Star Wars: Bölüm VIII – Son Jedi (Star Wars: The Last Jedi)

Devam üçlemesinin ikinci filmi Son Jedi, Star Wars tarihinin en çok tartışılan filmlerinden biri. Rian Johnson'ın yazıp yönettiği 2017 yapımı, seyircinin beklentilerini bilerek sarsan, Jedi efsanesini ve kahramanlık kavramını sorgulayan cesur bir film. Eleştirmenlerden büyük övgü aldı, yılın en çok kazanan filmi oldu; ama hayranları da ikiye böldü. Film, çekimlerinden bir yıl sonra, Aralık 2016'da hayatını kaybeden Carrie Fisher'a ithaf edildi.

Konusu

Güç Uyanıyor'un olaylarının hemen ardından Direniş, üssünü boşaltmak zorunda kalır ve Birinci Düzen'in filosu tarafından amansızca kovalanır. General Leia Organa ve ekibi, yakıtları giderek azalan gemileriyle uzayda bir kaçış mücadelesine girişir. Pilot Poe Dameron ise cesaretle pervasızlık arasındaki ince çizgide kararlar verir.

Bu sırada Rey, uzak bir okyanus gezegeninde, kendi isteğiyle sürgüne çekilmiş olan Luke Skywalker'ı bulmuştur. Ama Luke, ondan beklenen efsane kahraman gibi davranmaz; Jedi'ların sona ermesi gerektiğine inanmaktadır. Rey ise Güç aracılığıyla Kylo Ren'le tuhaf bir bağ kurmaya başlar. Finn ve yeni karakter Rose Tico, Direniş'i kurtarmak için gizli bir göreve çıkar.

Yapım ve oyuncular

Son Jedi, Disney'in 2012'de Lucasfilm'i satın almasından sonra duyurulan yeni üçlemenin parçası. Filmi Lucasfilm başkanı Kathleen Kennedy ile Ram Bergman üretti; J. J. Abrams yürütücü yapımcı olarak kaldı. John Williams yine müzikleri besteledi. Bazı sahneler, ön hazırlık döneminde, Eylül 2015'te İrlanda kıyısındaki Skellig Michael adasında çekildi; adanın ortaçağdan kalma taş yapıları Luke'un sürgün yerine dönüştü. Ana çekimler Şubat-Temmuz 2016 arasında Pinewood stüdyolarında yapıldı. Kırmızı tuzla kaplı Crait gezegenindeki savaş sahneleri için Bolivya'daki dünyanın en büyük tuz düzlüklerinden Salar de Uyuni'de çekim yapıldı.

Güç Uyanıyor'daki kısa görünümünün ardından Mark Hamill, bu filmde Luke Skywalker'ı yeniden hikâyenin merkezine taşıyor. Carrie Fisher, Adam Driver, Daisy Ridley, John Boyega ve Oscar Isaac rollerine döndü; kadroya Rose Tico rolünde Kelly Marie Tran, Amiral Holdo rolünde Laura Dern ve Benicio del Toro katıldı. Yoda'nın Frank Oz tarafından seslendirilerek geri dönüşü, sürpriz bozulmasın diye tanıtım malzemelerinde gizli tutuldu. R2-D2 rolünde, Ağustos 2016'da ölen Kenny Baker'ın yerini Jimmy Vee aldı.

Son Jedi, 15 Aralık 2017'de ABD'de gösterime girdi. Dünya çapında 1,33 milyar dolar kazanarak 2017'nin en çok hasılat yapan filmi oldu. Eleştirmenlerden çok olumlu notlar aldı; müzik ve görsel efekt dahil dört dalda Oscar'a aday gösterildi.

Bilim ne diyor?

Filmin en çok konuşulan sahnelerinden birinde Leia, köprüsü vurulan gemiden uzay boşluğuna savrulur ve Güç'ün yardımıyla geri döner. Bu sahne bilimkurgu gibi görünse de insan bedeninin boşlukta ne kadar dayanabileceği gerçekten araştırılmış bir konu. Boşlukta akciğerlerdeki gazlar, oksijen de dahil, kandan hızla çekilir; oksijensiz kalan kan beyne ulaştığında, yaklaşık 9-12 saniye içinde bilinç kaybı yaşanır. Hayvan deneyleri ve az sayıdaki insan kazası, 30 saniyeye kadar süren bir maruziyetin kalıcı hasar bırakmasının pek olası olmadığını, 90 saniyeden kısa sürelerde hızlı ve tam iyileşmenin olağan olduğunu gösteriyor. Leia'nın kısa süreli savrulmasından sağ kurtulması, Güç olmasa da tamamen imkânsız değil.

Filmin açılışındaki bombardıman sahnesi ise fizik açısından daha sorunlu: Bombardıman uçakları, bombaları hedeflerinin üzerine "düşer" gibi bırakıyor. Oysa uzayda bombaları aşağı çekecek bir yerçekimi yok; bırakılan bir bomba, ancak geminin hızıyla aynı yönde süzülmeye devam eder. Filmin finaline yakın bir sahnede bir geminin ışık hızına yakın bir hızla başka bir gemiye çarpması da bilimle ilginç biçimde örtüşüyor: Bir cismin hareket enerjisi hızının karesiyle artar, bu yüzden çok yüksek hızlarda küçük bir kütle bile muazzam bir yıkım yaratabilir.

Neden izlemeli?

Son Jedi, Star Wars'un kendi mitolojisiyle hesaplaştığı film. Luke Skywalker'ı bir efsane olarak değil, hatalarının ağırlığını taşıyan yaşlı bir adam olarak gösteriyor; kahramanlığın, başarısızlıktan ders alabilmekle ilgili olduğunu söylüyor. Bu yaklaşım bazı izleyicileri hayal kırıklığına uğratsa da serinin en düşündürücü sorularını soran film olarak ayrı bir yere sahip.

Görsel açıdan ise Son Jedi, serinin en güzel filmlerinden biri. Snoke'un kırmızı taht odası, Ahch-To'nun yağmurlu kayalıkları ve Crait'in tuz düzlüğünde savaşan araçların ardında bıraktığı kızıl izler, Star Wars'a o güne kadar görülmemiş bir renk paleti getirdi. Mark Hamill'in Luke'a getirdiği yorgunluk ve hüzün de oyunculuk açısından serinin en olgun performanslarından biri olarak anılıyor.

Etkisi

Son Jedi, hayranlar arasında yıllarca süren bir tartışmanın konusu oldu; ama birçok eleştirmen onu serinin en iddialı ve görsel açıdan en güçlü filmlerinden biri sayıyor. Crait'in beyaz tuz yüzeyinden yükselen kızıl toz ve Holdo'nun sessiz manevrası, serinin en akılda kalan görüntüleri arasına girdi. Hikâye Skywalker'ın Yükselişi ile sona eriyor; bütün yapımların sırası için Star Wars izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Kısaca

• Yıl: 2017
• Yönetmen ve senarist: Rian Johnson
• Süre: 152 dakika
• Oyuncular: Mark Hamill, Carrie Fisher, Adam Driver, Daisy Ridley, John Boyega, Oscar Isaac, Laura Dern
• Ödüller: 4 Oscar adaylığı
• Nerede izlenir: Disney+