Rian Johnson

Rian Johnson, Star Wars serisinin sekizinci bölümü Son Jedi'ı (The Last Jedi) yazıp yöneten Amerikalı yönetmen ve senaristtir. Düşük bütçeli kara film Brick ile başlayan kariyerinde zaman yolculuğu gerilimi Looper ile geniş kitlelere ulaştı, ardından Star Wars gibi dev bir yapımın başına geçti. Son Jedi dünya genelinde 1,3 milyar doları aşan hasılatla 2017'nin en çok kazanan filmi oldu, ancak hayranlar arasında serinin en çok tartışılan filmlerinden biri olarak kaldı. Johnson daha sonra Bıçaklar Çekildi (Knives Out) serisiyle iki kez Oscar'a aday gösterildi.

Erken yaşamı ve eğitimi

Johnson 17 Aralık 1973'te Silver Spring'de (Maryland) doğdu. Altıncı sınıfa kadar Denver'da büyüdü, sonra San Clemente'ye (Kaliforniya) taşındı. 1992'de mezun olduğu San Clemente Lisesi, ilk filmi Brick'in büyük bölümünün çekildiği yer oldu. Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin sinema okulundan 1996'da mezun oldu. Yönetmen olmaya Woody Allen'ın Annie Hall filmini izledikten sonra karar verdiğini anlatır.

Kariyeri

Johnson'ın ilk uzun metrajı Brick (2005), 500 bin doların altında bir bütçeyle çekildi ve Sundance Film Festivali'nde jüri özel ödülü aldı. Bunu dolandırıcılık öyküsü The Brothers Bloom (2009) izledi. Televizyonda Breaking Bad'in üç bölümünü yönetti; bunlardan "Fifty-One" ona Amerika Yönetmenler Birliği ödülü kazandırdı, "Ozymandias" ise televizyon tarihinin en iyi bölümleri arasında sayılır.

2012 yapımı Looper, Johnson'ın bilimkurguya ilk büyük adımıydı. Yakın gelecekte geçen film, kurbanları gelecekten geçmişe gönderilen kiralık katilleri anlatır. Zaman yolculuğu fikrini bir suç gerilimiyle birleştiren film, Toronto Uluslararası Film Festivali'nin açılışını yaptı ve gişede sürpriz bir başarı kazandı.

Uzay filmi: Son Jedi

Haziran 2014'te Johnson'ın Star Wars'un sekizinci bölümünü yazıp yöneteceği haberi çıktı ve kısa süre sonra doğrulandı. Star Wars: Bölüm VIII – Son Jedi, J. J. Abrams'ın yönettiği Güç Uyanıyor'un bittiği yerden başlar. Rey, Direniş'in kaderini değiştirmek için inzivaya çekilmiş Luke Skywalker'ın yardımını ararken General Leia, Finn ve Poe Dameron, Birinci Düzen'in saldırısı altındaki küçülen filoyu kurtarmaya çalışır. Film, Aralık 2016'da ölen Carrie Fisher'a adandı.

Johnson, hikâyeyi geliştirirken ekibine Twelve O'Clock High ve The Bridge on the River Kwai gibi savaş filmleri ile samuray filmleri izletti. Rey'in ailesinin kim olduğu sorusuna verdiği cevabı, Luke'un İmparatorluğun Saldırısı'nda Darth Vader'ın babası olduğunu öğrenmesine benzetti: seyircinin duyabileceği "en zor şey". Bazı sahneler İrlanda açıklarındaki Skellig Michael adasında, asıl çekimler İngiltere'deki Pinewood stüdyolarında yapıldı. Yaratık tasarımcısı Neal Scanlan'a göre film, Star Wars tarihinde en çok pratik efekt kullanılan yapım oldu; 180-200 yaratık gerçek maket ve kuklalarla hazırlandı. Johnson, Yoda'yı da dijital değil kukla olarak gösterdi; dijital bir Yoda'nın Luke'un tanıdığı Yoda'ya uymayacağını düşünüyordu.

Son Jedi 15 Aralık 2017'de ABD'de gösterime girdi ve dünya genelinde 1,334 milyar dolar hasılat yaptı. Dört dalda Oscar'a aday gösterildi. Eleştirmenler filmi büyük ölçüde övdü; George Lucas da filmi "güzel yapılmış" bulduğunu söyledi. Buna karşılık seyirci tepkileri bölündü ve film çevrimiçi bir puan saldırısının hedefi oldu. Kasım 2017'de Johnson'ın ana Skywalker hikâyesinden bağımsız yeni bir Star Wars üçlemesi yazacağı açıklandı, ancak proje 2025'e gelindiğinde kavram aşamasını geçmemişti. Seri, Abrams'ın yönettiği Skywalker'ın Yükselişi ile tamamlandı.

Uzay sinemasına katkısı

Star Wars, bilimsel doğruluk iddiası taşımayan bir uzay operasıdır ve Johnson'ın katkısı da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Johnson'ın bu alandaki izi daha çok yapım tercihlerinde görülür: dijital efekt yerine gerçek setlere, maketlere ve kuklalara ağırlık verdi. Yapım tasarımcısı Rick Heinrichs'e göre ilk senaryo 160 set gerektiriyordu, bu da benzer bir filmden beklenenin iki katıydı; Johnson sonradan bazı kısaltmalar yaptı. Film, Johnson'ın yazdığı ve yönettiği tek Star Wars filmi olarak kaldı. Serinin bütün filmleri için Star Wars izleme sırası sayfasına bakabilirsiniz.

Mirası

Son Jedi'dan sonra Johnson, Bıçaklar Çekildi (2019) ile polisiye türüne döndü. Film dünya genelinde 300 milyon doları aştı ve ona ilk Oscar adaylığını, En İyi Özgün Senaryo dalında getirdi; seri daha sonra En İyi Uyarlama Senaryo dalında da adaylık kazandırdı. Devam filmi Glass Onion 2022'de yayımlandı. Serinin üçüncü filmi Wake Up Dead Man Kasım 2025'te Netflix'te yayımlandı. Natasha Lyonne'lu Poker Face dizisini de yarattı. Time dergisi onu 2023'te dünyanın en etkili 100 kişisi arasında gösterdi.

Bilmeye değer

• Oyuncu Joseph Gordon-Levitt, Johnson'ın bugüne kadarki bütün uzun metrajlı filmlerinde şu ya da bu biçimde yer aldı.
• Kuzeni Nathan Johnson, Brick'ten Looper'a ve Bıçaklar Çekildi'ye kadar pek çok filminin müziğini besteledi.
• Banjo çalan bir folk müzisyenidir; kuzeniyle The Preserves adlı bir ikili oluşturur.
• Son Jedi'da Yoda, dijital efekt yerine kuklayla canlandırıldı.

Fotoğraf: Max Surprenant · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons