Lilo ve Stiç (Lilo & Stitch)
Hawaii'de yalnız bir kız çocuğu, köpek sandığı kaçak bir uzaylı deneyini sahipleniyor. Disney'in 2002 tarihli filmi, galaktik bir kovalamacayı aile olmanın anlamı üzerine bir hikâyeye çeviriyor.
- Tür
- Animasyon
- Yıl
- 2002
- Yönetmen / yaratıcı
- Chris Sanders, Dean DeBlois
- Oyuncular
- Daveigh Chase, Chris Sanders, Tia Carrere, David Ogden Stiers, Kevin McDonald, Ving Rhames
- Süre / sezon
- 85 dk
- Nerede izlenir
- Disney+
Lilo ve Stiç, Walt Disney'in 2002 yapımı animasyon filmi. Chris Sanders ile Dean DeBlois'nın yazıp yönettiği film, Hawaii'nin Kauai adasında yaşayan yalnız bir kız çocuğunun, köpek sandığı bir uzaylıyla kurduğu dostluğu anlatıyor. Masal krallıkları yerine sıradan bir ailenin dertlerine odaklanan film, Disney'in 2000'li yıllardaki en sevilen yapımlarından biri oldu ve geniş bir seriye dönüştü.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=9OAC55UWAQs
Konusu
Turo gezegeninde Birleşik Galaktik Federasyon, yasa dışı genetik deneyler yapan Dr. Jumba Jookiba'yı mahkûm ediyor. Jumba'nın yarattığı Deney 626, saldırgan, neredeyse yok edilemez ve çok hızlı öğrenen bir yaratık. Sürgüne gönderilirken kaçan 626, çaldığı bir uzay aracıyla Dünya'ya, Hawaii'deki Kauai adasına düşüyor.
Kauai'de, anne babasını bir kazada kaybeden genç Nani, asi ve yalnız küçük kardeşi Lilo'ya bakmaya çalışıyor. Bir sosyal görevli, durum düzelmezse Lilo'yu ondan alacağı uyarısını yapıyor. Nani, arkadaş isteyen Lilo'yu bir hayvan barınağına götürüyor; Lilo da orada köpek kılığına girmiş 626'yı sahipleniyor ve ona "Stiç" adını veriyor. Peşindeki uzaylılardan saklanmak için Lilo'yu kullanan Stiç, zamanla Hawaii dilinde geniş aile anlamına gelen "ohana" kavramıyla tanışıyor.
Yapım
Sanders, Stiç karakterini 1985'te, sonuç vermeyen bir çocuk kitabı fikri için yaratmıştı. 1997'de Disney yöneticisi Thomas Schumacher, kendi kuşağının Dumbo'su olacak, daha küçük ölçekli bir film istedi ve Sanders'a ne geliştirmek istediğini sordu. Sanders'ın ilk fikri, ormana düşen ve hayvanlarla yaşayan bir yaratıktı; Schumacher ise karşıtlığın daha güçlü olması için yaratığın insanlar arasına düşmesini önerdi. Sanders duvarındaki Hawaii haritasına bakarak hikâyeyi oraya taşıdı.
Ekip araştırma için Kauai'ye gittiğinde rehberleri onlara "ohana" kavramını anlattı ve bu fikir filmin temeli oldu. Filmde Nani'yi Honolulu'lu Tia Carrere, David'i Hawaii'de büyüyen Jason Scott Lee seslendirdi; ikisi de diyalogların yerel konuşma diline uygun olmasına yardım etti. Lilo'yu Daveigh Chase, Stiç'i ise Sanders'ın kendisi seslendirdi. Dr. Jumba'ya David Ogden Stiers, Ajan Pleakley'e Kevin McDonald, sosyal görevli Cobra Bubbles'a Ving Rhames ses verdi.
Film, Disney'in 1940'lardan beri pek kullanmadığı suluboya arka planlarla çizildi. Uzay gemileri balina ve yengeç gibi deniz canlılarını andıracak biçimde tasarlandı. Özgün finalde karakterler bir Boeing 747'yi kaçırıp Honolulu'nun binaları arasından uçuyordu; 11 Eylül saldırılarından sonra, yapımın bitmesine birkaç hafta kala bu sahne baştan yapıldı ve Jumba'nın uzay gemisiyle Kauai'nin dağları arasından geçen bir kovalamacaya dönüştü. Elvis Presley şarkılarıyla dolu film, 21 Haziran 2002'de gösterime girdi, 80 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 273 milyon dolar hasılat yaptı ve en iyi animasyon filmi Oscar'ına aday gösterildi.
