Hazel Stone kimdir? Heinlein'ın Ay'dan gelen gezgin büyükannesi

Hazel Stone kimdir? Hazel Stone, Robert A. Heinlein'ın The Rolling Stones romanında Ay'da yaşayan Stone ailesinin büyükannesidir. Vikipedi onu "huysuz ama becerikli" diye tanımlar. Hazel, Ay hükümetinin kuruluşunda payı olduğunu söyleyen yaşlı bir Ay sakinidir ve ailenin Güneş Sistemi turuna çıkmasında belirleyici bir rol oynar. Karakter, gençlik romanından başlayıp Heinlein'ın sonraki yetişkin romanlarında da yeniden görünür.

Hangi eserlerde geçer?

Vikipedi'ye göre Hazel dört Heinlein romanında görünür: The Rolling Stones (1952), Ay Zalim Bir Sevgilidir (The Moon Is a Harsh Mistress, 1966), The Number of the Beast (1980) ve The Cat Who Walks Through Walls (1985). Son iki kitapta kısa bir rolle karşımıza çıkar. The Rolling Stones, Charles Scribner's Sons tarafından 1952'de yayımlandı; kısaltılmış bir sürümü Boys' Life dergisinde Eylül-Aralık 1952'de "Tramp Space Ship" adıyla çıktı. Britanya baskısının adı Space Family Stone'dur. Romanın öteki başlıca kişileri Hazel'in ikiz torunları Castor ile Pollux, anne babaları Roger ile Edith ve en küçük kardeş Buster'dır (Dr. Lowell Stone). Vikipedi'ye göre Roger ile Edith sonradan Güneş Sistemi dışındaki Fiddler's Green kolonisine taşınır; Buster ise Ceres General'de başcerrah olur. Yani aile, yıldızlararası göçün ve asteroit kuşağındaki sağlık hizmetinin geliştiği bir geleceğe doğru yaşlanır.

Hikâyedeki yeri

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır.

The Rolling Stones'ta Ay'da yaşayan Stone ailesi ("Loonie" denen Ay sakinleri), ikinci el bir uzay gemisi satın alıp onarır ve Güneş Sistemi'ni gezmeye karar verir. İlk durak Mars'tır. Castor ile Pollux orada bisiklet satmaya kalkar ve Mars yönetmeliklerini ihlal ederek başlarını derde sokar; onları hapisten kurtaran Hazel olur. Aile ardından, çekirdek malzemesi ve radyoaktif cevher için bir "altın hücumu" yaşayan asteroit kuşağına geçer. İkizler madenciliği kendileri yapmaz, madencilere malzeme satan tüccarlar olmayı seçer.

Hikâyenin en akılda kalan kısmı "flat cat"lerdir: Mars'a özgü, pasta biçiminde yassı, rahatlatıcı titreşimler çıkaran küçük hayvanlar. Gemiye alınan bir flat cat, beslendikçe hızla çoğalır ve kısa sürede gemiyi doldurur. Aile onları uykuya yatırıp asteroit madencilerine satar ve yolculuk Satürn'ün halkalarına doğru sürer. Hazel'in bu hikâyedeki katkısı, Vikipedi'deki karakter özetine göre, uzay macerası temalı bir tefrika dizisinin yazımını devralıp ailenin tur masraflarına katkı sağlamasıdır; yani Hazel yalnızca bir koruyucu büyükanne değil, ailenin geçimine de el atan bir yazardır.

Hazel'in öteki rolü, Ay Zalim Bir Sevgilidir romanında ortaya çıkar. Vikipedi'ye göre orada, Hazel Meade adıyla genç bir yetim olarak görünür. Roman, 2075'te Ay'ın Dünya'ya karşı isyanını anlatır; Hazel 12 yaşında bir kız olarak, isyancıların toplantısına yapılan baskında Manuel ile Wyoh'u korur. Mannie onu çocuk gözcü ve ulak grubunun başına getirir. Vikipedi'nin Hazel Stone maddesine göre bu grup "Baker Street Irregulars" adıyla anılır; Hazel, Ay'ın Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayanlar arasındadır ve sonradan Stone ailesine gelin gider. Vikipedi, bu genç Hazel'i The Rolling Stones'taki büyükannenin gençlik yılları olarak ele alır.

Canlandıranlar

Hazel Stone'un sinemaya ya da televizyona uyarlandığına dair doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadık; Vikipedi'deki karakter maddesi de herhangi bir canlandırmadan söz etmez. Romanın kendisi için de film uyarlaması yoktur.

