Evrenin en eski ışığındaki olası dönüş gerçek mi? UC San Diego'dan yeni kalibrasyon sınaması
UC San Diego ekibi, kozmik mikrodalga arka planındaki olası polarizasyon dönüşünün gerçek mi, teleskop kalibrasyon hatası mı olduğunu ayırmak için sekiz Planck haritasını karşılaştırdı.

Evrenin en eski ışığı olan kozmik mikrodalga arka planı (CMB), Büyük Patlama'dan yaklaşık 380 bin yıl sonra serbest kalan ısıl ışımadır. Bazı çalışmalar bu ışığın polarizasyonunun, yani titreşim yönünün, yaklaşık 14 milyar yıllık yolculuğu sırasında çok az döndüğüne dair ipuçları buldu. Bu olaya "kozmik çift kırılma" deniyor. UC San Diego araştırmacıları, söz konusu dönüşün gerçekten evrenden mi geldiğini yoksa aletlerin kalibrasyonundan mı kaynaklandığını sınayan yeni bir yöntem geliştirdi. Çalışma The Astrophysical Journal Letters dergisinde (cilt 1009, sayı 1, makale L12) yayımlandı; üniversite konuyu eylül ayında duyurmuştu.
Üniversitenin açıklamasına göre, kozmik çift kırılma doğrulanırsa Standart Model'in ötesinde bir fiziğe işaret edebilir ve evrenin enerji içeriğinin yaklaşık yüzde 95'ini oluşturan karanlık madde ile karanlık enerjiyi anlamak için yeni bir pencere açabilir. Bu yüzden iddia ilgi çekiyor, ama aynı zamanda çok titiz bir doğrulama gerektiriyor.
Asıl sorun: cihaz da evreni "döndürebilir"
CMB'nin polarizasyonu çok küçük bir sinyal. Aradıkları etki de aynı ölçekte. Teleskobun polarizasyona duyarlı dedektörlerinin yönelimi çok küçük bir miktar bile yanlış kalibre edilmişse, gerçek bir kozmik dönüşle aynı görünen sahte bir dönüş ortaya çıkıyor. Sinyalin tek başına bakılarak ayırt edilmesi bu yüzden zor. Araştırmacı Anto I. Lonappan'ın sözleriyle: "Aradığımız sinyal inanılmaz derecede küçük, bu yüzden evreni mi yoksa aletimizi mi gördüğümüzden emin olmalıyız."
Yeni yöntem nasıl çalışıyor?
Lonappan, Brian Keating ve Kam Arnold'dan oluşan ekibin fikri, farklı dedektör gruplarının ürettiği ayrı polarizasyon haritalarını birbiriyle karşılaştırmak. Gerçek bir kozmik dönüş bütün haritalarda aynı şekilde görünmeli. Haritalar birbirinden çıkarıldığında bu ortak dönüş sönüyor ve geriye dedektör gruplarının kalibrasyon farkları kalıyor. Böylece yöntem, ortak kalibrasyon hatalarını ve tutarsızlıkları ortaya çıkarıyor.
Ekip yöntemi Avrupa Uzay Ajansı'nın Planck uydusunun verilerinden elde edilen sekiz polarizasyon haritasına uyguladı ve sonuçları yerleşik Minami–Komatsu analiziyle karşılaştırdı. Üniversiteye göre iki yaklaşım, altlarındaki varsayımlar farklı olmasına rağmen tutarlı sonuç verdi. Koşullu bir gösterimde ekip 0,37 ± 0,12 derecelik bir kozmik çift kırılma açısını yeniden elde etti; bu değer mevcut analizlerle uyumlu.
Bunun anlamı ve sınırı
Bu sonuç, kozmik çift kırılmanın keşfedildiği anlamına gelmiyor. Çalışmanın katkısı yeni bir bulgu değil, bir kontrol aracı: gelecekteki ölçümlerde dedektör kalibrasyonunun göreli olarak doğrulanmasını sağlayan bir sınama. Basın açıklamasında geçen açı değeri de, ekibin kendi ifadesiyle koşullu bir gösterimin sonucu; yani yöntemin mevcut analizle uyuştuğunu gösteriyor, sorunu kesin olarak çözmüyor. Dönüşün kaynağı için açıklamada iki olasılık sayılıyor: ışığa bağlanan aksiyon benzeri alanlar ya da karanlık enerjiyle ilişkili alanlar. Hangisinin doğru olduğu, hatta böyle bir dönüşün olup olmadığı henüz bilinmiyor.
Polarizasyonun iki türü ve B modları
CMB'nin polarizasyonu iki desen türünde incelenir. E modları yoğunluk farklarından doğan simetrik desenlerdir ve 2002'de saptandı. B modları ise girdap benzeri desenlerdir; bunların bir kısmı kütleçekimsel mercekleme yoluyla oluşuyor ve gözlenmiş durumda. İlksel kütleçekim dalgalarının üreteceği ek B modu sinyali ise henüz saptanmadı. Brian Keating'in ifadesiyle ilksel B modlarının saptanması erken evren anlayışımızı dönüştürürdü, bu yüzden ölçümün sıkı kalibrasyon denetimlerinden geçmesi gerekir.
Keating, Simons Gözlemevi'nin de baş araştırmacısı. Bu gözlemevi gibi deneyler polarizasyonu giderek daha yüksek duyarlılıkla ölçtükçe, bu tür bağımsız kalibrasyon kontrolleri küçük sinyalleri yeni fiziğin kanıtı sayabilmek için vazgeçilmez güvenceler haline geliyor. Merak edilen soru, bu yöntemin başka deneylerin verilerine uygulandığında da aynı tutarlılığı gösterip göstermeyeceği.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