Tanıtım kampanyası da en az film kadar sıra dışıydı. Sanders, Stiç'in öteki Disney filmlerine "dalmasını" önerdi; böylece Stiç'in Küçük Deniz Kızı, Güzel ve Çirkin, Aladdin ve Aslan Kral'ın ünlü sahnelerini bastığı dört parodi fragman hazırlandı. Film 3 Aralık 2002'de DVD ve VHS olarak çıktı; ilk gün 3 milyondan fazla DVD satıldı. Elvis şarkılarının yer aldığı film müziği albümü 2003'te ABD'de platin plak sertifikası aldı. İngiltere'de çocukların taklit etmemesi için Lilo'nun çamaşır kurutma makinesine saklandığı sahne değiştirildi; bu düzeltilmiş sürüm sonradan bütün dünyada standart hâle geldi.
Bilim ne diyor?
Filmin bilimsel çekirdeği, Jumba'nın yasa dışı genetik deneyleri. Gerçek dünyada genetik mühendislik bugün tarımdan tıbba pek çok alanda kullanılıyor; ama Stiç gibi saldırgan, neredeyse yok edilemez ve çok hızlı öğrenen bir canlı yaratmak, bilinen biyolojinin çok ötesinde. Film bu noktada bilimi değil, bir yaratığın kendi doğasına karşı koyup koyamayacağı sorusunu öne çıkarıyor.
İşin ilginç yanı, Kauai'nin gerçekten de "uçan daire" görmüş bir ada olması. NASA, Mars'a daha ağır araçlar indirebilmek için geliştirdiği disk biçimli Düşük Yoğunluklu Süpersonik Yavaşlatıcı (LDSD) adlı deney aracını 2014 ve 2015'te Kauai'deki ABD Donanması Pasifik Füze Menzili Tesisi'nden fırlattı. Basında "uçan daire" diye anılan araç, 8 Haziran 2015'teki ikinci uçuşunun ardından Kauai'nin batı kıyısı açıklarında okyanusa indi. Amaç, Mars'a bugünkü sınırın iki üç katı ağırlığında yük indirebilecek sistemler geliştirmekti.

Filmdeki Galaktik Federasyon'un Dünya'yı korunan bir bölge olarak görmesi de gerçek bir ilkeyi hatırlatıyor: Uzay ajansları, başka dünyalara Dünya mikroplarını taşımamak ve oralardan getirilen örneklerle Dünya'yı kirletmemek için "gezegen koruma" kurallarına uyuyor.

Etkisi
Film eleştirmenlerden olumlu notlar aldı; Roger Ebert onu son yılların en sevimli uzun metrajlı çizgi filmlerinden biri olarak tanımladı. Ardından üç video filmi, üç televizyon dizisi ve 2025'te gösterime giren bir canlı çekim uyarlaması geldi. Dünya dışından gelen bir yabancıyla bir çocuğun dostluğunu anlatan bu hikâyeyi, aynı temanın klasiği E.T. Dünya Dışı ve aynı yıl çıkan Define Gezegeni ile birlikte izlemek keyifli olabilir.
Seri Japonya'ya da uzandı: 2008-2011 arasında yayımlanan Stitch! adlı anime dizisinde Lilo'nun yerini Okinawa'da yaşayan Yuna adlı bir kız aldı. 2025'teki canlı çekim uyarlamasında Stiç'i yine Chris Sanders seslendirdi.
Kısaca
- Yıl: 2002
- Yönetmenler: Chris Sanders, Dean DeBlois
- Süre: 85 dakika
- Müzik: Alan Silvestri
- Seslendirenler: Daveigh Chase, Chris Sanders, Tia Carrere, David Ogden Stiers
- Adaylık: En iyi animasyon filmi Oscar'ı
Bunları da izleyinTümü →
Not AloneEric Guillon, Claire Dodgson, Jonathan del Val2027 · Vizyon: 16 Nisan 2027
Toward the TerraOsamu Yamazaki (yönetmen)2007 · 1 sezon (24 bölüm)
Starship OperatorsTakashi Watanabe (yönetmen)2005 · 1 sezon (13 bölüm)
The Irresponsible Captain TylorKōichi Mashimo (yönetmen)1993 · 1 sezon (26 bölüm)
VandreadTakeshi Mori (yönetmen)2000 · 2 sezon (26 bölüm)
Terra'yı Kurtarmak (Battle for Terra)Aristomenis Tsirbas2007 · 79 dk











