Leia Organa kimdir? Yıldız Savaşları'nın asi prensesi

Leia Organa kimdir? Leia Organa, George Lucas'ın yarattığı Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninde Alderaan gezegeninin prensesi, İmparatorluk Senatosu üyesi ve Asi İttifakı'nın önde gelen liderlerinden biridir. İlk filmde Darth Vader'a esir düşen ama sorgu altında bile direnmeyi sürdüren genç bir siyasetçi olarak tanıtılır. Orijinal üçlemede Asilerin yöneticilerinden biri olur, devam üçlemesinde ise Birinci Düzen'e karşı savaşan Direniş'in kurucusu ve generalidir. Seyirciler onu çoğunlukla "Prenses Leia" adıyla tanır.

Hangi eserlerde geçer?

Leia ilk kez Kasım 1976'da, filmden altı ay önce yayımlanan romanlaştırmada, ardından 1977'deki ilk Yıldız Savaşları filminde karşımıza çıktı. Başlıca göründüğü yapımlar şunlardır:

• Orijinal üçleme: Yeni Bir Umut (1977), İmparatorluğun Saldırısı (1980) ve Jedi'ın Dönüşü (1983)
• Önceki üçleme: doğduğu film olan Sith'in İntikamı (2005)
• Devam üçlemesi: Güç Uyanıyor (2015), Son Jedi (2017) ve Skywalker'ın Yükselişi (2019)
• Diğer filmler ve diziler: son sahnesinde göründüğü Rogue One (2016), on yaşındaki hâliyle Obi-Wan Kenobi (2022), animasyon dizileri Star Wars Asiler ve Star Wars Resistance

Leia ayrıca Claudia Gray'in Bloodline (2016) ve Leia: Princess of Alderaan (2017) romanları gibi pek çok kitapta, çizgi romanda ve video oyununda yer alır. Bütün yapımların sırası için Star Wars izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Karakter nasıl doğdu?

Lucas, 1999'da verdiği bir röportajda hikâyenin ilk versiyonunun bir prenses ile yaşlı bir general üzerine kurulduğunu, ikinci versiyonun ise bir baba, oğlu ve kızını konu aldığını, kahramanın kız olduğunu anlattı; o kız karakter zamanla Luke'a dönüştü. Prenses, senaryo taslakları boyunca da defalarca değişti. Bir taslakta Aquilae gezegenindeki Kral Kayos ile Kraliçe Breha'nın şımarık genç kızıydı. Bir sonrakinde Luke'un kuzeni ve Owen ile Beru Lars'ın kızıydı. Ardından Organa Major adlı barışçıl bir dünyadan gelen Leia Antilles oldu. Dördüncü taslakta nihayet filmdeki hâline, Alderaanlı Leia Organa'ya kavuştu.

Leia'nın Luke'un ikiz kardeşi olması da baştan planlanmış değildi. Lucas, İmparatorluğun Saldırısı'nı geliştirirken Luke'a ayrı bir ikiz kız kardeş düşünmüş ve onu başka bir filmin odağı yapmayı planlamıştı. Film bittikten sonra yorgun düşen Lucas, planladığı devam üçlemesinden vazgeçti; Yoda'nın sözünü ettiği öteki olası Jedi'ın kim olduğunu açıklamak gerekince bu kişinin Leia olmasına karar verdi.