Karakterin arkasındaki bilim: asteroit kuşağı, Ceres ve madencilik

Stone ailesinin rotası gerçek bir coğrafyaya dayanır. NASA'ya göre asteroitler, Güneş Sistemi'nin yaklaşık 4,6 milyar yıl önceki oluşumundan kalan kayalık artıklardır ve çoğu Mars ile Jüpiter arasındaki ana kuşakta dolaşır. Kuşakta 1 kilometreden büyük tahminen 1,1 ile 1,9 milyon asteroit vardır; hepsinin toplam kütlesi Dünya'nın Ay'ından küçüktür. Vikipedi'ye göre bu kütle Ay'ın yaklaşık yüzde 3'üdür; Ceres tek başına yüzde 39'unu taşır. Kuşak, filmlerde görülenin aksine seyrektir: cisimler arasındaki ortalama uzaklık yaklaşık 600.000 mil (yaklaşık 970.000 km) kadardır. Romandaki gibi bir gemi, kuşağın içinde tek tek hedeflere rahatça uçabilir. Ayrıntılı bilgi için Asteroitler ve Ceres sayfalarına bakılabilir.

Ceres'in bilimsel ilgisi, NASA'nın Dawn aracının çektiği görüntülerle arttı. NASA, Ceres'teki Occator Krateri'nin 92 km genişliğinde ve 4 km derinliğinde olduğunu, kraterdeki parlak bölgelerin ise yakın zamanda yaşanmış jeolojik etkinliğe işaret ettiğini belirtir; bu parlak malzemenin tuzlardan oluştuğu düşünülür. Kapaktaki görüntü, Dawn'ın Ceres kıyısında Occator'u gösteren bir karesidir. Romandaki asteroit altın hücumu ise kurgudur. Bugün kuşağa giden araçlar ise madenci değil, bilimsel görevlerdir; NASA'nın DART görevi de 2022'de Dimorphos adlı asteroite bilerek çarptı.

Romandaki ticaret fikri de dikkat çekicidir: ikizler altın aramaz, aramak isteyenlere malzeme satar. Flat cat'lerin hızlı çoğalması ise bilimden çok matematikle ilgilidir: besin sınırsız olmadığı sürece üstel büyüme kısa sürede kapalı bir ortamı doldurur. Vikipedi'ye göre Heinlein bu fikri, Ellis Parker Butler'ın 1905 tarihli "Pigs Is Pigs" öyküsünden ilham alarak kurdu.

Kültürdeki etkisi

Flat cat'lerin en bilinen mirası Uzay Yolu: Orijinal Seri'nin "The Trouble with Tribbles" bölümüdür. David Gerrold'un yazdığı ve Joseph Pevney'in yönettiği bölüm, 29 Aralık 1967'de yayımlandı; dizinin ikinci sezonunun 15. bölümüdür. Bölümde Deep Space Station K7'ye gelen tribble denen tüylü yaratıklar, beslendikçe hızla çoğalıp istasyonu ve Enterprise'ı kaplar. Vikipedi'ye göre senaryo geliştirilirken Heinlein'ın The Rolling Stones kitabına benzerlik konusunda yasal kaygılar doğdu; Paramount'un temizleme birimi benzerliği Ağustos 1967'de fark etti. Yapımcı Gene Coon Heinlein'la iletişime geçti ve Heinlein hak talebinden vazgeçti. Vikipedi'ye göre karşılığında yalnızca imzalı bir senaryo istedi; ancak sonradan tribble ürünlerinin yaygınlaşmasından pişmanlık duyduğu da aktarılır. Bölüm 1968 Hugo Ödülü'ne aday gösterildi, 1996'da Deep Space Nine'ın 30. yıl bölümü "Trials and Tribble-ations" ise bu bölümün görüntülerine dizi oyuncularını sayısal olarak yerleştirdi. Dizinin ve filmlerin tamamı için Star Trek izleme sırası sayfasına da bakabilirsiniz.

Kitabın karşılanışı karışıktı. Vikipedi, eleştirmenlerin romanın tazeliğini ve sadeliğini, ayrıca gelecekteki gezegenlerarası yaşamın özenle ayrıntılandırılmış tablosunu övdüğünü, bazılarının ise cinsiyet politikalarını ve aile komedisi öğelerini eleştirdiğini yazar. Heinlein'ın kendisi de menajerine, kitabın kurgu çizgisinden memnun olmadığını, aile komedisini yazmanın aksiyon yazmaktan zor olduğunu yazmıştır. Yine de Hazel Stone, Heinlein'ın gençlik dizisinden yetişkin romanlarına geçen nadir karakterlerinden biri olarak, yazarın farklı kitaplarını birbirine bağlayan bir iplik görevi görür. Hazel'in Ay'daki hikâyesini yayın sırasıyla izlemek isteyen okur, önce 1952 tarihli bu romanı, ardından Ay'ın isyanını anlatan 1966 tarihli romanı okuyabilir; ikisi arasındaki on dört yıllık fark, karakterin Heinlein'ın yazı hayatında ne kadar uzun yaşadığını da gösterir. Dizideki diğer gençleri merak edenler Kip Russell, Thorby ve Jim Marlowe yazılarına bakabilir.