SpaceX borsada: Tarihin en büyük halka arzı ve ardından gelen sert dalgalanma

Elon Musk'ın 2002'de kurduğu SpaceX, yıllarca halka açılma fikrine mesafeli durduktan sonra 2026 yazında borsaya adım attı. Şirketin hisseleri 12 Haziran 2026'da Nasdaq'ta SPCX koduyla işlem görmeye başladı. Halka arz 86 milyar dolar toplayarak 2019'daki Saudi Aramco rekorunu geride bıraktı ve tarihin en büyük halka arzı oldu. Hisse başına 135 dolarlık fiyat, şirkete yaklaşık 1,77 trilyon dolarlık bir değer biçiyordu; ilk işlem gününde piyasa değeri 2,1 trilyon dolar civarına çıktı.

Halka arza giden yol

Musk, Aralık 2025'te SpaceX'in belirsiz bir tarihte halka açılacağını doğruladı. Şubat 2026'da şirket, Musk'ın yapay zekâ şirketi xAI'yi satın aldı. Bu birleşmede xAI'ye 125 milyar, SpaceX'e ise 1 trilyon dolar değer biçildi ve ortaya çıkan yapı, tarihin en değerli özel şirketi haline geldi.

Borsa seçimi de kendi başına bir pazarlık konusuydu. New York Borsası ile Nasdaq şirketi kazanmak için yarıştı. SpaceX, Nasdaq-100 endeksine erken dahil edilmeyi şart koştu; Nasdaq da 30 Mart'ta kurallarını değiştirerek büyük şirketlerin halka arzdan 15 işlem günü sonra endekse girebilmesinin yolunu açtı. Şirket 15 Mayıs'ta Nasdaq'ı seçti, 20 Mayıs'ta da izahnamesini yayımladı. Buna karşın S&P, kârlılık şartından taviz vermedi: SpaceX 2025'i 4,94 milyar dolar net zararla kapattığı için S&P 500'e giremedi.

Değerlemenin dayanağı: Roketler mi, yapay zekâ mı?

Halka arzın en tartışmalı yanı, değerlemenin büyük ölçüde roketlere değil yapay zekâya dayanmasıydı. İzahname 28,5 trilyon dolarlık bir hedef pazar tarif ediyor ve bunun yaklaşık yüzde 90'ını xAI üzerinden yapay zekâya bağlıyordu. Şirket, gelir göstergesi olarak bulut hesaplama sözleşmelerini öne çıkardı: Anthropic'in Memphis'teki Colossus 1 veri merkezinin tüm kapasitesi için ayda 1,25 milyar dolar, Google'ın ise ayda 920 milyon dolar ödemeyi kabul ettiği anlaşmalar.

Uzay tarafında ise tablo daha somut. Şirketin kâr eden tek bölümü olan Starlink, çeyreklik 3,26 milyar dolar gelir üretiyor ve abone sayısının 2026 içinde yaklaşık 10 milyondan 17 milyona yaklaşması bekleniyordu. Yeniden kullanılabilir Falcon roketleri ve geliştirme aşamasındaki Starship de yatırımcı ilgisinin diğer dayanakları arasında.

Bağımsız analistler ise çok daha temkinliydi:

• Değerleme uzmanı Aswath Damodaran, şirketi fırlatma, Starlink ve xAI bölümlerine ayırarak yaklaşık 1,3 trilyon dolarlık bir değer hesapladı.
• Morningstar, adil değeri 780 milyar dolar olarak belirledi ve şirketi "ciddi biçimde aşırı değerlenmiş" buldu.
• Açığa satışçı Jim Chanos ve yatırımcı Michael Burry, izahnamedeki büyüme varsayımlarını açıkça sorguladı.

Yapay kıtlık ve sert geri dönüş

Hisselerin ilk günlerdeki yükselişinde arz tarafının payı büyüktü. Halka arzda şirket hisselerinin yalnızca yüzde 5 kadarı satışa sunuldu; bu oran, SEC'in genellikle aradığı yüzde 10'luk alt sınırın altındaydı ve SpaceX bunun için muafiyet aldı. Endeks fonlarının kural değişiklikleri nedeniyle zorunlu alıcı konumuna gelmesi de talebi körükledi. NYU'dan Scott Galloway bu durumu "bir halka arzda gördüğümüz en büyük yapay kıtlık" olarak tanımladı.

Coşku uzun sürmedi. Halka arzı izleyen haftada görülen zirvenin ardından hisseler geriledi ve Temmuz sonunda zirveye göre yaklaşık yüzde 50 değer kaybetti. Halka arz, Musk'ı kısa bir süre için dolar cinsinden ilk trilyoner yapmıştı; bu düşüşle birlikte o unvanı da kaybetti. Halka arz sonrasında Musk hisselerin yüzde 42'sini, çok oy haklı hisseler sayesinde ise oy gücünün yüzde 82'sini elinde tutuyor.

Halka arzın dikkat çeken ayrıntılarından biri de katılım sınırlamalarıydı. Bloomberg'in haziranda aktardığına göre aracı kurumlar, kritik teknoloji ihracat denetimleri ve düzenleyici riskler gerekçesiyle Hong Kong ve Çin'den gelen talepleri geri çevirdi. Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup ve JPMorgan'ın ortak yürüttüğü işlemde komisyon oranının yüzde 0,75'in altında, yani normalde görülen yüzde 4-7 bandının çok altında kalması da sektörde not edildi.

Uzay sektörü için ne anlama geliyor?

SpaceX'in borsaya açılması, uzay ekonomisinin artık devlet sözleşmelerinin ötesinde, küresel sermaye piyasalarının ana gündem maddelerinden biri olduğunu gösterdi. Toplanan 86 milyar dolar, şirketin yörüngede yapay zekâ altyapısı kurma hedefi başta olmak üzere uzun vadeli projelerine aktarılacak.

Öte yandan halka açık şirket olmak, SpaceX'i çeyreklik bilanço baskısına ve kamuoyu denetimine de açtı. Starship programındaki her gecikme ya da başarı artık doğrudan hisse fiyatına yansıyacak. Musk ve diğer içeridekiler için 366 günlük satış yasağı bulunuyor; diğer erken yatırımcılar için ise 180 günlük kilit süresi geçerli. Bu sürelerin dolmasıyla birlikte piyasaya çıkabilecek yeni hisseler, önümüzdeki aylarda fiyat üzerinde belirleyici olabilir.