The Temporal Void (Peter F. Hamilton): konusu, bilimi ve okuma rehberi

The Temporal Void, İngiliz yazar Peter F. Hamilton'ın Void üçlemesinin ikinci kitabıdır ve 3 Ekim 2008'de Pan Macmillan tarafından yayımlanmıştır. İlk kitap The Dreaming Void sahneyi kurar: Samanyolu'nun merkezindeki Boşluk, bir rüya hareketi ve galaksiyi bölen hizipler. İkinci kitap bu gerilimi sıkıştırır; zaman daralır ve olayların bedeli artar.

Üçlemenin ortasındaki bu cilt, önceki kitabın olaylarını bildiğinizi varsayar ve tek başına okunmaya uygun değildir. Bu rehber, kitabın ne anlattığını, hangi bilimsel fikirlere dayandığını ve nasıl okunabileceğini anlatır.

Kitap ne anlatıyor?

Roman, iki hikâye hattını önceki kitaptaki gibi yan yana sürdürür. Commonwealth'te Yaşayan Rüya hareketinin Boşluk'a yapmak istediği hac yolculuğunun süresi yaklaşır. Milyarlarca üyesi olan hareket, kurucusu Inigo'nun paylaştığı rüyaların peşinden gitmek isterken, başka uygarlıklar ve insan toplumunun bazı kesimleri bunu engellemeye çalışır. Ocisen İmparatorluğu askerî müdahale tehdidinde bulunur; insan sonrası varlıkların yaşadığı yapının içinde de hizipler arasında iç çatışma sürer.

Öbür hat, Boşluk'un içinde Edeard'ın hayatıdır. Edeard rüyalar aracılığıyla milyarlarca kişiye ilham veren bir figür hâline gelmiştir. Ancak anlatı ilerledikçe Boşluk'un, onu cennet gibi gören hareketin hayal ettiği gibi bir yer olmadığı, tehlikeli bir doğası olduğu anlaşılır.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.

İkinci kitabın temel gerilimi bir geri sayımdır: Yaşayan Rüya hareketinin hac için belirlediği süre yaklaştıkça, yolculuğu destekleyenler ve engellemek isteyenler hamlelerini hızlandırır. Süre doldukça her karar daha pahalıya mal olur ve geri dönüş imkânı azalır. Hızlandırıcı hizip hacın gerçekleşmesini ister; Muhafazakâr hizip ise Boşluk'un genişlemesinden korkarak bunu önlemeye çalışır. Commonwealth'in baş müfettişi Paula Myo, hizipler arasında sıkışmış hâlde olayların örgüsünü çözmeye uğraşır. Bu arada dışarıdan gelen bir tehdit de vardır: Ocisen İmparatorluğu, hacın galaksiye zarar vereceğini düşünerek müdahale edebileceğini açıkça belli eder. İnsan sonrası varlıkların yönettiği yapının içinde ise hizipler birbirine karşı savaşır.

Edeard'ın hikâyesi bu sırada büyük zaferine yaklaşır. Rüyaları izleyen insanlar için bu hikâye bir umut kaynağıdır; ancak zafer yaklaşırken Boşluk'un gerçek doğası da açığa çıkar. Kitabın verdiği asıl yeni bilgi budur: Boşluk, onu cennet gibi gören hareketin sandığından çok daha tehlikelidir ve vaat edilen mutluluğun ardında yıkıcı bir işleyiş yatar. Bu açıklama çatışmayı yeni bir ışığa oturtur. Hac artık yalnızca bir siyasi tartışma ya da inanç meselesi değil, galaksinin geleceğini ilgilendiren bir sorundur ve hizipler durumu tek başına kontrol edecek durumda görünmez.

Roman kesin bir sonla kapanmaz; asıl çözüm son kitaba bırakılır. Boşluk'un genişlemesinin nasıl önleneceği, hacın akıbeti ve hizipler arasındaki hesaplaşma açık kalır. Bu cildin işlevi, ilk kitabın bıraktığı belirsizliği somut bir tehdide dönüştürmek ve son kitaptaki kararlara zemin hazırlamaktır. Bu yüzden okur, hikâyenin bitişini değil, bitişe giden yolun daraldığını görür: hizipler, uzaylı güçler ve Boşluk'un kendisi aynı çatışmanın parçaları hâline gelir ve herkesin elindeki seçenekler azalır. Burada kitabın bütün ayrıntılarını aktarmıyoruz; ana çizgi şudur: süre daralıyor ve tehdit gerçek çıkıyor.

Kitabın dünyası: Commonwealth ve ANA

Üçlemenin gelecek tasviri, okuru ilk sayfalarda zorlayabilir, çünkü Hamilton dünyayı uzun açıklamalarla değil, olayların içinden tanıtır. Bilmeniz gereken birkaç temel unsur şunlardır:

• Commonwealth: Solucan deliği ağıyla birbirine bağlı insan gezegenleri topluluğu. Yüksek teknolojili "İç Dünyalar" ile daha geri kalmış "Dış Dünyalar" arasında belirgin bir fark vardır.
• Biononikler ve bellek hücreleri: DNA'da yapılan değişikliklerle bedenin sürekli yenilenmesi ve belleğin kaydedilip ölümden sonra yeni bir bedene ("yeniden yaşam") aktarılması; ölüm bu dünyada kalıcı bir son değildir.
• Gaiafield: İnsanların duygu ve duyumlarını paylaşmasını sağlayan ağ. Inigo'nun rüyalarının milyarlarca kişiye ulaşması bu ağ sayesinde mümkündür.
• ANA (Advanced Neural Activity Network): Dünya'nın yönetimi olan, bilinçlerin sanal ortamlarda yaşadığı yarı fiziksel bir varlık; içinde Muhafazakârlar, Hızlandırıcılar, Darwinciler, Ilımlılar ve Ayrılıkçılar gibi hizipler vardır.