Hikâyedeki yeri

İlk filmde Leia, İmparatorluğun savaş istasyonu Ölüm Yıldızı'nın çalınan planlarını taşırken gemisi Darth Vader tarafından ele geçirilir. Yakalanmadan önce planları droid R2-D2'nin içine saklar ve onu son Jedi'lardan Obi-Wan Kenobi'yi bulmaya gönderir. İstasyonun komutanı Tarkin, Asilerin üssünü söylemezse Alderaan'ı yok etmekle tehdit eder. Leia terk edilmiş eski bir üssün yerini söyler, ama Tarkin gezegeni yine de yok eder. Leia, Luke, Han Solo ve Chewbacca tarafından kurtarılır ve planlar sayesinde Asiler istasyonun küçük bir zayıf noktasını bulur. İkinci filmde Leia, buz gezegeni Hoth'taki Asi üssünü yönetir, üs saldırıya uğrayınca tahliyeyi örgütler ve Han'la birlikte kaçar.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Bulut Şehri'nde Han karbonit içinde dondurulmadan hemen önce Leia ona olan sevgisini itiraf eder. Jedi'ın Dönüşü'nde bir ödül avcısı kılığına girerek Jabba the Hutt'ın sarayına sızar, Han'ı çözer; esir düştükten sonra Jabba'yı kendisini bağlayan zincirle öldürür. Endor'un orman uydusunda Luke ona ikiz kardeşi olduğunu ve Vader'ın babaları olduğunu açıklar. Sith'in İntikamı, ikizlerin annesinin senatör Padmé Amidala olduğunu ve doğumdan sonra öldüğünü gösterir; Leia'yı Alderaanlı senatör Bail Organa ile eşi Kraliçe Breha evlat edinir. Devam üçlemesinde Leia, Direniş'in liderliğini yürütür; Han'la oğulları Ben Solo karanlık tarafa geçip Kylo Ren olmuştur. Skywalker'ın Yükselişi, Leia'nın bir zamanlar Luke'tan Jedi eğitimi aldığını, oğlunun ölümünü gördüğü bir hayalin ardından bu eğitimi bıraktığını ortaya koyar. Leia, oğluna Güç aracılığıyla son kez ulaşmak için bütün gücünü harcar ve ölür.

Leia'yı kim canlandırdı?

Leia'yı orijinal üçlemede ve devam üçlemesinde Carrie Fisher oynadı. Fisher 21 Ekim 1956'da Kaliforniya'nın Burbank kentinde, oyuncu Debbie Reynolds ile şarkıcı Eddie Fisher'ın kızı olarak doğdu. Role seçildiğinde 19 yaşındaydı. Karen Allen, Glenn Close, Jessica Lange ve Meryl Streep gibi oyuncular da adaylar arasındaydı; Jodie Foster'a da teklif yapılmış, ama Disney ile sözleşmesi olduğu için kabul edememişti.

Fisher yalnız oyuncu değil, yazardı da. 1987'de yayımlanan ilk romanı Postcards from the Edge çok satanlar arasına girdi ve kendisinin uyarladığı senaryoyla filme çekildi. Hollywood'un en çok aranan "senaryo doktorlarından" biri oldu; Lucas onu Yıldız Savaşları'nın önceki üçlemesinin diyaloglarını parlatmak için de çalıştırdı. Bipolar bozukluğu ve bağımlılıkla mücadelesini açıkça anlatmasıyla övgü topladı. Fisher, Son Jedi'daki sahnelerinin çekimini tamamladıktan bir süre sonra, 27 Aralık 2016'da 60 yaşında öldü; film ona adandı. Lucasfilm, Skywalker'ın Yükselişi için dijital bir Fisher yaratmak yerine Güç Uyanıyor çekimlerinden kalan, kullanılmamış görüntüleri kullandı. Kısa bir geçmiş sahnesinde Leia'yı Fisher'ın kızı Billie Lourd oynadı ve yüzü dijital olarak Fisher'ın Jedi'ın Dönüşü'ndeki görüntüsüyle değiştirildi. Rogue One'ın son sahnesindeki genç Leia ise Ingvild Deila'nın yüzüne bilgisayarla üretilmiş genç bir Fisher görüntüsü yerleştirilerek yapıldı. Obi-Wan Kenobi dizisinde on yaşındaki Leia'yı Vivien Lyra Blair canlandırdı.

