K2-18b'de yaşam izi bulundu mu?

Hayır, K2-18b'de yaşam bulunduğu kanıtlanmadı. Cambridge Üniversitesi'nden Nikku Madhusudhan'ın ekibi, Nisan 2025'te James Webb Uzay Teleskobu verisinde Dünya'da canlıların ürettiği dimetil sülfür (DMS) ya da ona benzeyen dimetil disülfür (DMDS) gazının izlerini bulduğunu duyurdu. Ancak sinyal, bilimde keşif için aranan eşiğin altındaydı; aynı veriyi yeniden inceleyen bağımsız ekiplerin çoğu da bu gazların varlığına dair yeterli kanıt görmedi.

K2-18b nasıl bir gezegen?

K2-18b, Dünya'dan yaklaşık 120 ışık yılı uzakta, K2-18 adlı soğuk bir kırmızı cücenin çevresinde dönen bir ötegezegen. 2015'te Kepler teleskobunun K2 görevinde, yıldızın önünden geçerken ışığını hafifçe kısmasından (geçiş yöntemi) bulundu. NASA'nın verilerine göre kütlesi Dünya'nın yaklaşık 8,6 katı, yarıçapı 2,6 katı; yıldızının çevresindeki turunu yaklaşık 33 günde tamamlıyor. Yıldızına uzaklığı, yüzeyde sıvı suyun bulunabileceği yaşanabilir bölge içinde kalıyor.

Bu boyuttaki gezegenler Güneş Sistemi'nde yok; Dünya ile Neptün arasında kalan "alt-Neptün" sınıfına giriyor. Madhusudhan'ın ekibi, K2-18b'nin hidrojence zengin bir atmosferin altında küresel bir okyanus taşıyan "hycean" (hidrojen ve okyanus sözcüklerinden) bir dünya olabileceğini öne sürüyor. Başka araştırmacılara göre ise gezegen, kalın gazlı bir mini-Neptün ya da yüzeyi magma okyanusuyla kaplı bir dünya olabilir.

İpucu nereden çıktı?

Webb, gezegen yıldızının önünden geçerken atmosferinden süzülen yıldız ışığını renklerine ayırır; her molekül bu tayfta kendine özgü bir iz bırakır. Eylül 2023'te yayımlanan ilk Webb sonuçları K2-18b'nin atmosferinde metan ve karbondioksit buldu. Ekip aynı veride DMS'ye dair bir ipucu da gördü, ancak NASA'nın duyurusunda bu çıkarımın "daha az sağlam" olduğu ve doğrulanması gerektiği vurgulandı.

Nisan 2025'te ekip, Webb'in orta kızılötesi aygıtı MIRI ile yapılan yeni gözlemleri yayımladı. Tayftaki bazı özelliklerin, K2-18b için öngörülen moleküllerin çoğuyla açıklanamadığını, yalnız DMS ve DMDS'nin bu özelliklere uyduğunu yazdılar. Sinyalin istatistiksel gücü 3 sigma düzeyindeydi; bu, sonucun tesadüf olma olasılığının yaklaşık binde 3 olduğu anlamına gelir. Bilimde bir keşfin kabulü için genellikle 5 sigma, yani milyonda birin altında bir tesadüf olasılığı aranır. Yazarlar da sonuçları güçlendirmek için ek gözlem gerektiğini belirtti. Dünya'da DMS'nin büyük bölümünü denizlerdeki fitoplanktonlar ürettiği için bu gaz bir biyoimza adayı sayılıyor.

Verileri göster

2015	Kepler K2 ile keşif
2019	Hubble: su buharı iddiası
2023	Webb: metan ve CO2
2025 Nisan	MIRI: DMS/DMDS ipucu (3σ)
2025 Mayıs	Yeni analiz: kanıt yetersiz
2025 Ekim	Yeni analizde DMS izi kayboldu
2026	DMS'siz alt-Neptün modeli

Öbür ekipler ne buldu?

• Schmidt ve arkadaşları (Ocak 2025): 2023 verisini yeniden çözümledi, DMS için istatistiksel olarak anlamlı ya da güvenilir bir kanıt bulamadı.
• Luque ve arkadaşları (Mayıs 2025): Webb'in üç aygıtının 0,6-12 mikronluk verisini birlikte inceledi; DMS ve DMDS için kanıtı yetersiz buldu, etan gibi başka moleküllerin de veriye aynı derecede uyduğunu gösterdi. Ekibe göre soruyu kesin yanıtlamak için yaklaşık 25 ek gözlem gerekiyor.
• Hu ve arkadaşları (Temmuz 2025): Metan ve karbondioksiti sağlam biçimde doğruladı, ama atmosferde su buharı göremedi. Bunu, suyun alt katmanlarda yoğunlaşıp hapsolmasıyla ya da ince bir atmosferin altında sıvı su bulunmasıyla açıkladılar; DMS sinyallerini ise zayıf buldular.
• Fernández-Rodríguez ve arkadaşları (Ekim 2025): En kapsamlı modellerinde DMS izinin kaybolduğunu bildirdi.

Kısacası K2-18b, Webb'in en çok incelediği ve en umut verici gezegenlerden biri olmaya devam ediyor; ama 2026 itibarıyla orada yaşam bulunduğu konusunda bilimsel bir uzlaşma yok. Başka gezegenlerde yaşamın nasıl arandığını Dünya dışı yaşam arayışı sayfamızda anlattık.