Yazar ve yazıldığı dönem

Peter F. Hamilton 1960'ta İngiltere'de doğdu. Yazmaya 1987'de başladı, ilk kısa hikâyesini 1988'de Fear dergisine sattı. İlk romanı Mindstar Rising 1993'te yayımlandı ve bunu Greg Mandel üçlemesinin öbür kitapları izledi. Üniversiteye gitmediğini, okulda on sekiz yaşına kadar fen derslerini sürdürdüğünü, on altısında ise edebiyat derslerini bıraktığını kendisi anlatır. Sonraki yıllarda Night's Dawn üçlemesiyle tanındı; Commonwealth evrenine Pandora's Star (2004) ve Judas Unchained (2005) kitaplarıyla girdi. Void üçlemesi aynı evrende, bu ikilinin bittiği yerden yaklaşık 1.200 yıl sonra geçer.

Hamilton'ın yazı biçimi hacimli, çok karakterli ve çok hatlıdır; Void üçlemesinin her cildi 670-750 sayfa arasında değişir. Aynı evrende sonradan Chronicle of the Fallers kitapları (The Abyss Beyond Dreams, 2014; A Night Without Stars, 2016) yayımlandı. 2018'den sonra yazar Salvation Sequence ve gençlere yönelik Arkship Trilogy gibi ayrı evrenlerde de yazdı.

The Temporal Void'in ilk baskısı yaklaşık 746 sayfadır ve kapak çizimi, ilk kitapta olduğu gibi Jim Burns'e aittir. Üçleme, AD 3320 ile 3456 arasını kapsar; bu cilt hikâyenin tam ortasında durur.

Kitaptaki bilim: Boşluk, enerji ve farklı fizik

Romanda Boşluk, galaksinin merkezinde bulunan yapay bir oluşumdur ve varlığını sürdürmek için sürekli enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerji, yapının genişleyerek yıldız sistemlerini tüketmesiyle sağlanır. Bu fikir kurgudur; gerçek astrofizikte galaksimizin merkezinde ölçülen şey, kütlesi NASA'nın verdiği değerle Güneş'in yaklaşık 4 milyon katı olan Sagittarius A* adlı süper kütleli bir kara deliktir. Kara deliklerin çevresindeki gazı yutması ve çevresine enerji yayması gerçek bir olgudur; ancak bunu bilinçli bir yapı olarak yorumlamak için hiçbir gözlemsel dayanak yoktur. Kara deliklerin nasıl çalıştığını kara delikler sayfasında bulabilirsiniz.

Boşluk'un içinde "farklı fizik kuralları" geçerlidir ve sakinleri zihinsel yeteneklerle çevrelerini etkileyebilir. Gerçek bilimde fizik sabitlerinin başka bir evrende farklı olabileceği fikri çoklu evren tartışmalarında yer alır; ancak bunlar sınanmış bilgiler değil, kuramsal önerilerdir. Romandaki zihin ve dilek etkisi ise tamamen kurgusal bir araçtır, bilinen bir fiziksel mekanizması yoktur.

Kitaplar boyunca geçen gaiafield (duygu ve duyum paylaşım ağı), bellek hücreleri ve vücudu sürekli yenileyen biyononikler de bilimkurgu varsayımlarıdır. Günümüzde beyin-bilgisayar arayüzleri üzerine araştırmalar vardır, ama insan belleğini kaydetmek ya da bir bedeni sonsuza kadar yenilemek bugünkü bilimin erişemediği bir alandır. Solucan deliği yolculuğu da kuramsal bir olasılıktır; solucan deliği sayfası bunun neden gözlenmemiş olduğunu anlatır.

Etkisi ve ödülleri

Bu kitap için doğrulayabildiğimiz bir ödül kaydı bulamadık; bu yüzden ödül iddiasında bulunmuyoruz. Orta ciltler genellikle iki işi birlikte yapmak zorundadır: hem hikâyeyi ilerletmek hem de kapanışa yük bindirmek. Hamilton burada iki hikâye hattını da aynı noktaya, yani Boşluk'un doğasına doğru sıkıştırarak bu dengeyi kurar. Kitabın yeri, bir üçlemenin orta cildi olarak önceki kitabın kurduğu gerilimi büyütmesi ve Boşluk'un doğasıyla ilgili önemli bir kırılmayı sunmasıdır. Türkçe baskısı konusunda doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadığımız için kitabı İngilizce adıyla anıyoruz.

Uyarlamaları

Doğrulayabildiğimiz bir film ya da dizi uyarlaması yok.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

The Temporal Void, üçlemenin ikinci kitabıdır; doğrudan buradan başlamak önerilmez. Yayın sırası okuma sırasıdır: The Dreaming Void (2007), The Temporal Void (2008), The Evolutionary Void (2010). Uzun, çok hatlı uzay operalarından hoşlanıyorsanız, benzer bir deneyim için Alastair Reynolds'ın Inhibitor Phase kitabına da göz atabilirsiniz.

Evren içi kronolojiyi bilmek isteyenler için kaba sıra şöyledir: Misspent Youth (2002) Commonwealth Saga'dan yaklaşık 340 yıl öncesini anlatır; ardından Pandora's Star (2004) ve Judas Unchained (2005) gelir; Void üçlemesi bunlardan yaklaşık 1.200 yıl sonra geçer. Üçlemeyi okumak için önceki kitapları okumak şart değildir. Tanıdık karakterler (Paula Myo gibi) geri döndüğünde, eski okurlar için ek bir tat olur; yeni başlayanlar için ise hikâye kendi içinde anlaşılır kalır.