Lucky Starr and the Pirates of the Asteroids (Asimov): konusu ve bilimi

Lucky Starr and the Pirates of the Asteroids (Türkçe karşılığıyla Lucky Starr ve Asteroitlerin Korsanları), Isaac Asimov'un "Paul French" takma adıyla yazdığı Lucky Starr serisinin ikinci romanıdır. Doubleday yayınevi tarafından Kasım 1953'te basıldı. Önceki kitap David Starr, Space Ranger Mars'ta geçerken bu kez sahne, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağıdır: Bilim Konseyi'nin genç ajanı, gemileri yağmalayan korsanları ve onların ardındaki asıl gücü ortaya çıkarmak için kuşağın içine sızar.

Kitap ne anlatıyor?

Roman, ilk kitaptan bir yıl sonra geçer ve serinin tonunu değiştirir. Birinci kitap Mars çiftliklerinde bir zehirlenme gizemini çözen bir dedektif hikâyesiydi; ikincisi açık bir macera ve casusluk romanıdır. Kitabı inceleyenler, David "Lucky" Starr'ın bu kitapta maskeli bir gizemli kurtarıcıdan Soğuk Savaş çağının gizli ajanına benzeyen bir karaktere dönüştüğünü belirtir. Starr'ın bu işte kişisel bir hesabı da vardır; bu hesap, kitabın sonunda açıklığa kavuşur.

Hikâyenin yüzeyinde bir korsan avı, bir düello ve bir kovalamaca vardır. Altında ise Asimov'un serinin geri kalanına yayacağı bir fikir yatar: Dünya aşırı kalabalıktır ve Güneş Sistemi dışındaki genç yıldız dünyalarıyla arasında gerilim büyür. Romanda Dünya'nın nüfus baskısı o kadar şiddetlidir ki gıda için maya kültürleri geliştirilmiştir. Bu kitapla birlikte Sirius sisteminin güçleri (Sirianlar) Dünya'nın başlıca rakibi olarak sahneye çıkar ve sonraki kitaplarda da karşımıza çıkar.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.

Asteroit kuşağını üs edinen korsanlar, Dünya'nın TSS Waltham Zachary adlı gemisini ele geçirmiştir. David Starr çetenin içine sızmaya karar verir. Planı, korsanların ele geçireceğini tahmin ettiği, mürettebatsız bir araştırma gemisi olan Atlas'a gizlice binmektir. Gemi yakalanınca Starr kendine "Williams" adını verir. Sadakatini kanıtlamak için korsan lideri Kaptan Anton'a açık uzayda bir düello teklif eder ve kazanır, ama yine de tutsak kalır; Atlas onu uzak bir asteroite götürür.

Orada asteroite bakan, yalnız yaşayan bir münzevi olan Joseph Patrick Hansen ile karşılaşır. Hansen sonunda Starr'ın gerçek kimliğini anlar ve ona yardım eder. Starr, asteroitin olması gereken yerde olmadığını fark eder ve arkadaşı Bigman ile kendi gemileri Shooting Starr ile soruşturmaya girişir. Bulgu şaşırtıcıdır: korsanlar bütün bir asteroiti yerinden oynatabilen "hiperatomik" bir motora sahiptir.

Yakalanma ve kaçma girişimleri sürerken Starr bir ara açık uzaya fırlatılır, ama oksijen yedeğini kullanarak geri dönmeyi başarır. Sonunda korsanların asıl amacının Hansen'i kaçırmak olduğunu anlar. Kaptan Anton onu Jüpiter'in uydusu Ganymede'ye götürmektedir; orada Sirianlar, Dünya donanması korsanlarla uğraşırken Dünya'ya saldırmak için gizli bir askerî üs kuracaktır. Starr, Anton'un gemisini kovalar; Mars'ta edindiği koruyucu maskeyi takarak kendi gemisini Güneş'in çok yakınından geçirir, Anton'u geride bırakır ve onu çarpmakla tehdit eder. Bunun üzerine Hansen, Anton'u öldürür ve mürettebata teslim olmalarını emreder.

