Luke Skywalker kimdir? Yıldız Savaşları'nın Tatooine'li kahramanı

Luke Skywalker kimdir? Luke Skywalker, George Lucas'ın yarattığı Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninin ilk kahramanıdır. Çöl gezegeni Tatooine'de, havadaki nemi toplayarak tarım yapan bir çiftlikte amcası ve yengesinin yanında büyüyen sıradan bir gençken, Galaktik İmparatorluk'a karşı savaşan Asi İttifakı'na katılır ve Jedi şövalyesi olmak için eğitim alır. Orijinal üçlemenin (1977-1983) ana karakteridir; yıllar sonra çekilen devam üçlemesinde ise yaşlı ve yorgun bir Jedi ustası olarak geri döner.

Hangi eserlerde geçer?

Luke ilk kez 1977'de vizyona giren ilk Yıldız Savaşları filminde ve bir yıl önce, 1976'da yayımlanan romanlaştırmasında karşımıza çıktı. Başlıca göründüğü yapımlar şunlardır:

• Orijinal üçleme: Yeni Bir Umut (1977), İmparatorluğun Saldırısı (1980) ve Jedi'ın Dönüşü (1983)
• Önceki üçleme: Sith'in İntikamı (2005), doğduğu film
• Devam üçlemesi: Güç Uyanıyor (2015), Son Jedi (2017) ve Skywalker'ın Yükselişi (2019)
• Diziler: The Mandalorian (ikinci sezon finali), The Book of Boba Fett ve çocukluğunun görüldüğü Obi-Wan Kenobi (2022)

Luke ayrıca romanlarda, çizgi romanlarda ve video oyunlarında da yer alır. Bütün filmlerin ve dizilerin sırasını Star Wars izleme sırası sayfamızda bulabilirsiniz.

Karakter nasıl doğdu?

Lucas, ilk filmin kahramanı için çok farklı seçenekler düşündü: Altmış yaşında, savaştan yorgun düşmüş bir kahraman, bir Jedi ustası, bir cüce ya da bir kadın bunlar arasındaydı. Karakterin soyadı da uzun süre "Starkiller" (yıldız katili) olarak kaldı ve çekimler başladıktan birkaç ay sonrasına kadar senaryoda bu adla yer aldı. Lucas, bu adın 1969'da işlenen Charles Manson cinayetlerini çağrıştırdığını düşünerek onu "Skywalker" (gökyüzünde yürüyen) olarak değiştirdi.

Luke'un büyüdüğü Tatooine sahneleri Tunus'ta çekildi. Çekimler 22 Mart 1976'da başladı; Luke'un çiftlik evi için Matmata'daki, yerin altına oyulmuş geleneksel bir yapı olan Hotel Sidi Driss kullanıldı. Gezegenin adı da bu bölgeden gelir: Lucas, güney Tunus'taki Tataouine kasabasının adını uyarlayarak Tatooine'i yarattı.

Hikâyedeki yeri

İlk filmde Luke, amcasının satın aldığı iki droidin, C-3PO ve R2-D2'nin içinde Prenses Leia'nın gizli bir mesajını bulur. Bu mesaj onu yalnız bir münzevi olarak yaşayan yaşlı Jedi Obi-Wan Kenobi'ye götürür. Obi-Wan, Luke'a babasının da bir Jedi şövalyesi olduğunu söyler ve ona babasının ışın kılıcını verir. Luke önce çiftliğe karşı sorumluluğunu öne sürerek yola çıkmayı reddeder; ancak ailesini kaybedince Obi-Wan'a katılır. Kaçakçı Han Solo ve Chewbacca ile birlikte Leia'yı İmparatorluğun savaş istasyonu Ölüm Yıldızı'ndan kurtarır. Filmin doruk noktasında bir X-wing savaş uçağıyla Ölüm Yıldızı'na saldırır; nişan bilgisayarını kapatıp Güç'e güvenerek istasyonu yok eder.

