Eoin Colfer

Eoin Colfer kimdir?

Eoin Colfer (d. 14 Mayıs 1965, Wexford), İrlandalı çocuk ve gençlik edebiyatı yazarıdır. Dünya çapında en çok, yüksek teknolojili bir peri polisiyle uğraşan on iki yaşındaki suç dehası Artemis Fowl'un maceralarını anlatan Artemis Fowl dizisiyle tanınır. Uzay okurunun onu bilmesinin özel bir nedeni de vardır: Douglas Adams'ın ölümünden sonra, Adams'ın dul eşi Jane Belson'ın isteğiyle Otostopçunun Galaksi Rehberi serisinin altıncı ve son kitabı And Another Thing...'i (2009) yazan kişi Colfer'dır. 2014-2016 yıllarında İrlanda'nın çocuk edebiyatı elçisi (Laureate na nÓg) olarak görev yaptı.

Hayatı: Wexford'dan dünyaya

Colfer, İrlanda'nın güneydoğusundaki Wexford'da beş kardeşten biri olarak doğdu. Babası öğretmen ve tarihçi, annesi drama öğretmeniydi. Küçük yaşta tiyatroya tutuldu, annesiyle birlikte replik ezberlemeyi severdi; yazdığı ilk metin de bir Noel gösterisi için hazırladığı bir oyundu. Çocukken çalıştığı Loftus Hall adlı eski malikâne, yıllar sonra Artemis Fowl'un ailesinin yaşadığı Fowl Malikânesi'ne esin kaynağı oldu.

Dublin Üniversitesi'nden eğitim alanında lisans derecesi aldı ve ilkokul öğretmeni oldu. Mezuniyetinin ardından dört yıl Suudi Arabistan, İtalya ve Tunus'ta çalıştı; bu yolculuklar ve İrlanda kökleri ilk öykülerinin temelini oluşturdu. 1998'de Benny and Omar ile kitap yayımlamaya başladı. Tam zamanlı yazarlığa, 2001'de çıkan ilk Artemis Fowl romanının New York Times çok satanlar listesine girmesiyle geçti.

Artemis Fowl: perilerin yeraltı teknolojisi

Colfer'ın kendisi ilk romanı "perilerle Zor Ölüm" diye tanımlamıştır. Hikâyede on iki yaşındaki dâhi Artemis Fowl II, perilerin var olduğunu kanıtlar, onların kutsal kitabının şifresini bilgisayar yazılımıyla çözer ve Yeraltı Polisi'nin (LEP) subayı Holly Short'u fidye için kaçırır. Periler, yerin binlerce metre altındaki Haven City'de, insanlardan çok ileri bir teknolojiyle yaşar: zamanı durduran alanlar, insan gözünün izleyemeyeceği hızda titreşerek görünmez olma, teknoloji dehası sentor Foaly'nin icatları. Artemis ise bu görünmezliği yüksek kare hızlı bir kamerayla yakalar.

Dizi sekiz kitapla sürdü: Artemis Fowl and the Arctic Incident (2002), The Eternity Code (2003), The Opal Deception (2005), The Lost Colony (2006), The Time Paradox (2008), The Atlantis Complex (2010) ve The Last Guardian (2012). 2019-2021 arasında yayımlanan üç kitaplık The Fowl Twins ile birlikte "Fowl Maceraları" on bir romana ulaştı. 2013 itibarıyla dizi dünya genelinde 21 milyonu aşkın sattı ve 44 dile çevrildi; 2010'daki bir okur oylamasında Puffin Books'un tüm zamanların en sevilen kitabı seçildi. Kenneth Branagh'ın yönettiği Disney uyarlaması, COVID-19 salgını nedeniyle sinemalara çıkmadan 12 Haziran 2020'de Disney+ platformunda yayımlandı ve olumsuz eleştiriler aldı.

And Another Thing...: Otostopçu'nun altıncı kitabı

Douglas Adams, beşinci kitap Mostly Harmless'ın (Çoğunlukla Zararsız) çok karamsar bittiğini kabul etmiş ve seriyi daha umutlu bir notla kapatmak için altıncı bir kitap yazmayı düşündüğünü söylemişti. Ancak 2001'de bu kitabı yazamadan öldü. Eylül 2008'de Adams'ın dul eşi Jane Belson ve mirasını yöneten edebiyat ajansı bu görevi, serinin zaten hayranı olan Colfer'a verdi. Colfer bu teklifi, istediği süper gücün kendisine birden sunulması gibi bir şey olarak anlattı.

And Another Thing..., serinin ilk kitabının otuzuncu yıl dönümü olan 12 Ekim 2009'da, İngiltere'de Penguin Books, ABD'de Hyperion tarafından yayımlandı. Adı, önceki devam kitaplarından farklı olarak ilk romandan değil, dördüncü kitap So Long, and Thanks for All the Fish'ten alınmış bir ifadedir. Roman tam da Mostly Harmless'ın bittiği yerden, Vogonlar Dünya'yı yok etmek üzereyken başlar: Arthur Dent, Ford Prefect, Trillian ve Arthur ile Trillian'ın kızı Random kurtarılır. Ardından Vogon kaptanı Jeltz'in insan kolonisinin peşine düşmesi, ölümsüz Wowbagger, Zaphod Beeblebrox'un İskandinav tanrısı Thor'la pazarlığı ve Magratheaların inşa ettiği Nano gezegeni çevresinde gelişen bir hikâye anlatılır.

