Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ne zaman kuruldu, ne yapar?
Türkiye Uzay Ajansı 13 Aralık 2018'de kuruldu; Milli Uzay Programı'nı yürütüyor ve 2024'te Gezeravcı ile Atasever'in uçuşlarıyla ilk astronot hedefine ulaştı.
- Konu
- Uzay araştırmaları
- Kaynak
- Resmî Gazete, NASA
- İlgili sayfa
- https://uzaygundem.com/sozluk/uzay-ajansi
Türkiye Uzay Ajansı (TUA), 13 Aralık 2018'de 23 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kuruldu. Merkezi Ankara'dadır. Görevi Türkiye'nin uzay alanındaki stratejik planlarını hazırlamak, Milli Uzay Programı'nı yürütmek ve bu alandaki kurumlar arasında işbirliğini koordine etmektir.
Kuruluşu
Ajansı kuran kararname, 13 Aralık 2018'de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. TUA, kendi bütçesi olan, idari ve mali açıdan özerk bir kamu kurumudur ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilişkilidir. İlk başkanı Serdar Hüseyin Yıldırım 6 Ağustos 2019'da göreve başladı; ajans ilk toplantısını Eylül 2019'da yaptı. Yıldırım'ın görevi 7 Ekim 2023'te sona erdi ve yerine Yusuf Kıraç atandı.
Bir uzay ajansı genellikle bir ülkenin uzay politikasını belirleyen ve uygulayan devlet kurumudur. TUA da bu çerçevede orta ve uzun vadeli hedefler içeren planlar hazırlar, havacılık ve uzay araştırmalarını yönlendirir.
Milli Uzay Programı ve hedefleri
Ajansın hazırladığı Milli Uzay Programı, 9 Şubat 2021'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklandı. Program on hedeften oluşuyor:
- Ay'a önce sert, ardından yumuşak iniş yapmak (ilk takvimde sert iniş 2023, yumuşak iniş 2028 için öngörülmüştü)
- Uydu üretimini tek çatı altında toplamak
- Bölgesel bir konumlama ve zamanlama sistemi kurmak
- Uzaya bağımsız erişim için bir uzay limanı kurmak
- Bir Türk vatandaşını bilimsel görevle uzaya göndermek
- Uzay havası araştırmaları yapmak
- Yer gözlemi kabiliyetini geliştirmek
- Uzay sanayisi ekosistemini büyütmek
- Toplumda uzay farkındalığını artırmak ve nitelikli insan gücü yetiştirmek
- Bir Uzay Teknolojileri Geliştirme Bölgesi kurmak
Ay hedefinin takvimi ileri kaydı: güncel planlarda Ay yüzeyine çarptırılacak ilk araç AYAP-1 için 2027, Ay'a inecek AYAP-2 için 2030'ların başı hedefleniyor. Uzaya erişim konusundaki çalışmaları Türkiye'de roket var mı? yazımızda ele aldık.
Türkiye'nin ilk astronot uçuşları
Programın "bir Türk vatandaşını uzaya göndermek" hedefi 2024'te gerçekleşti. Alper Gezeravcı, Axiom Mission 3 (Ax-3) görevinde Türkiye'nin ilk astronotu oldu. Falcon 9 roketi, Crew Dragon Freedom kapsülünü 18 Ocak 2024'te (Türkiye saatiyle 19 Ocak) Florida'dan fırlattı. Mürettebat Uluslararası Uzay İstasyonu'nda çalıştı, kapsül 9 Şubat 2024'te Atlantik Okyanusu'na indi. Görev toplam 21 gün 15 saat sürdü.
Türkiye'nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever ise 8 Haziran 2024'te VSS Unity uzay aracıyla Galactic 07 uçuşuna araştırmacı olarak katıldı. Yörünge altı (suborbital) bu uçuşta, yani araç Dünya çevresinde tur atmadan yükselip geri döndüğünde, yaklaşık 87,5 kilometre irtifaya çıkıldı.
Verileri göster
| 2018 | TUA kuruldu (13 Aralık) |
|---|---|
| 2019 | İlk toplantı (Eylül) |
| 2021 | Milli Uzay Programı açıklandı |
| 2024 | Gezeravcı Ax-3 ile ISS'te |
| 2024 | Atasever'in yörünge altı uçuşu |
| 2027 | AYAP-1 Ay görevi hedefi |
Uluslararası işbirlikleri
TUA, Ukrayna, Macaristan ve Kazakistan ile işbirliği anlaşmaları imzaladı ve Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Örgütü'nün (APSCO) üyesidir. 2020'den bu yana Avrupa Uzay Ajansı'na (ESA) üyelik konusunda da kapsamlı değerlendirmeler yürütüyor.
Türkiye'nin uydularını, astronotlarını, gözlemevlerini ve Ay görevini tek sayfada, zaman çizelgesiyle Türkiye'nin uzay programı maddemizde bulabilirsiniz.
Bunları da biliyor muydunuz?Tümü →
Kandilli Rasathanesi ne zaman kuruldu, ne iş yapar?
Uzaya giden ilk canlı hangisiydi?
Evde yapılabilecek uzay deneyleri nelerdir? (çocuklar için)
Gözlemevleri halka açık mı? Türkiye'de gökyüzü gözlem etkinliklerine nasıl katılınır?
K2-18b'de yaşam izi bulundu mu?
İnsanlar Dünya'dan en fazla ne kadar uzaklaştı?