İkinci filmde Luke, Dagobah gezegeninde Jedi ustası Yoda'nın yanında eğitimini sürdürür. Ama arkadaşlarının tehlikede olduğunu görünce eğitimini yarıda bırakıp onlara yardıma koşar. Bu karar, karakterin olgunlaşma hikâyesinin en önemli kırılma noktası olur.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. İmparatorluğun Saldırısı'nın sonunda Luke, Darth Vader ile girdiği düelloda bir elini kaybeder ve Vader'ın kendi babası olduğunu öğrenir. Bu, sinema tarihinin en ünlü sürprizlerinden biridir. Kopan elinin yerine biyomekanik bir el takılır. Jedi'ın Dönüşü'nde Luke, Leia'nın ikiz kardeşi olduğunu da öğrenir. Babasını öldürmek yerine onu karanlık taraftan geri döndürmeye çalışır ve İmparator'un karşısında Vader'la ikinci kez yüzleşir. Sonunda Vader, oğlunu kurtarmak için İmparator'a karşı döner. Devam üçlemesinde ise Luke, öğrencisi ve yeğeni Ben Solo'nun karanlık tarafa geçmesinden kendini sorumlu tutan, uzak bir gezegene çekilmiş bir ustadır. Genç Rey'in ısrarıyla yeniden harekete geçer ve Son Jedi'ın sonunda Güç'le bir olur.

Luke'u kim canlandırdı?

Luke'u bütün filmlerde Mark Hamill oynadı. Rol için Robby Benson, William Katt, Kurt Russell ve Charles Martin Smith gibi oyuncular da seçmelere katılmıştı. Hamill 25 Eylül 1951'de Kaliforniya'nın Oakland kentinde doğdu. İlk filmin çekimleri bittikten sonra, Ocak 1977'de geçirdiği bir trafik kazasında burnu ve elmacık kemiği kırıldı; yüzünde kalan izler, Lucas'ın ikinci filmde Luke'un bu arada savaşta yaralandığı açıklamasını getirmesine yol açtı.

Hamill, İmparatorluğun Saldırısı, Jedi'ın Dönüşü ve Son Jedi'daki performanslarıyla En İyi Erkek Oyuncu dalında Satürn Ödülü kazandı. Yıldız Savaşları'ndan sonra Broadway'de The Elephant Man ve Amadeus gibi oyunlarda rol aldı; 1990'lardan itibaren de özellikle seslendirme sanatçısı olarak tanındı. En bilinen seslendirme rolü, 1992'de Batman: The Animated Series ile başlayan Joker'dir. Obi-Wan Kenobi dizisinde ise Luke'u on yaşında bir çocuk olarak Grant Feely canlandırdı.

Son Jedi'daki Luke yorumu hayranları ikiye böldü. Hamill, film yayımlanmadan önce yönetmen Rian Johnson'ın karakter hakkındaki tercihlerine temelden katılmadığını söylemiş, ama yine de yönetmenin vizyonunu en iyi biçimde oynamaya çalıştığını belirtmişti; daha sonra bu görüşlerini kamuoyu önünde dile getirdiği için pişman olduğunu açıkladı.

Karakterin arkasındaki bilim: iki güneşli gezegenler ve "Luke kolu"

Luke'un iki güneşin birlikte batışını seyrettiği sahne, Yıldız Savaşları'nın en ünlü görüntülerinden biridir. Film çekildiğinde böyle bir gezegenin var olup olmadığı bilinmiyordu. 2011'de NASA'nın Kepler uzay teleskobu bu sorunun cevabını verdi: Kepler-16b, iki yıldızın birlikte çevresinde dolanan ve kesin olarak doğrulanan ilk "çift yıldız çevresi" (circumbinary) gezegen oldu. Gezegen, önünden geçtiği yıldızın ışığını hafifçe kısmasıyla, yani geçiş yöntemiyle bulundu. Bu ve öteki yöntemleri ötegezegenler nasıl bulunur? sayfamızda anlattık.