Karakterin arkasındaki bilim: holografik mesaj ve uzay boşluğu

Leia'nın R2-D2'ye kaydettiği, havada asılı duran mavi görüntülü yardım mesajı, bilimkurgunun en tanınmış "hologram" sahnelerinden biridir. Gerçek holografinin mucidi Macar asıllı İngiliz fizikçi Dennis Gabor'dur. Gabor, elektron mikroskoplarının çözünürlüğünü artırmanın yolunu ararken yöntemi buldu; çalıştığı şirket Aralık 1947'de patent başvurusu yaptı ve Gabor 1971'de Nobel Fizik Ödülü'nü aldı. Hologram, bir nesneden yansıyan ışıkla bir "referans" ışın demetinin girişim deseninin bir yüzeye kaydedilmesidir. Bu desen doğru ışıkla aydınlatıldığında nesnenin derinliği ve bakış açısıyla değişen görüntüsü yeniden oluşur. Yöntem ancak 1960'ta lazerin geliştirilmesiyle pratik hâle geldi ve üç boyutlu nesnelerin ilk optik hologramları 1962'de Sovyetler Birliği'nde Yuri Denisyuk, ABD'de Emmett Leith ile Juris Upatnieks tarafından yapıldı.

Filmdeki görüntünün gerçek holografiden temel farkı, ışığı yansıtacak ya da kırınıma uğratacak hiçbir yüzey olmadan boşlukta belirmesidir. Holografi üzerine yazılan kaynaklar, Leia'nın mesajını kurgudaki gerçekçi olmayan hologram tasvirlerinin bilinen örnekleri arasında sayar; bu tasvirler kamuoyunda teknolojiye dair aşırı beklentiler doğurdu. Holografik ilkenin evrenin kendisine uygulandığı fikri ise bambaşka bir konudur; bunu evren bir hologram mı? yazımızda ele aldık.

Leia'nın bilimle ikinci bağı Son Jedi'daki bir sahnedir: Gemisi saldırıya uğrayınca uzay boşluğuna savrulur ve Güç'ü kullanarak geri döner. Gerçekte korunmasız bir insan boşlukta birkaç saniye bilinçli kalabilir. Akciğerlerde gaz alışverişi sürer ama kandaki oksijen de dışarı çekilir; oksijensiz kan yaklaşık 9-12 saniye içinde beyne ulaşır ve bilinç kaybolur. Hayvan deneyleri 90 saniyeden kısa maruziyetlerde hızlı ve tam iyileşmenin olağan olduğunu gösteriyor. Bunun gerçek bir örneği de var: Aralık 1966'da NASA'nın vakum odasında basınçlı bir uzay giysisi prototipini deneyen mühendis Jim LeBlanc'ın basınç hortumu çıktı. LeBlanc yaklaşık 14 saniye sonra bayıldı; bir meslektaşı 25 saniye içinde yanına girip ona oksijen verdi ve LeBlanc yalnızca bir kulak ağrısıyla, kalıcı hasar olmadan kurtuldu. Boşluğun insan vücuduna etkilerini uzay boşluğu sayfamızda anlattık.

Kültürdeki etkisi

Leia, 1980'lerin simgelerinden biri ve feminist bir kahraman olarak anılır; Empire dergisi 2008'de onu tüm zamanların en büyük film karakterleri arasında 89. sıraya koydu. Eleştirmenler, kurtarılmayı bekleyen pasif prenses kalıbını kırdığını, sonraki macera kadın kahramanlarına örnek olduğunu yazdı; New York Times eleştirmeni A. O. Scott onu Hermione Granger ve Katniss Everdeen gibi karakterlerin öncülü olarak gördü. İlk filmdeki, başın iki yanında toplanmış topuz saç modeli de karakterin ayrılmaz simgesi oldu. Lucas, 2002'de bu görünüm için yüzyıl başı Meksika'sının devrimci kadınlarından esinlendiğini söyledi; Denver Sanat Müzesi'ndeki bir sergi, Kuzey Amerika'nın yerli Hopi kadınlarının saç modelinin de etkili olduğunu belirtti.

Fisher, Leia kimliğinin sahip olduğu bütün öteki kimliklerin önüne geçtiğini söylemişti. Ölümünden sonra 2017'de Disney Efsanesi seçildi; Yıldız Savaşları çekimleri sırasında tuttuğu günlüklere dayanan The Princess Diarist adlı kitabının sesli kaydı 2018'de ona ölümünden sonra En İyi Sözlü Albüm dalında Grammy Ödülü kazandırdı. 2023'te Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda adına bir yıldız açıldı.