Roman burada ters köşe yapar: Hansen mağdur değil, korsanların asıl beyni çıkar. Bu arada Bilim Konseyi, Starr'ın emriyle Ganymede'deki Sirius üssünü ele geçirmiştir. Starr'ın Hansen'den kuşkulanmasının nedeni, Hansen'in Starr'ın ölmüş babasını tanıdığını söylerken tutarsız kalmasıdır; bu tutarsızlık Starr'ı, Hansen'in kendi anne babasının katili olduğu sonucuna götürür. Hansen Merkür'deki bir hapishaneye gönderilir.

Yazar ve yazıldığı dönem

Isaac Asimov, 1920 dolayında Sovyet Rusya'da doğdu, 6 Nisan 1992'de New York'ta öldü. Columbia Üniversitesi'nde kimya doktorası yaptı (1948) ve Boston Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde biyokimya dersleri verdi. Yazdığı ya da derlediği kitapların sayısı 500'ü aşar. Lucky Starr romanlarını "Paul French" adıyla yazması, 1951'de bir televizyon dizisine temel olacak gençlik romanı yazma önerisinden doğdu. Dizi hiç çekilmedi, ama kitaplar basılmaya devam etti. Takma adın hikâyesi serinin okuma sırası sayfasında, ilk kitabın yazılış hikâyesi ise David Starr, Space Ranger sayfasında anlatılıyor.

Asimov'un aynı yıllarda yayımlanan yetişkin kitapları arasında Vakıf serisinin ilk üç kitabı (1951-1953) da vardır; bunlar için Vakıf serisi okuma sırası sayfamıza bakabilirsiniz. Lucky Starr kitapları onun gençlere yönelik, kısa ve hareketli yüzüdür.

Kitaptaki bilim: asteroit kuşağı ve Güneş Sistemi

Romanın bilimi iki düzeyde okunur: gerçek gökbilim ve kurgusal teknoloji.

Asteroit kuşağı gerçekte nasıl?

Asteroit kuşağı Mars ile Jüpiter yörüngeleri arasındadır ve Güneş'ten yaklaşık 2,2 ile 3,2 astronomik birim uzaklıkta uzanır (bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklıktır). NASA'ya göre kuşakta 1 kilometreden büyük yaklaşık 1,1 ile 1,9 milyon asteroit vardır ve tüm asteroitlerin toplam kütlesi Ay'ınkinden azdır; tahminlere göre bu kütle Ay'ın yaklaşık yüzde 3'ü kadardır.

Kuşak, filmlerde gördüğümüz gibi birbirine çarpan kayalarla dolu sıkışık bir alan değildir. Asteroitler arasındaki ortalama uzaklık yaklaşık 965.600 kilometredir; yani komşu iki asteroit birbirinden kabaca bir milyon kilometre uzaktadır. Romanın korsan kovalamacaları bu yüzden dramatik bir kurgudur. Pioneer 10 ise 16 Temmuz 1972'de kuşağa girerek bölgeden geçen ilk uzay aracı oldu. Ayrıntılar için Asteroit kuşağı ve Asteroitler sayfalarına bakabilirsiniz.

Romanın koloni merkezi olarak andığı Ceres, kuşağın en büyük cismidir. Giuseppe Piazzi 1801'de keşfetti; yarıçapı yaklaşık 476 kilometredir. NASA'nın Dawn aracı 2015'te Ceres'e ulaşarak bir cüce gezegene giden ilk uzay aracı oldu. NASA, Ceres'in bileşiminin yüzde 25'ine kadarının su olabileceğini belirtir. Kuşağın bir başka büyük cismi olan Vesta yaklaşık 530 kilometre çapındadır.

Hiperatomik motor ve nöronik kırbaç

Asimov'un bir asteroiti yerinden oynatan "hiperatomik motoru" ve Starr'ı etkisiz hâle getiren "nöronik kırbacı" gerçek fizikte karşılığı olmayan, tamamen uydurma teknolojilerdir. Gerçek dünyada bir asteroidin yörüngesini değiştirmek için denenen yöntem ise çok daha mütevazıdır: NASA'nın DART görevi 26 Eylül 2022'de Dimorphos adlı küçük asteroide bir uzay aracıyla çarptı. Bu, bir asteroidin hareketini çarpışmayla değiştirmenin ilk deneyiydi. Konunun ayrıntısı Dünya'ya yakın asteroitler ve gezegen savunması sayfasında.

