Seth Shostak

Seth Shostak kimdir?

Seth Shostak (G. Seth Shostak, d. 20 Temmuz 1943, Arlington County, Virginia), Amerikalı astronom ve bilim yazarıdır. 2001'den bu yana Kaliforniya'nın Mountain View kentindeki SETI Enstitüsü'nde kıdemli astronom olarak çalışıyor. SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence), dünya dışı akıllı uygarlıkların gönderebileceği radyo ya da ışık sinyallerini arama çalışmalarının genel adıdır. Shostak, bu arayışı geniş kitlelere anlatan en tanınmış bilim insanlarından biridir. Uzay temalı kitaplar arasında en bilineni, 2009'da National Geographic'in yayımladığı Confessions of an Alien Hunter: A Scientist's Search for Extraterrestrial Intelligence (Bir Uzaylı Avcısının İtirafları) adlı kitabıdır.

Shostak'ın kamuoyundaki yeri yalnız kitaplarından gelmez. Yıllarca sunduğu haftalık radyo programı Big Picture Science, yüzlerce popüler bilim makalesi, belgesel konukluğu ve konferanslarıyla "uzayda yalnız mıyız?" sorusunun bilimsel yanını anlatan bir ses hâline geldi. Aynı zamanda UFO iddiaları ve sahte bilim konusunda şüpheci tutumuyla da bilinir.

Hayatı ve eğitimi

Shostak, Virginia eyaletinin Arlington County bölgesinde Yahudi bir ailede doğdu. Babası Arthur Shostak elektrik mühendisiydi. Lisans eğitimini Princeton Üniversitesi'nde fizik alanında aldı, doktorasını ise Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde (Caltech) astrofizik alanında tamamladı.

Akademik kariyerinin ilk dönemini radyo astronomiye ayırdı. ABD'de ve Hollanda'da radyo teleskopları kullanarak galaksilerin hareketlerini inceledi ve bu hareketlerden evrenin nihai kaderine dair ipuçları aradı. Uzun yıllar Hollanda'daki Groningen Üniversitesi'nde çalıştı. Burada bilgisayar animasyonuna olan merakını bir işe dönüştürerek DIGIMA adlı bir bilgisayar animasyon şirketi kurdu. 1988 baharında Groningen'den ayrıldı ve o sırada Silikon Vadisi'nde görüntü veritabanı yazılımı üzerinde çalışan kardeşine yardım etmek için Kaliforniya'ya döndü. Kardeşi Robert Shostak, Paradox ilişkisel veritabanının geliştiricisidir.

Shostak, SETI Enstitüsü'nün Project Phoenix adlı gözlem programında gözlemci olarak yer aldı. Şubat 1995'te Avustralya'daki Parkes radyo teleskobuyla başlayan Project Phoenix, bütün gökyüzünü taramak yerine 200 ışık yılı içindeki, Güneş Sistemi'ne benzeyen yaklaşık 800 yıldıza odaklandı ve 1.000-3.000 MHz arasında 1 Hz kadar dar radyo sinyallerini aradı. Program Mart 2004'te listesindeki yıldızların hiçbirinde yapay sinyal bulamadığını açıkladı. Shostak 2001'de enstitünün kıdemli astronomu oldu.

SETI'deki çalışmaları ve bilime katkısı

SETI Enstitüsü, kendi tanımıyla evrendeki yaşamın kökenini, doğasını ve yaygınlığını keşfetmeyi, anlamayı ve açıklamayı amaçlayan, kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur ve 50'yi aşkın araştırmacı çalıştırır. Shostak burada gözlem programlarına katılmanın yanında, yönetim sorumlulukları da üstlendi. Yayınları arasında, enstitünün Kuzey Kaliforniya'daki Hat Creek Radyo Gözlemevi'nde kurulan ve 2007'de 42 antenle çalışmaya başlayan radyo teleskop dizisi Allen Telescope Array ile yapılan ilk SETI gözlemlerini anlatan bir makale de bulunur.

Uluslararası düzeyde de SETI'nin örgütlenmesinde rol oynadı. 2003-2012 yılları arasında Uluslararası Astronotik Akademisi'nin (IAA) SETI Daimi Komitesi'ne başkanlık etti. Gerçek bir sinyal alındığında neler olacağı sorusu, Mesaj filmindeki gibi uzaydan sinyal alınsa ne olur? yazısında ayrıntılı ele alınıyor.

Shostak'ın bilime katkısı, büyük ölçüde SETI'nin bilimsel temellerini kamuoyuna doğru biçimde aktarmasındadır. Akıllı yaşam arayışının dayandığı Drake denklemi ve "bu kadar yıldız varken uzaylılar neden ortada yok?" diye soran Fermi paradoksu gibi kavramları, uzman olmayan okurun anlayacağı bir dille anlatır. SETI'nin daha geniş çerçevesi için dünya dışı yaşam arayışı sayfasına bakılabilir.

