Evrende kaç galaksi var?
Gözlenebilir evrende yüzlerce milyardan en az 2 trilyona uzanan tahminler var; 2016'da Hubble verileriyle yapılan bir analiz, eski sayının en az 10 kat düşük olduğunu öne sürdü.
- Konu
- Galaksiler
- Kaynak
- NASA ve ESA/Hubble
- İlgili sayfa
- https://uzaygundem.com/ansiklopedi/galaksiler
Kesin bir sayı yok; gözlenebilir evrendeki galaksi sayısı için tahminler yüz milyarlarla birkaç trilyon arasında değişiyor. Uzun süre 100-200 milyar civarında rakamlar anılıyordu. 2016'da Hubble verilerine dayanan bir çalışma bu sayının en az 10 kat düşük olduğunu, galaksi sayısının en az 2 trilyon olabileceğini öne sürdü. Bu sonuç tartışmasız bir "bilgi" değil, bir model tahminidir; başka çalışmalar trilyonlar yerine yüzlerce milyardan söz ediyor.
Sayma işi nasıl yapılıyor?
Hubble'ın "Derin Alan" gözlemleri, gökyüzünün küçücük bir parçasına uzun süre bakarak çok sönük galaksileri gösterdi. Hubble Ultra Derin Alan (HUDF), Fırın (Fornax) takımyıldızında, gökyüzünün yaklaşık 26 milyonda biri kadar bir alanda yaklaşık 10.000 galaksi gösterdi. Veriler Eylül 2003 ile Ocak 2004 arasında toplandı; toplam pozlama 1 milyon saniyeden azdı (yaklaşık 11 gün) ve ilk görüntü 9 Mart 2004'te yayımlandı. Görüntüdeki ışık, Büyük Patlama'dan 400-800 milyon yıl sonrasındaki galaksilerden yaklaşık 13 milyar yıl önce yola çıkmıştı.
Hubble eXtreme Deep Field (XDF) 25 Eylül 2012'de yayımlandı: yaklaşık iki milyon saniyelik (yaklaşık 23 gün) pozlama, yaklaşık 5.500 galaksi ve ESA'ya göre gökyüzünün yaklaşık 30 milyonda biri. En eski galaksiler yaklaşık 13,2 milyar yıl öncesinden.
Basit bir çarpma bile fikir verir: 26 milyon alan × 10.000 galaksi, yaklaşık 260 milyar eder. Bu, eski "yüzlerce milyar" tahminin kaba mantığıdır. Çünkü bu derin alanlarda yalnızca mevcut teleskopların görebildiği galaksiler sayılabiliyor.
2016'daki yeni analiz neyi değiştirdi?
Nottingham Üniversitesi'nden Christopher Conselice ve ekibi (Aaron Wilkinson, Kenneth Duncan, Alice Mortlock), Hubble Derin Alan görüntülerini üç boyutlu bir modelle yeniden değerlendirdi; sonuçları The Astrophysical Journal'da yayımlandı ve 13 Ekim 2016'da duyuruldu. Ekibe göre gözlenebilir evrendeki galaksilerin yüzde 90'ından fazlası, şimdilik mevcut teleskoplarla görülemeyecek kadar sönük ve uzak. Erken evrende birim hacimde bugüne göre yaklaşık 10 kat fazla galaksi vardı; bunların çoğu küçük ve sönüktü, kütleleri Samanyolu'nun uydu galaksileri kadardı ve zamanla birleşerek bugünkü büyük galaksileri oluşturdu. Conselice, James Webb Uzay Teleskobu'nun gelecekte bu ultra sönük galaksileri inceleyebileceğini söylemişti.

Verileri göster
| Eski tahmin | 100-200 milyar |
|---|---|
| 2016 analizi | en az 2 trilyon |
| HUDF'de görülen | ~10.000 |
| XDF'de görülen | ~5.500 |
| Gözlenebilir evrenin çapı | 93 milyar ışık yılı |
"Gözlenebilir evren" ne demek?
Bu rakamlar, ışığın bize ulaşabildiği bölge için geçerli. Gözlenebilir evrenin yarıçapı yaklaşık 46,5 milyar ışık yılı, çapı yaklaşık 93 milyar ışık yılı (bu, ışığın yola çıktığı andaki değil, şimdiki "birlikte hareket eden" mesafedir). Evrenin yaşı Planck 2018 sonuçlarına göre 13,787 ± 0,020 milyar yıl. Evrenin tamamının boyutu bilinmiyor, sonsuz bile olabilir. Gözlenebilir evrenin sınırı hakkında bir başka yazımız var: Evren 13,8 milyar yaşında ama gözlenebilir kısmı 93 milyar ışık yılı.
Bir galaksi ne kadar büyük?
Galaksiler çok farklı boyutlarda. Ortalama bir galaksinin yaklaşık 100 milyon yıldız içerdiği tahmin edilir; cüce galaksilerde bin yıldızdan azı, en büyüklerde yüz trilyon yıldız olabilir. Samanyolu'nun çapı en az 87.400 ışık yılı, Andromeda ise 2,4 milyon ışık yılı uzakta (bkz. Galaksiler).
Sık karıştırılanlar
- "Yıldız sayısı" ile "galaksi sayısı" aynı şey değil. Her galaksi milyonlarca-trilyonlarca yıldız içerir.
- Tahmin farkı hata değil, yöntem farkı. Hangi sönüklükteki galaksilerin sayıldığı ve hangi modelin kullanıldığı sonucu belirliyor.


