Güneş'e yaklaşmak ve Sirius

Starr'ın gemisini Güneş'in çok yakınından geçirmesi romanın bilimsel açıdan en iddialı sahnesidir. Gerçek dünyada Güneş'e en çok yaklaşan araç NASA'nın Parker Solar Probe'udur. NASA'ya göre en yakın geçişinde Güneş'e yaklaşık 6,2 milyon kilometre kadar sokulur, saatte yaklaşık 700.000 kilometre hızla geçer ve ısı kalkanı yaklaşık 1.377 °C sıcaklığa dayanır. Romandaki gibi insanlı bir geminin Güneş'e bu kadar sokulması bugün için kurgudur.

Romanın dışarıdan gelen düşmanı Sirius sisteminden gelir. Sirius, Dünya'dan yaklaşık 8,6 ışık yılı uzaktadır ve gece gökyüzünün en parlak yıldızıdır. Aslında ikili bir sistemdir: ana yıldız Sirius A ile bir beyaz cüce olan Sirius B. Asimov'un Sirius çevresindeki dünyalar için kurduğu siyasi yapı tamamen kurgudur.

Hikâyenin bir diğer mekânı Jüpiter'in uydusu Ganymede'dir. NASA'ya göre Ganymede Güneş Sistemi'nin en büyük uydusudur; Merkür'den ve Plüton'dan bile büyüktür. Kendi manyetik alanı vardır ve buzlu yüzeyinin altında tuzlu bir okyanus bulunduğuna dair güçlü kanıtlar vardır. Ayrıntısı Ganymede sayfasında; Hansen'in gönderildiği Merkür için de ayrı bir sayfamız var.

Etkisi ve eleştirel karşılama

The New York Times eleştirmeni Sidney Lohman kitabı her yaştan okur için güzel bir bilimkurgu olarak niteledi. Groff Conklin, kitabı doğrudan, "vay be" dedirten bir macera tekniğiyle yazılmış, genç okur için çok uygun bir iş olarak değerlendirdi ve ilk kitaptaki daha karanlık havanın burada bulunmadığını belirtti. Astounding dergisinde P. Schuyler Miller ise ilk kitap için söylediğini yineledi: hızlı akan bir uzay operası, ama bilimsel inandırıcılığa pek önem verilmemiş.

Kitabın serideki asıl önemi, Sirius düşmanını ilk kez sahneye çıkarması ve Starr'ı gizli ajan çizgisine oturtmasıdır; serinin sonraki kitapları bu iki çizgiyi sürdürdü.

Uyarlamaları

Kitabın sinema ya da dizi uyarlaması yoktur. Seri bir televizyon dizisi için tasarlandı ama dizi hiç çekilmedi; bu nedenle sitemizde bu kitaba bağlı bir yapım sayfası bulunmuyor.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

Kitap 188 sayfalık kısa bir macera romanıdır. Hızlı, aksiyona dayalı klasik bilimkurguyu sevenler, asteroit kuşağını gerçek bilimle karşılaştırmak isteyenler ve Asimov'un gençlere yazdığı eserlere merak duyanlar için uygundur. Karakter derinliği ya da titiz bilimsel ayrıntı arayan okur için ise hafif kalabilir; Asimov'un yetişkin romanları o beklentiye daha iyi karşılık verir.

Roman ilk kitaptaki olaylardan bir yıl sonra geçtiği için yayın sırasıyla okumanızı öneririz: önce David Starr, Space Ranger, ardından bu kitap. Serinin devamı ve altı kitabın sırası Lucky Starr serisi okuma sırası sayfasında. Bu kitabın doğrulanmış bir Türkçe baskısına rastlamadık; özgün adıyla aranır.