Kepler-16b'nin yıldızları, Güneş'ten küçük ve soğuk iki cücedir: Biri Güneş kütlesinin yaklaşık 0,68'i, öteki 0,20'si kadardır ve birbirlerinin çevresinde yaklaşık 41 günde bir tur atarlar. Gezegen ise bu ikilinin çevresini 229 günde dolanır. Ne var ki Tatooine gibi bir çöl dünyası değildir: Satürn büyüklüğünde, yarısı gaz, yarısı kaya ve buzdan oluşan, katı yüzeyi olmayan bir gaz devidir ve sıcaklığı yaklaşık eksi 85 °C'dir. Keşif ekibinde araştırmacıları bulunan Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi, gezegene gayriresmî olarak "Tatooine" adını verdi. Yıldız Savaşları filmlerinde görsel efekt amiri olarak çalışan ILM'den John Knoll da bilimin kurgudan bile daha tuhaf çıkabildiğini söyleyerek keşfi selamladı.

Kepler-16b gökbilimcileri bir açıdan da şaşırttı. Çift yıldız sistemlerinde kararlı bir yörünge için gezegenin, yıldızların birbirine uzaklığının en az yedi katı uzakta olması gerektiği düşünülüyordu; Kepler-16b'nin yörüngesi ise bu sınırın yaklaşık yarısı kadar uzaklıktadır. Sonraki yıllarda Kepler-34b, Kepler-35b, Kepler-47 sisteminin gezegenleri ve TOI-1338 sisteminin gezegenleri gibi başka çift güneşli dünyalar da bulundu. Tatooine'in gerçek karşılıklarını iki güneşli Tatooine gerçekte var mı? yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Luke'un bilimle ikinci bağı onun yapay elidir. Filmdeki protez el gerçek bir elden ayırt edilemeyecek kadar kusursuzdur ve bugünkü teknolojiyle bu düzeye ulaşılamıyor. Ama gerçek mühendislik bu hedefe doğru ilerliyor. ABD Savunma Bakanlığı'nın araştırma ajansı DARPA, 2005'te 100 milyon dolarlık bir programla doğal kola yakın denetim sunan gelişmiş bir protez kol geliştirmeyi hedefledi. Mucit Dean Kamen'in şirketi DEKA'nın bu çalışmalar sonucunda geliştirdiği kol, Luke Skywalker'ın protez koluna gönderme yapılarak "Luke" diye anıldı. Kol, Mayıs 2014'te ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) onay aldı ve kişinin kas sinyallerini karmaşık hareketlere dönüştüren, FDA onaylı ilk protez kol oldu.

Kültürdeki etkisi

Luke'un hikâyesi bilinçli olarak eski mitlerin kalıbına göre kuruldu. Lucas, mitolojiler üzerine çalışan Joseph Campbell'ın 1949 tarihli Bin Yüzlü Kahraman (The Hero with a Thousand Faces) kitabının ve bu kitapta anlatılan "kahramanın yolculuğu" kalıbının filmlerini etkilediğini açıkça kabul etti: kahraman sıradan dünyasında macera çağrısını alır, bir yol göstericinin yardımıyla bilinmeyen bir dünyaya geçer, sınavlardan geçer ve kazandığıyla geri döner. Luke'un Tatooine'den ayrılışı, Obi-Wan'ın rehberliği ve Ölüm Yıldızı'ndaki sınavı bu kalıba birebir oturur. Yıldız Savaşları'nın başarısından sonra kitabın bazı baskılarının kapağında Mark Hamill'in Luke görüntüsü kullanıldı.

İlk film 25 Mayıs 1977'de ABD'de yalnızca 32 sinema salonunda gösterime girdi, kısa sürede beklenmedik bir gişe olayına dönüştü ve 1989'da ABD Kongre Kütüphanesi'nin korunmaya değer filmler listesi Ulusal Film Sicili'ne seçilen ilk 25 filmden biri oldu. Luke, kuşaklar boyunca "sıradan biri de kahraman olabilir" fikrinin simgesi oldu. Onun Güç'e güvenerek nişan bilgisayarını kapattığı an, iki güneşe bakan bakışı ve elinde parlayan ışın kılıcı, bilimkurgunun en tanıdık görüntüleri arasında yer alıyor. Işın kılıcının gerçek fizikte mümkün olup olmadığını merak edenler Star Wars'taki ışın kılıcı gerçekten yapılabilir mi? yazımıza bakabilir.