tutmaktadır. Öyküde, nüfusu azaltmak için insanlar sahte Venüs yolculuklarına kandırılır. The Encyclopedia of Science Fiction, öjeni temasına dokunan bu karanlık öyküyü tartışmalı bir hiciv olarak niteler ve The Space Merchants'ın erken bir habercisi sayar.

1958 tarihli "Two Dooms", Los Alamos'ta atom bombası üzerinde çalışan bir fizikçinin, Nazilerin ve Japonya'nın ABD'yi bölüştüğü alternatif bir dünyaya düşmesini anlatır. Biyografi yazarı Mark Rich, bu öyküyü Kornbluth'un kuramsal bilimin etiğini ve atom çağının ahlaki ikilemlerini sorgulayan yapıtları arasında sayar.

Bilimle ilişkisi

Kornbluth bir bilim insanı değildi; onun ilgisi teknolojinin kendisinden çok, toplumun teknolojiyle ne yapacağıydı. Bu yüzden eserlerinde uzay yolculuğu çoğu zaman bir aynadır. The Space Merchants'ta Venüs kolonisi, insanlığın ilerlemesinden çok bir pazarlama ürünüdür; dünya tüketim yüzünden tükenirken başka bir gezegen, satılacak yeni bir rüya olarak sunulur. Romanın yalnız dergi sürümünde yer alan son iki bölümde kahraman, beslendiği her şeyi dönüştürerek gezegeni yaşanabilir kılabilecek bir yaşam biçimi keşfeder; bu, bugün terraforming denen fikrin erken bir edebî örneğidir.

Gerçek Venüs ise romandaki umut verici koloni hedefinden çok uzaktır. NASA'nın verilerine göre gezegenin kalın atmosferi kontrolsüz bir sera etkisiyle ısıyı hapseder; yüzey sıcaklığı yaklaşık 467 °C'dir ve yüzeydeki atmosfer basıncı Dünya'da deniz seviyesindekinin yaklaşık 93 katıdır. Ayrıntılar Venüs'ün atmosferi sayfamızda. Romanda bile Venüs, ancak kuşaklar sürecek bir dönüşümle yaşanabilir olacak sert bir dünya olarak tasarlanmıştır; reklamcıların kampanyası tam da bu gerçeği örtmeye çalışır.

Kornbluth'un 1959'da yayımlanan "The Failure of the Science Fiction Novel as Social Criticism" (Toplumsal Eleştiri Olarak Bilimkurgu Romanının Başarısızlığı) denemesi de önemlidir. Brian Stableford bu metni, türün eksiklerini sert biçimde ortaya koyan önemli bir erken bilimkurgu eleştirisi olarak niteler.

Ölümü

Kornbluth yıllarca ağır, kötü huylu yüksek tansiyondan muzdaripti. 21 Mart 1958'de, The Magazine of Fantasy & Science Fiction dergisinin editörlüğü için New York'ta bir görüşmeye gidecekti. Evinin önündeki karı küremek zorunda kalınca gecikti, treni yakalamak için koştu ve istasyon peronunda kalp krizi geçirerek öldü. Otuz dört yaşındaydı.

Ödülleri

• Hugo Ödülü, En İyi Kısa Öykü (1973): Pohl'un Kornbluth'un taslağından tamamladığı "The Meeting", R. A. Lafferty'nin "Eurema's Dam" öyküsüyle birlikte ödülü paylaştı.
• Retro Hugo Ödülü, En İyi Novelet (2001, 1951 yılı için): "The Little Black Bag"
• Prometheus Ödülü Onur Listesi (1986): The Syndic

Etkisi

The Encyclopedia of Science Fiction'a göre Kornbluth'un toplam üretimi elli altı öyküdür ve bunların neredeyse tamamı 1997'de NESFA Press'in yayımladığı His Share of Glory adlı toplu öykü kitabında bir araya getirildi. Aynı kaynak, onun yazar olarak henüz olgunlaşmaya başladığı yaşta öldüğü ve ölümüyle çok şey kaybedildiği konusunda bir uzlaşı oluştuğunu belirtir.

Kornbluth'un mirası, uzay çağının iyimser roket hikâyelerine karşı tuttuğu eleştirel aynadır. Reklamın, tüketimin ve kalabalıklaşmanın uzaya taşınabileceği fikri, The Space Merchants'tan bu yana distopik bilimkurgunun temel temalarından biri oldu. Uzay yolculuğunu insan doğasının zaaflarından ayrı düşünmeyen bu bakış, onun neden bugün de okunduğunu açıklar.