Kitapları

Shostak, SETI üzerine üç genel okur kitabı ve üniversite düzeyinde bir astrobiyoloji ders kitabının yazarı ya da ortak yazarıdır:

• Sharing the Universe: Perspectives on Extraterrestrial Life (1998): Önsözünü SETI'nin kurucusu sayılan Frank Drake'in yazdığı, dünya dışı yaşam olasılığını ele alan ilk kitabı.
• Life in the Universe (2003): Jeffrey O. Bennett ve Bruce Jakosky ile birlikte yazılan, astrobiyolojiye giriş niteliğindeki üniversite ders kitabı. Kitap sonraki yıllarda yeni baskılarla güncellendi.
• Cosmic Company: The Search for Life in the Universe (2003): Alex Barnett ile birlikte hazırlanan, Cambridge University Press'in yayımladığı kitap.
• Confessions of an Alien Hunter (2009): Yine Frank Drake'in önsözüyle çıkan, National Geographic yayını.

Confessions of an Alien Hunter

Shostak'ın en bilinen kitabı, bir SETI astronomunun gözünden uzaylı arayışının hem bilimini hem gündelik hâlini anlatır. Alt başlığının da söylediği gibi kitap, bir bilim insanının dünya dışı zekâ arayışını anlatır: radyo teleskoplarla başka uygarlıkların sinyallerini aramanın mantığını, bu aramanın yöntemlerini ve onlarca yıllık sessizliğin ne anlama gelebileceğini. Shostak'ın SETI'yi bilimkurgunun abartılarından ayıran, gerçek bir bilimsel araştırma programı olarak sunan yaklaşımı kitabın da omurgasını oluşturur. Benzer temayı kurmaca yoluyla işleyen Temas romanıyla birlikte okunduğunda, SETI'nin hem bilimsel hem kültürel yüzü daha iyi anlaşılır.

Radyo, televizyon ve sinema

Shostak, SETI Enstitüsü'nün 2002'den Ocak 2025'e kadar ürettiği haftalık radyo programı ve podcast Big Picture Science'ın Molly Bentley ile birlikte sunucusudur; program 2025'te bağımsız yayına geçti. Kozmoloji ve fizikten genetiğe, paleontolojiden astrobiyolojiye uzanan konuları işleyen programın "Skeptic Check" bölümleri, sahte bilimi, UFO iddialarını, astrolojiyi ve su arama çubukları gibi uygulamaları çürütmeye ayrılmıştır.

Televizyonda The Universe, How the Universe Works, BBC'nin Horizon dizisi ve The Colbert Report gibi programlara konuk oldu. 2008 yapımı The Day the Earth Stood Still filminde astrobiyoloji danışmanı olarak çalıştı; 2007'de çekilen hayran yapımı Star Trek: Of Gods and Men filminde ise Enterprise'ın haberleşme subayını canlandırdı. 1999'da The Teaching Company için akıllı yaşam arayışını anlatan on iki derslik bir dizi hazırladı.

Ödülleri

• 2004: Pasifik Astronomi Derneği'nin Klumpke-Roberts Ödülü (astronominin kamuoyunca anlaşılmasına katkı için)
• 2010: Şüpheci Sorgulama Komitesi'ne (Committee for Skeptical Inquiry) üye (fellow) seçilme
• 2015: Carl Sagan Bilimi Popülerleştirme Ödülü

Kitapları

• Confessions of an Alien Hunter (Seth Shostak): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2009)

Etkisi

Shostak, Carl Sagan ve Frank Drake'in açtığı yolda, SETI'yi kamuoyunun gözünde saygın bir bilim dalı olarak tutan isimlerden biridir. Sağladığı en önemli şey, uzaylı merakını şüphecilikle dengelemesidir: Bir yandan evrende başka akıllı yaşam bulma olasılığını ciddiye alır, öte yandan bunu kanıtlamanın ancak sağlam gözlemle mümkün olduğunu ve UFO hikâyelerinin bu ölçütü karşılamadığını vurgular. Bu tutum, onu hem uzay meraklıları hem de bilimsel şüphecilik hareketi için güvenilir bir ses yaptı.

Bilimkurgu okurları için Shostak'ın kitapları, ilk temas hikâyelerinin gerçek dünyadaki karşılığını gösterir. SETI'nin yaklaşımında ilk temas, bir uzay gemisinin inişiyle değil, bir radyo teleskobunun kayıtlarında beliren zayıf bir sinyalle gelir; Shostak'ın kariyeri boyunca anlattığı da bu sessiz ama sabırlı arayıştır.