Böylece Adams'ın "altı kitaplık üçlemesi" tamamlanmış oldu. Kitabın serideki yeri ve hangi sırayla okunacağı Otostopçunun Galaksi Rehberi okuma sırası sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor. Serinin ekran uyarlamaları için 1981 BBC dizisi ve sinema filmi sayfalarına bakılabilir.

Diğer bilimkurgu ve macera eserleri

• The Supernaturalist (2004): Colfer'ın en açık bilimkurgu romanıdır; kara film ve siberpunk geleneğinden beslenir. Üçüncü binyılda, Kuzey Yarımküre'de bir yerdeki Satellite City'de geçer. Şehrin büyük bölümü, Myishi şirketine ait yörüngedeki bir uydu tarafından yönetilmektedir; ancak uydu yeryüzüyle bağlantılarını kaybetmeye başlamıştır ve bu kopukluklar küçük aksaklıklardan büyük felaketlere kadar uzanan olaylara yol açar. Kahraman, yetimhaneden kaçan Cosmo Hill'dir.
• Airman (2008): 19. yüzyılda geçen bir tarihî macera. 1878 Paris Dünya Fuarı'nda bir sıcak hava balonunda doğan Conor Broekhart, İrlanda açıklarındaki Saltee Adaları'nda planör ve uçan makineler tasarlar. Colfer romanı ürkütücü bir paraşüt atlayışından sonra yazmaya karar verdi. Kitap 2009 Carnegie Madalyası'nın kısa listesine girdi.
• Iron Man: The Gauntlet (2016): Marvel Comics ile yaptığı anlaşmayla yazdığı Demir Adam romanı.
• A Big Hand for the Doctor (2013): Doctor Who evreninde geçen bir öykü.

Bunların yanı sıra yetişkinlere yönelik polisiye romanları Plugged (2011) ve Screwed (2013), Dünya'daki son ejderhayı anlatan Highfire (2020), Artemis Fowl çizgi romanlarını hazırlayan Andrew Donkin ve Giovanni Rigano ile yaptığı Illegal ve Global (2023) adlı çizgi romanlar ve tiyatro oyunları vardır.

Bilimle ilişkisi

Colfer bir bilim yazarı değildir ve eserlerinde gerçek bilimi anlatma iddiası taşımaz. Ancak kitapları, teknolojiyi büyüyle yan yana koyan bir kurgu dilinin iyi örnekleridir. Artemis Fowl'daki periler büyüden çok gelişmiş mühendislikleriyle öne çıkar; çatışma çoğu zaman bir çocuğun kamerası, yazılımı ve planlarıyla perilerin teknolojisi arasında geçer. Bu kurgu, Arthur C. Clarke'ın yeterince gelişmiş bir teknolojinin büyüden ayırt edilemeyeceğini söyleyen ünlü "üçüncü yasası"nı hatırlatır. The Supernaturalist ise tüm şehrin tek bir şirkete ait bir uyduya bağımlı olduğu bir geleceği, yani altyapının uzaydaki birkaç sisteme bağlanmasının kırılganlığını genç okura düşündürür. Otostopçu kitabında da Adams'ın bilimi ti'ye alan, evrenin büyüklüğü ve bürokrasinin saçmalığı üzerine kurulu mizahını sürdürmeyi seçti.

Ödülleri ve görevleri

Colfer'ın kitaplarının yarısından fazlası en az bir kez New York Times çok satanlar listesine girdi. Eserleri İngiltere'de Yılın Çocuk Kitabı ödülünü ve İrlanda Kitap Ödülleri'nde Yılın Çocuk Kitabı ödülünü kazandı; Airman Carnegie Madalyası'nın kısa listesine kaldı. 2014-2016 arasında, İrlanda Sanat Konseyi'nin üç yılda bir bir çocuk kitabı yazarına ya da çizerine verdiği Laureate na nÓg unvanını taşıdı. Unvanın amacı, gençleri nitelikli çocuk edebiyatıyla buluşturmak ve çocuk edebiyatının kültürel hayattaki önemini vurgulamaktır.

Kitapları

• Otostopçunun Galaksi Rehberi okuma sırası: 6 kitap ve nereden başlanır (1979)

Etkisi

Artemis Fowl, 2000'lerin gençlik fantastiği içinde kendine özgü bir yer edindi: kahramanı iyi kalpli bir çocuk değil, kurnaz bir suç dehasıdır ve fantastik dünyası teknolojiyle iç içedir. Colfer'ın asıl cesur adımı ise sevilen bir yazarın bitmemiş evrenine el atmasıydı. Başka bir yazarın üslubunu sürdürmek her zaman riskli bir iştir; ama And Another Thing..., Arthur Dent ile arkadaşlarının hikâyesini daha umutlu bir yere taşıyarak Adams'ın kendi ifade ettiği isteğe bir cevap verdi. Uzay Gündem okuru için Colfer, büyük bir bilimkurgu mizah klasiğinin son halkasını yazan kalem olarak önemlidir.